News

This post is only available in Greek.Ο κ. Γιάννης Μεταξάς, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, και τακτικό μέλος της Académie Européenne Interdisciplinaire des Sciences, με αφορμή το παιδικό βιβλίο του Axel Scheffler Ο καινούργιος φίλος, η νέα ιστορία των αγαπημένων μικρών και μεγάλων Τικ και Τέλα, κάνει μια αναδρομή στα παιδικά βιβλία των εκδόσεών μας με αυτό το πολύ ωραίο κείμενο που έγραψε στο Κυριακάτικο φύλλο της εφημερίδας Το Βήμα (δημοσιεύτηκε στις 31 Ιουλίου 2016).Αναδημοσιεύουμε το κείμενο παρακάτω: Ένα παιδικό βιβλίο, λοιπόν! Του Axel Scheffler. Που, μαζί με κάποια άλλα, εξίσου ελκυστικά, προσφέρεται από τις εκδόσεις Ίκαρος. Έτσι, για να πετάξουν μαζί τους τα παιδιά. Μικροί ίκαροι. Τι είναι όμως ένα παιδικό βιβλίο; Ακριβέστερα, τι μπορεί να είναι; Πρώτα απ' όλα είναι ένα αντικείμενο (πριν από τις λέξεις του και τις εικόνες του). Ένα πράγμα στην όψη, στην αφή, στη μυρουδιά. Μα και στην ακοή! Κάποια βιβλία, καθώς ανοίγουν, ιδιαίτερα την πρώτη φορά, δεν αφήνουν έναν ανεπαίσθητο, ανεξιχνίαστο θόρυβο; Κάτι σαν φσσ... τα πιο μαλακά; Κάτι σαν χρρ... τα πιο σκληρά; Μνήμες π' αργότερα ξαναγυρίζουν. Και καμιά φορά μέσα ακριβώς από αυτές θυμάται κανείς εκείνο το βιβλίο. Ο Αρκουδάκος πάει διακοπές του Benji Davies μπορεί να είναι ένα από αυτά με λόγια θαυμάσια αποδοσμένα από τον Φ. Μανδηλαρά, όπου εδώ όμως τα μάτια είναι οδηγημένα από τα δάχτυλα. Το Τικ και Τέλα, ο καινούργιος φίλος μάς λέει πώς η φιλία γεννιέται. Χωρίς λόγια. Αλλά με λέξεις άδολες δένεται μετά! Αυτό το βιβλίο, ένα παράδειγμα εμπράγματης αισθητικής, έχει αφή που φτιάχνει μια ιδιαίτερη σχέση με τα παιδικά χεράκια. Το εξώφυλλό του, μαξιλαράκι, μειώνει κάθε αντίσταση στο πιάσιμο. Και το βιβλίο ενσωματώνεται αβίαστα.Τι αδιόρατα πράγματα μπορούν να διδάξουν αυτά τα βιβλία της οδού Βουλής; Με τα σχήματά τους: το τετράγωνο, το παραλληλόγραμμο, τις φιλικές καμπύλες; Μια διδαχή της κάμψης, ασυναίσθητη εναντίωση στο απόλυτο της συχνά βάρβαρης καθετότητας.Μια πανδαισία το βιβλίο Πώς να πιάσεις ένα Αστέρι του Oliver Jeffers! Θα αφήσει το παιδί με την καβαφική υποψία πως ό,τι θέλεις απ' τον ουρανό, στη γη θε να το βρεις, αν βέβαια πολύ θελήσεις να το ψάξεις. Ένας Οδυσσέας δεν παραμονεύει εδώ; Ένα παιδί που έχει αγαπήσει τέτοια βιβλία είναι εύκολο να αναζητήσει αργότερα κάτι αισθητικά κατώτερο; Τι λέτε;Για όλα αυτά «δυο λόγια είχα να σας πω». Και σας ευχαριστώ.  Ο κ. Γιάννης Μεταξάς, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, είναι τακτικό μέλος της Académie Européenne Interdisciplinaire des Sciences.

