Ο τελευταίος φύλακας

"...Ο Οικονόμου είναι ένας τεράστιος μάστορας, ένας σύγχρονος πεζογράφος, ένας αφηγητής πλήρης ικανοτήτων, ταλέντου και σκληρής δουλειάς, ένας ολοκληρωμένος άνθρωπος και καλλιτέχνης."

"...Σε πολλά σημεία του βιβλίου θα μπορούσα να σταθώ, σε τόσα πολλά μάλιστα που δυσκολεύομαι στην επιλογή. Θα μπορούσα επίσης να επισημάνω πολλά ακόμη χαρακτηριστικά του βιβλίου και της γραφής του Οικονόμου,-για τα τοπωνύμια, την τοπιογραφία, το πανόραμα της φυσικής ομορφιάς της Ηπείρου και κάμποσα ακόμη θέματα -όμως θαρρώ έδωσα, όσο το κατάφερα, την ενθουσιώδη πρόσληψη πού είχε αυτό το βιβλίο σε μένα, κάποια ερεθίσματα, με σκέψεις μου και συναισθήματα που γεννήθηκαν από την ανάγνωση του βιβλίου."

"...ο Οικονόμου ενδιαφέρεται και πάλι για την πραγματικότητα και την αληθινή ιστορία. Έτσι κάθε νέο έργο του, αν και αλλάζει θέμα, επί της ουσίας είναι η συνέχεια του άλλου. Κι ακόμα, με πολύ λιτό, αλλά αρκετά σαφή, τρόπο χειρίζεται την κάθαρση και την έξοδο από την τραγωδία."

"...το μυθιστόρημα του Δημήτρη Οικονόμου αποτελεί ένα μυθοπλαστικό δοκίμιο για το σήμερα αλλά και για το χθες, για όλη την ιστορική πορεία της Ελλάδας. Ο συγγραφέας, προς τιμήν του, πουθενά δεν ηθικολογεί, δεν φιλοσοφεί, δεν γίνεται διδακτικός. Αφήνει τα γεγονότα και την αφήγηση να δείξουν και τον αναγνώστη να σκεφτεί, αφού έχει τελειώσει το βιβλίο κι αφού έχει βγει από τη δράση και την ταύτιση με τους ήρωες."

"...Το μυθιστόρημα του Δημήτρη Οικονόμου διακρίνεται για τη στιβαρή γραφή του, όπου τίποτα δεν είναι υπερβολικό και πουθενά δεν παρουσιάζονται κοιλιές και αμήχανες καμπύλες. Δεν λείπουν οι κορυφώσεις, οι μικρές ήττες και οι μεγάλες απογοητεύσεις, καθώς και τα διλήμματα που θέτουν τους χαρακτήρες μπροστά στις προκλήσεις των καιρών, προκλήσεις ικανές να αποδείξουν τη συνείδησή τους. Η ιστορική εξακρίβωση, στην οποία προέβη ο συγγραφέας, τον βοήθησε να θεμελιώσει γερά όχι μόνο τα γεγονότα και τα πραγματικά πρόσωπα, αλλά και να πείσει για την ατμόσφαιρα, ώστε να συνεχίσει την παράδοση του ρεαλιστικού ιστορικού μυθιστορήματος."

"...η αφήγηση ρέει δροσερή και πολύχρωμη γεμάτη εικόνες και αρώματα μιας χαμένης για πάντα Ελλάδας, μην αφήνοντας τον αναγνώστη να πλήξει σε καμία από τις σχεδόν 500 σελίδες της. Ο «Τελευταίος φύλακας» είναι ένα ρεαλιστικό ιστορικό μυθιστόρημα αλλά και μια γεωγραφική περιπλάνηση σε μερικές από τις ομορφότερες γωνίες της «Απείρου Χώρας», όπως έλεγαν την Ηπειρο οι αρχαίοι ταξιδιώτες. Οι αναγνώστες που έχουν ταξιδέψει ώς εκείνα τα μέρη θα αγαπήσουν το βιβλίο περισσότερο. Οι υπόλοιποι θα έχουν ένα καλό λόγο, αφού το διαβάσουν, να βρεθούν εκεί, και να τα γνωρίσουν."

"...Ιστορία και Λογοτεχνία δένονται και πάλι γλυκά για να μας ταξιδέψουν αυτή τη φορά στην Ήπειρο. Ο Οικονόμου πλέκει μια οικογενειακή saga για να μάθουμε γεγονότα και ιστορίες ηρώων που όρισαν άθελά τους τη ζωή τους με κρίσιμα γεγονότα."

"...Τρεις γενιές Ηπειρωτών στα όπλα: από τις αρχές του 20ου αιώνα μέχρι και τον Εμφύλιο. Το μυθιστόρημα του Δημήτρη Οικονόμου ο _Τελευταίος φύλακας_ είναι ένα αξιοσημείωτο επίτευγμα, προϊόν προσωπικής έρευνας του συγγραφέα, το οποίο, σε περιπτώσεις όπως αυτή, λειτουργεί ενισχυτικά για τη φαντασία. Γνωστές και άγνωστες στιγμές, ατομικές και εθνικές τραγωδίες, περηφάνια, συγκίνηση, θλίψη. Ένα σημαντικό ιστορικό μυθιστόρημα για τα ελληνικά γράμματα και την περιοχή της Ηπείρου."