This post is only available in Greek.Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου Τρόποι να γυρίζεις σπίτι του Αλεχάντρο Σάμπρα, η Μαριαλένα Σπυροπούλου συνομίλησε με τον Χιλιανό συγγραφέα σε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη για την εφημερίδα Καθημερινή, η οποία δημοσιεύθηκε στις 18 Ιουνίου στο ένθετο Τέχνες και Γράμματα. «Μια φορά χάθηκα, θα ήμουν πέντε ή έξι χρόνων», γράφει ο Χιλιανός λογοτέχνης, ποιητής και θεωρητικός της λογοτεχνίας Alejandro Zambra στο αυτοβιογραφικό μυθιστόρημά του Τρόποι να γυρίζεις σπίτι, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ίκαρος, σε μετάφραση Αχιλλέα Κυριακίδη. Ο Σάμπρα, ο οποίος είναι γνωστός στα ελληνικά γράμματα από το πρώτο του βιβλίο Μπονσάι, με αυτό το συγκινητικό άμεσο, πρωτοπρόσωπο μυθιστόρημα κατορθώνει να παρασύρει τον αναγνώστη σε δύο επίπεδα αφήγησης: το πρώτο περιγράφει τη δυσκολία του ήρωα να γίνει πρωταγωνιστής στη ζωή του· το δεύτερο υπογραμμίζει υπόγεια τη θλίψη που νιώθει ο άνθρωπος όταν συνειδητοποιεί ότι δεν μπορεί να επιστρέψει σε ό,τι τελικά χάθηκε για πάντα. – Στο τελευταίο σας βιβλίο ένας σεισμός, πραγματικός και συμβολικός, ταρακουνά τη μνήμη του ήρωα. Ποιοι είναι οι εσωτερικοί και συναισθηματικοί «σεισμοί» που χρειάζεται ένας ενήλικος προκειμένου «να επιστρέψει σπίτι»;– Μεγαλώσαμε με την ιδέα του σεισμού. Η γιαγιά μου μας αφηγούνταν για να αποκοιμηθούμε ιστορίες από τους ανθρώπους που πέθαναν στον μεγάλο σεισμό του 1939. Όταν το 1985 ξανασυνέβη, σκέφτηκα «αυτό λοιπόν είναι ο σεισμός». Έχω την αίσθηση πως οι σεισμοί στιγματίζουν την ευαισθησία σου με πολλούς τρόπους. Έρχεσαι σε επαφή με το αίσθημα ότι όλα μπορούν αίφνης να καταστραφούν· αυτό κάνει τη διαφορά στη ζωή σου. Και σου δημιουργεί το αίσθημα της ευθραυστότητας. Έκτοτε δεν μπορώ να φανταστώ τον κόσμο σαν άφθαρτο.– Πώς ήταν η παιδική σας ηλικία; Είναι αυτοβιογραφικό το βιβλίο; – Νομίζω ότι όλα τα βιβλία είναι αυτοβιογραφικά, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Δεν έχει όμως και τόση σημασία εάν αυτά συνέβησαν σε μένα, παρ’ όλα αυτά. Το Τρόποι να γυρίζεις σπίτι είναι το πρώτο μυθιστόρημα που έγραψα στο πρώτο πρόσωπο. Είχα την ανάγκη να ανακαλύψω τι ακριβώς είναι αυτό το «εγώ», περί τίνος πρόκειται, τελικά όμως είναι ένα «εμείς» πιο πολύ από ό,τι ένα «εγώ». Ανήκω σε μια γενιά που μεγάλωσε με την προσπάθεια να κατανοήσει τη διαφορά ανάμεσα στο να ζει στη σιωπή ή να της επιβάλλουν τη σιωπή. Δεν ισχυρίζομαι ότι αυτό το μυθιστόρημα αντιπροσωπεύει ολόκληρη τη γενιά, δεν θα το έλεγα ποτέ, παρ’ όλα αυτά ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα με το οποίο καταπιάνεται το βιβλίο είναι η νομιμότητα της μνήμης. Ποιον εκπροσωπείς όταν προσπαθείς να δημιουργήσεις τη δική σου εκδοχή του παρελθόντος. Στο όνομα ποιων μιλάς, ακόμα και όταν μιλάς μόνο για σένα. Δεν είμαι σίγουρος εάν έζησα μια ευτυχισμένη παιδική ηλικία, αλλά στα σίγουρα δεν ήμουν δυστυχής. Και μεγάλωνα κατά τη διάρκεια των πιο απαίσιων χρόνων της εθνικής ιστορίας μας. Ενώ εγώ ήμουν περισσότερο ή λιγότερο ελεύθερος, εκατοντάδες συμπατριώτες μου δολοφονούνταν, βασανίζονταν και η Χιλή παραδόθηκε στην πιο άγρια μορφή καπιταλισμού. Αυτή η συνειδητοποίηση, η οποία ήρθε στην εφηβεία μου, άλλαξε το σχήμα των αναμνήσεών μου. Mε άλλα λόγια, ξαφνικά όλες μου οι αναμνήσεις έγιναν πικρές. Και μόνο το γεγονός της μνήμης έγινε πικρό. Η ένταση της ποίησης – Είστε επίσης ποιητής και καθηγητής. Η γιαγιά σας «σκάρωνε» στιχάκια. Έχετε όμως γράψει ότι νιώθετε άβολα για την ποιητική φύση σας.– Αγαπώ τις λέξεις από μικρό παιδί. Αγαπούσα την αφήγηση επίσης, αλλά νομίζω ότι ανακάλυπτα σιγά σιγά ιστορίες που ήθελα να αφηγηθώ. Δεν είμαι ο τύπος τού «θα σας πω μια ιστορία». Δεν πιστεύω άλλωστε στις θεματικές. Με αυτή την έννοια προχωρούσα σαν ποιητής. Από την άλλη, δεν είμαι βέβαιος για το εάν υπάρχουν όρια ανάμεσα στην πεζογραφία και στην ποίηση και ποια είναι αυτά. – Γιατί θεωρείτε την ποίηση πιο σημαντική από τη μυθοπλασία;– Αυτό είναι καθαρά θέμα έντασης. Η ποίηση με αφορούσε περισσότερο ως αναγνώστη, βεβαίως. Και όταν ήμουν είκοσι χρόνων, το να γράφω μυθιστορήματα φάνταζε βαρετό... πολλές ώρες μπροστά στον υπολογιστή...– Είπατε κάποτε ότι ψάχνετε πάντοτε για εκείνη τη στιγμή που δεν θα είστε σίγουρος γι’ αυτό που κάνετε... – Πιστεύω ακράδαντα σε αυτό. Δεν αντιμετωπίζω τη γραφή σαν μια υπόθεση που εγώ θα πω κάτι που ήδη ξέρει ο άλλος. Όταν γράφεις μπορεί να διαθέτεις μερικές ιδέες, αλλά όσο προχωράει το γράψιμο, χάνεις τον έλεγχο. Μου αρέσει η στιγμή που πιάνω τον εαυτό μου να μην ξέρει τι κάνει, αλλά από την άλλη ξέρω ότι κάτι κάνω. Ξεκινώ με μια εικόνα και προσπαθώ να την προχωρήσω σαν ένα μικρό γλυπτό. Υπάρχει ήδη κάτι εκεί, και το δουλεύεις μέχρι να το ανακαλύψεις.– Βρίσκετε δυσκολία στο να γράψετε ή να τελειώσετε ένα βιβλίο; Έχετε πει ότι τα βιβλία γεννιούνται μόλις σε ξεπεράσουν. – Δεν θα το ονόμαζα μόνο δυσκολία. Υπάρχουν βέβαια και πολλές ευχάριστες, καλές στιγμές επίσης. Ακόμη και όταν γράφεις για επώδυνα πράγματα, βιώνεις την αίσθηση της πληρότητας ή την ψευδαίσθησή της. Δεν είναι πάντα ευχάριστο με συνειδητό τρόπο. Είναι δύσκολο για μένα να αποδεχτώ ότι τέλειωσε ένα βιβλίο. Ο Ισπανός εκδότης μου, Jorge Herralde, με κοροϊδεύει, γιατί είμαι πολύ καλός στις αλλαγές της τελευταίας στιγμής. Αλλά μόλις το βιβλίο εκδοθεί, το ξεχνώ και πάω παρακάτω.Η Χιλή του Πινοσέτ– Μεγαλώσατε τον καιρό της δικτατορίας της Χιλής. Περιγράφετε το αίσθημα του δευτερεύοντος ρόλου στη σκηνή της ίδιας της ζωής σας. Πώς είναι η ζωή σας σήμερα;– Μας πήρε πολύ καιρό να νιώσουμε πρωταγωνιστές της ζωής μας. Μεγαλώσαμε με γονείς που διεκδικούσαν ολοσχερώς την εμπειρία και τη νομιμότητα της Ιστορίας. Αυτό είναι δύσκολο να το αντιμετωπίσεις. Αλλά τώρα είμαστε εμείς οι γονείς. Και με ενδιαφέρει η μετάβαση. Αυτό ακριβώς πραγματεύονται το μυθιστόρημα The private lives of trees και η ποιητική συλλογή Facsimile/Multiple Choice. Επιμένω στην εναλλαγή, στη μετακύλιση από τον ενικό στον πληθυντικό. Όλα εκεί βρίσκονται σε αυτή την ταλάντευση.– Γράφετε για τη μνήμη. Τη μνήμη της γενιάς σας. Ποιο είναι το ειδικό ψυχολογικό και πολιτικό πλαίσιο αυτής της γενιάς; – Αυτές είναι οι ερωτήσεις που κάνω στον εαυτό μου, και μπορώ να τις απαντήσω μόνο με το να γράψω ένα μυθιστόρημα! Θεωρώ ότι το Τρόποι να γυρίζεις σπίτι είναι ένα μυθιστόρημα για τη διαχείριση του παρελθόντος, ποικιλοτρόπως. Δεν είναι μόνο το ζήτημα να «σκοτώσεις τον πατέρα». Κυρίως αφορά στο ότι δεν είσαι πια 20 χρόνων και έχεις «σκοτώσει» και τον πατέρα πολλά χρόνια πριν και ανακαλύπτεις ότι θέλεις να τον αναστήσεις και αυτό δεν είναι εφικτό. Θέλεις να γυρίσεις σπίτι σου και δεν ξέρεις πού είναι το σπίτι σου.– Κάθε μυθιστόρημα είναι ένα γράμμα στον κόσμο. Τι είδους γράμμα στείλατε; – Δεν έχω ιδέα... Να κατορθώσεις να μεταφραστείς είναι κάτι που με συναρπάζει. Νιώθω πάντως ότι έστειλα ένα γράμμα. Το να γράφει κάποιος είναι η ικανότητα να μοιράζεσαι και να χάνεις. Αγαπώ το ποίημα της Έμιλι Ντίκινσον: «Αυτό είναι το γράμμα μου στον κόσμο, που ποτέ δεν μου έγραψε...» αλλά τελικά εγώ δεν μπορώ παρά να δω πόσο τυχερός είμαι. Έχω την επαφή με τόσους ανθρώπους, και διαβάζω όλα αυτά που μου γράφουν οι αναγνώστες και νιώθω σε όλους αυτούς αφοσιωμένος.Λάτρης του έργου Ελλήνων ποιητών – Μοιραζόμαστε ένα παρελθόν με τη Χιλή εμείς οι Έλληνες σε σχέση με την ποίηση. Είχαμε και εμείς δικτατορία, φυσικά άλλου μεγέθους, αλλά αντιμετωπίσαμε και αντιμετωπίζουμε προβλήματα με τις μεταβάσεις. Καθώς διάβαζα το μυθιστόρημά σας, είχα αδιόρατο το αίσθημα μιας κοινής ψυχολογικής ατμόσφαιρας που διαπνέει και τις οικογένειες, όπως και το ζήτημα του σεισμού. Είναι κάτι που το έχετε σκεφτεί; – Είμαι λάτρης της αρχαίας ελληνικής πραγματείας και αγαπώ πολύ τη σύγχρονη ελληνική ποίηση, που γνωρίζω καλά. Σπούδασα με τον Miguel Castillo Didier, έναν σπουδαίο δάσκαλο, που είναι μάλλον ο μεγαλύτερος μεταφραστής του Καβάφη. Έχει επίσης μεταφράσει Σεφέρη, Ρίτσο, Ελύτη και Καζαντζάκη. Γνωρίζω σε βάθος αυτά τα έργα στην ισπανική μετάφραση και τα λατρεύω. Το Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον του Καβάφη είναι ένα από τα αγαπημένα μου ποιήματα. Όταν ήμουν 21 ετών έγραψα σε ένα αφιέρωμα για τον Καβάφη μια δική μου εκδοχή αυτού του ποιήματος. Ο Castillo Didier ζήτησε από νέους ποιητές να συμμετάσχουμε και του έγραψα κάτι και το μετέφρασε ο ίδιος. Δεν ξέρω τι απέγινε εκείνο το ποίημα, αλλά τώρα που το σκέφτομαι, η πρώτη γλώσσα που μεταφράστηκε ποτέ κάτι δικό μου είναι η ελληνική. Δεν συγκρίνω τις δύο εθνικές ιστορίες, αν και πιστεύω, δυστυχώς, ότι έχουμε κοινά και λόγω της πολιτικής βίας που έχουμε βιώσει.

This post is only available in Greek.Έκθεση-εικαστικό αφιέρωμα στον Γιώργο Σεφέρη θα πραγματοποιηθεί στο χώρο της Δημοτικής Καπναποθήκης Καβάλας από τις 2 έως τις 28 Αυγούστου στο πλαίσιο του 59ου Φεστιβάλ Φιλίππων.Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Τρίτη 2 Αυγούστου στις 20:00, και η έκθεση αποτελείται από τις εξής τρεις ενότητες: Ο φωτογράφος Γιώργος Σεφέρης, Με τον τρόπο του Γ. Σ. και Τα ζωγραφικά σχόλια του Γιάννη Μόραλη πάνω στα ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη.Η πρώτη ενότητα, Ο φωτογράφος Γιώργος Σεφέρης, πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, με μία έκθεση φωτογραφιών του ίδιου του ποιητή, αποτελώντας αδιάψευστη μαρτυρία της έγνοιας με την οποία ο Σεφέρης περιέβαλλε κάθε δραστηριότητά του.Η δεύτερη ενότητα, Με τον τρόπο του Γ. Σ., παρουσιάζεται από την αίθουσα τέχνης Ιανός υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Μικρής Άρκτου σε επιμέλεια της Ίριδας Κρητικού.Στην έκθεση, τοπία της ζωής και της έμπνευσης, σκηνές από την Ελλάδα των δύο μεγάλων πόλεμων και της ταραχώδους πολιτικής και κοινωνικής καθημερινότητας που τους ακολούθησε, αλλά και αξιόλογες συνεργασίες του καλλιτέχνη προβάλλουν ένα ικανό πλέγμα εικόνων, το οποίο σκιαγραφεί την προσωπικότητα του σημαντικού Έλληνα ποιητή.Στο πλαίσιο της τρίτης ενότητας παρουσιάζονται σε συνεργασία με την γκαλερί Ζουμπουλάκη Τα ζωγραφικά σχόλια του Γιάννη Μόραλη για την εικονογράφηση της έκδοσης Ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη. Ο ίδιος ο Σεφέρης είχε πει για τα συγκεκριμένα έργα:«Σπάνια μου πέτυχαν τα ζευγαρώματα των τεχνών. Ήταν πάντα για μένα κάτι σαν δυο άλογα ζεμένα στο ίδιο αμάξι που ξαφνικά τραβούν προς αντίθετες κατευθύνσεις. Έτσι άκουσα με πολύ δισταγμό την ιδέα του Ίκαρου να ζητήσει από το Γιάννη Μόραλη να εικονογραφήσει τα ποιήματά μου.»Η είσοδος στην έκθεση είναι ελεύθερη.Δευτέρα έως Παρασκευή: 10:00 με 14:00Τετάρτη: 19:00 με 21:30Παρασκευή: 19:00 με 21:30Δημοτική Καπναποθήκη Καβάλας, Κασσάνδρου και Αβέρωφ. Τηλέφωνο: 2510222706. Περισσότερες πληροφορίες για το 59ο Φεστιβάλ Φιλίππων θα βρείτε εδώ.

This post is only available in Greek.Ο Αλέξανδρος Αδαμόπουλος μετά την επιτυχία του έργου Σιμιγδαλένιος, που ανέβηκε στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου για επτά μήνες, και με αφορμή το νέο του θεατρικό έργο οχιναιλέγοντας, παραχώρησε μια εφόλης της ύλης συνέντευξη στη Δώρα Χειράκη του Ert.gr, στην οποία μεταξύ άλλων περιγράφει την έκδοση του βιβλίου στο εξωτερικό καθώς και την ιστορία πίσω από τον πρωτότυπο τίτλο του. Μετά τον ξακουστό Σιμιγδαλένιο, που παίχτηκε επί εφτά μήνες στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, ο Αλέξανδρος Αδαμόπουλος παρουσιάζει το νέο του θεατρικό έργο με τίτλο οχιναιλέγοντας, το οποίο κυκλοφορεί ήδη μεταφρασμένο στα τουρκικά και στα αγγλικά.Ο συγγραφέας-μεταφραστής αφηγείται με τον δικό του ποιητικό, ονειρικό τρόπο τις κρυφές πτυχές της ολοκαίνουργιας ιστορίας του ―η οποία ενώ βαστάει αιώνες τώρα, παραμένει επίκαιρη―, αποκαλύπτει από πού προέκυψε ο πρωτότυπος τίτλος του έργου του και μας ταξιδεύει σε μαγικές παραμυθοϊστορίες που κρατούν από τον Μεσαίωνα έως σήμερα.-Κύριε Αδαμόπουλε, το οχιναιλέγοντας έρχεται είκοσι χρόνια μετά τον Σιμιγδαλένιο. Πέρα από τις τεράστιες διαφορές τους, έχουν ένα κοινό σημείο· είναι κι αυτό γραμμένο ποιητικά. Γιατί;Αν και δεν θεωρώ τον εαυτό μου ποιητή, ο ποιητικός λόγος ήρθε και μου επιβλήθηκε μόνος του, εντελώς φυσικά και στα δύο έργα, που ασχολούνται με κάτι τόσο γενικό, αρχετυπικό, όπως η αγάπη· οι ανθρώπινες σχέσεις αν προτιμάτε. Αν θεωρήσουμε πως η λογοτεχνία καταπιάνεται με απλά γεγονότα που όμως τα κάνει να παραμένουν πάντα επίκαιρα, η ποιητική γλώσσα, στη συγκεκριμένη περίπτωση, κάνει την κάθε λέξη να ηχεί πιο σωστά· τη φωτίζει περισσότερο, δίνοντας ειδικό βάρος και στην παραμικρή συλλαβή ακόμα, στην κάθε ανάσα, στην κάθε παύση. Η ποίηση είναι η πιο συμπυκνωμένη μορφή γραφής και μεταφέρει μεγαλύτερο φορτίο ενέργειας στον αναγνώστη-θεατή, κι αυτό είναι πολύ σημαντικό.-Ισχύει αυτό και στο θέατρο;Για το συγκεκριμένο είδος νομίζω πως ναι· θα ’λεγα κατ’ εξοχήν ναι. Η πείρα του Σιμιγδαλένιου με δίδαξε: Στις ογδόντα σχεδόν εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους παραγωγές του, είκοσι πέντε χρόνια τώρα, δεν βρέθηκε ποτέ ούτε ένας -θεατής, σκηνοθέτης, μουσικός, χορογράφος, κριτικός, ηθοποιός- που να παραξενευτεί και να με ρωτήσει γιατί είναι γραμμένος ποιητικά. Για μένα μετράει πολύ η ακρίβεια· με την έννοια πως πασκίζω να γράψω ακριβώς αυτό που εννοώ· όσο γίνεται πιο λιτά και με τη μεγαλύτερη δυνατή διαύγεια. Μέσα απ’ αυτό το πρίσμα, ο ποιητικός λόγος -και μάλιστα ο απόλυτα μετρημένος, μ’ όλους τους δυνατούς ρυθμούς και με ομοιοκαταληξίες-  είναι μονόδρομος. Οι στίχοι είναι φτιαγμένοι έτσι ώστε να ’χουν καθένας τη δική του μουσική, να γελούν, να διστάζουν, να τρέχουν, να λαχανιάζουν, να κλαίνε· να κυλούν αβίαστα. Κι έχει αρέσει αυτό σε σημαντικούς ανθρώπους του θεάτρου. Ο Σιμιγδαλένιος, αν δεν ήταν γραμμένος ποιητικά, θα ήταν μια δασκαλίστικη ιστοριούλα και το οχιναιλέγοντας ένα παλιομοδίτικο μελό· ενώ δεν είναι έτσι.-Από πού αντλήσατε έμπνευση για τον ιδιαίτερο τίτλο που δώσατε στο βιβλίο σας;Από έναν αδέσποτο παλιό δικό μου στίχο· «οχιναιλέγοντας φριχτά μ’ απέραντη ευκολία…». Τον έγραφα μηχανικά σε λευκές κόλλες χαρτί. Τον έγραφα διαβάζοντας εφημερίδα, λύνοντας σταυρόλεξα. Τον έλεγα συχνά και στη Μαργαρίτα Καραπάνου όταν έγραφε το «ΝΑΙ»· θέλοντας να της δείξω πως δεν λέει ποτέ της «ναι» αλλά οχιναιλέγει πάντα.-Δηλαδή, πώς θα περιγράφατε με δύο λόγια το έργο σας;Αυτό είναι πολύ απλό: Ήταν ένας και ήταν μία…-Σύγχρονα πράγματα, που τα τοποθετείτε όμως σε παλιά εποχή…-Ναι· γιατί όχι; Μια φορά κι έναν καιρό λοιπόν· ήταν ένας και ήταν μία… Με βολεύει, μ’ αρέσει. Ζω πολύ έντονα μέσα στην εποχή μας και στα θλιβερά προβλήματα που φυτρώνουν σαν μανιτάρια κάθε μέρα παντού, στην τόσο άνετη κι ελεύθερη κι ευαίσθητη και δημοκρατική μας κοινωνία, που μ’ αρέσει κάποιες στιγμές ―χωρίς ν’ αρνιέμαι διόλου την πραγματικότητα― ν’ αποτραβιέμαι για να πω πράγματα εντελώς σύγχρονα, σαν να μη συμβαίνουν στον παρόντα χρόνο. Ίσως κάνω το αντίθετο από κάποιες τωρινές προσεγγίσεις. Αντί να βάλω, λ.χ., τον Ορέστη να μιλά στο κινητό του με τον Πυλάδη, προτιμώ να δείξω μια κοπελιά να κλαίει και να σπαράζει για τη συνειδητοποίησή της μέσα σ’ ένα ερημικό χάνι κάτω απ’ το φως των δαυλών, παρά να φεύγει ατσαλάκωτη απ’ το ντιβάνι ενός ψυχαναλυτή. Πιστεύω πως είναι πιο λυτρωτικό· και για την ίδια και για τους θεατές.-Τώρα, όμως, μέσα στην περίοδο της κρίσης;-Ίσα-ίσα… Είπαμε· η λογοτεχνία είναι ειδήσεις που παραμένουν πάντα ειδήσεις. Προφανώς όλη η χώρα σέρνεται, στενάζει κι αγκομαχάει επικίνδυνα. Ζούμε στην κόψη του ξυραφιού κι έγινε ο βίος μας αβίωτος. Κανείς όμως, όταν πάρει στα χέρια του να διαβάσει ένα βιβλίο, ή όταν έρθει στο θέατρο, δεν περιμένει από μένα να του πω αν είναι βιώσιμο ή όχι το δημόσιο χρέος ή να του πω πού θα βρει δουλειά. Έκαστος εφ’ ω ετάχθη. Δεν χρειάζεται, επειδή έχουμε δημόσιο λόγο, να παριστάνουμε τους σοφούς τσαλαβουτώντας σε πράγματα που αγνοούμε. Ο καθένας όμως, ακόμα και μέσα στη μεγαλύτερη καταστροφή, ψάχνει μια χαραμάδα, γυρεύει λίγο φως· θέλει κάτι ζωντανό και ζεστό δίπλα του. Καθένας νιώθει την ανάγκη κάποια στιγμή να βρει κάτι ατόφιο, αληθινό. Να κοιτάξει ίσως μια στάλα μέσα του, να δει τι περίπου γίνεται, τι πάει στραβά με τον εαυτό του. Αν καταφέρεις, έστω και για λίγο, ν’ αγγίξεις στ’ αλήθεια την ψυχή του άλλου, δεν είναι διόλου αμελητέο.-Και ο Χορός που χρησιμοποιείτε, δεν είναι αναχρονισμός;-Κάθε άλλο· γιατί; Μου χρειαζόταν μια κοινή συνισταμένη· μια φωνή λαού ας πούμε, που να λέει πράματα που θα μπορούσαμε να τα σκεφτούμε όλοι, χωρίς καμιά σοβαροφάνεια. Ο Χορός των Φρουρών του Έρωτα δεν είναι κάποια ομάδα γερόντων με χλαμύδες και ψεύτικα γένια ως τον αφαλό που ψέλνει διάφορα χορικά που δεν καταλαβαίνει κανείς. Είναι μια τρομερά ζωντανή ομάδα μισόγυμνων νεαρών, με νταούλια, με τσαμπούνες, με ροκάνες, με κουδούνες, με ντέφια και ζουρνάδες, που μετέχει οργανικά σε όλη τη διάρκεια του έργου και συντελεί καθοριστικά και με απέραντο κέφι, στο διονυσιακό του φινάλε. Είναι απόλυτα δεμένος έτσι με το έργο ο Χορός. Στο κάτω-κάτω, δεν τον επινόησα εγώ εγκεφαλικά· εκεί ήταν από την αρχή και μου ’κανε παρέα. Γιατί όχι, λοιπόν;-Το οχιναιλέγοντας θα μπορούσε ν’ ανέβει σε μια ξένη σκηνή, ιδιαίτερα στην Τουρκία;Κοιτάξτε, η αγγλική μετάφραση άρεσε σ’ όλους τους Άγγλους που τη διάβασαν. Τώρα, για την Τουρκία, δεν ξέρω· τι να πω; Το ότι μετέφρασαν στη γλώσσα τους το οχιναιλέγοντας και το εκδώσανε εκεί, κάτι σημαίνει. Το ότι με κάλεσαν να το διδάξω ―στην αγγλική του μετάφραση― στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου, επίσης κάτι λέει. Το θέμα πάντως του έργου κι ο τρόπος που είναι γραμμένο σίγουρα δεν έχει σύνορα. Το μόνο που με προβληματίζει, όσο κι αν με γαργαλάει μέσα μου, είναι μήπως ανέβει πρώτα σε κάποια ξένη σκηνή χωρίς να έχει ανέβει εδώ.-Υπάρχει τέτοια περίπτωση;Ενδεχομένως. Μην ξεχνάμε, άλλωστε, πως και ο Σιμιγδαλένιος πρώτα ανέβηκε στο Κρατικό ―Şehir Tiyatro― της Τουρκίας και μετά ανέβηκε στο δικό μας Εθνικό.-Και πώς θα βλέπατε εδώ το ανέβασμα του οχιναιλέγοντας;Πριν απ’ όλα μ’ αρέσει που είναι γραμμένο έτσι ώστε να μπορεί να το δει κάθε αναγνώστης, διαβάζοντάς το μόνος του.-Εννοείτε, δηλαδή, ως βιβλίο;Ακριβώς· ως βιβλίο. Ως αυθύπαρκτο λογοτεχνικό κείμενο που μπορεί να το διαβάσει καθένας σπίτι του. Από κει και πέρα, οραματίζομαι μια σύγχρονη, πολύ ζωντανή παράσταση, που να ’ναι φευγάτη, ονειρική και να πατάει πολύ γερά στο χώμα. Ξέφρενη, όμως, δίχως όρια. Το φαντάζομαι όχι σε μικρό κλειστό θέατρο, μα σε πιο μεγάλους χώρους ή και σε ανοιχτά θέατρα. Σφιχτά δεμένο με ήχους και με μουσική· μουσική που όμως να υπηρετεί πάντα τον Λόγο. Δίχως πλατειασμούς που τραβούν απ’ τα μαλλιά τον χρόνο. Με νεύρο, με παλμό, με κίνηση άψογα μετρημένη. Με γρήγορους ρυθμούς, που δεν φοβούνται όμως καθόλου τις παύσεις, ούτε τη σιωπή. Μισόφωτα, σκιές, όχι έντονα χρώματα κι έκφραση. Αληθινή έκφραση· όχι επίδειξη, ούτε γκριμάτσες. Ένα έργο συνόλου, όπου τα δίνουν όλοι όλα. Μες απ’ τις συνεχείς ανατροπές, ένα διαρκές crescendo αισθημάτων, ήχου, δράσης, που κορυφώνεται στο φινάλε, το οποίο χρειάζεται κούρντισμα και ακρίβεια συμφωνικής ορχήστρας για να πετύχει· αλλιώς το έργο ακούγεται φάλτσο.-Εύχομαι να το δούμε σύντομα…Να ’στε καλά, ευχαριστώ· ως τότε, όμως, μπορεί καθείς να το διαβάσει μόνος του και να το δει όπως το θέλει ο ίδιος.