– Άθως Δημουλάς, Καθημερινή

"...Σίγουρα το καλύτερο μυθιστόρημα του Δημήτρη Οικονόμου κι ένα από τα καλύτερα της τρέχουσας εκδοτικής χρονιάς είναι ο Τελευταίος Φύλακας. [...]ένα μυθοπλαστικό δοκίμιο για το σήμερα αλλά και το χθες, για όλη την ιστορική πορεία της Ελλάδας. Ο συγγραφέας, προς τιμήν του, πουθενά δεν ηθικολογεί, δεν φιλοσοφεί, δεν γίνεται διδακτικός. Αφήνει τα γεγονότα και την αφήγηση να δείξουν και τον αναγνώστη να σκεφτεί, αφού έχει τελειώσει το βιβλίο κι αφού έχει βγει από τη δράση και την ταύτιση με τους ήρωες."

"...Οι βαθιές ανθρωπιστικές αξίες είναι παρούσες, δεν υπάρχει αμφιβολία ως προς αυτό, όμως ο συγγραφέας είδε ενδιαφέρον στο ποιοι ήταν οι άνθρωποι πριν τα ιδεολογικά στρατόπεδα ισοπεδώσουν τις ζωές τους και κατά πόσο μπόρεσαν να διαφυλάξουν και να διατηρήσουν έστω και μια επίφαση αυτού που ήταν πριν. Ο Οικονόμου είδε, και σωστά, ότι σε ατομικό επίπεδο, ο Εμφύλιος επέφερε στους ανθρώπους μια έκρηξη εκ των έσω: στέκονταν ανήμποροι, να κοιτάζουν τις ζωές τους να ισοπεδώνονται, τις όποιες σταθερές τους να μηδενίζονται κι εκείνοι, έρμαια ενός ακόμα πολέμου, καταστροφικότερου του προηγούμενου, να βρίσκονται σε έναν αγώνα επιβίωσης με προδιαγεγραμμένο τέλος."

"...ο Δημήτρης Οικονόμου υπογράφει μια κλασικά ρεαλιστική αφήγηση (προϊόν μεγάλου ερευνητικού μόχθου) για την ιστορία τριών γενιών Ηπειρωτών και τις τύχες της πατρίδας τους από τις αρχές του 20ου αιώνα έως τον εμφύλιο."

"...Αυτό όμως που δεσπόζει σε όλο το βιβλίο και του προσδίδει μία κινηματογραφική διάσταση είναι η πολύ επιτυχημένη γλώσσα που χειρίζεται ο συγγραφέας για τους χαρακτήρες του που ομιλούν την ηπειρωτική βλάχικη διάλεκτο. Η διάλεκτος χρησιμοποιείται από τους χωρικούς και όχι από τους μορφωμένους χαρακτήρες του βιβλίου, οι οποίοι ομιλούν τα “επίσημα” ελληνικά. Και, όπως πρέπει πάντα να γίνεται, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί άλλη γλώσσα εκτός των διαλόγων, στην τριτοπρόσωπη ροή της αφήγησης."

"...Με τον _Τελευταίο φύλακα_, ο Δημήτρης Οικονόμου μάς ταξιδεύει στην Ήπειρο, σε αυτή τη δύσβατη και κακοτράχαλη περιοχή της Ελλάδας, και σε γεγονότα που τη σημάδεψαν στη ροή του χρόνου. Ο συγγραφέας, με καταγωγή από τα Γιάννενα, μεγάλωσε ακούγοντας ιστορίες από τους παππούδες του για τη λίμνη των Ιωαννίνων, θρύλους για νεράιδες και τέρατα, μα και περιγραφές αληθινών γεγονότων που έλαβαν χώρα πολύ πριν γεννηθεί. Σε αυτά τα γεγονότα, λοιπόν, βασίστηκε, καθώς και σε μαρτυρίες ανθρώπων που πήραν μέρος στα πιο πρόσφατα εξ αυτών, για να μας ξεδιπλώσει την ιστορία του."

"...Η ζωντανή γλώσσα και η χρήση της ντοπιολαλιάς σε ορισμένα αποσπάσματα, η εξαιρετικής ομορφιάς περιγραφή του τόπου προσφέρουν μια ανεκτίμητης αξίας γλωσσική απόλαυση στον αναγνώστη. Ο _Τελευταίος φύλακας_ είναι η απόδειξη ότι στα χέρια ενός ικανού και συγκροτημένου συγγραφέα ένα ιστορικό μυθιστόρημα μπορεί να αποτελέσει πηγή τέρψης και προβληματισμού."

"Ο Δημήτρης Οικονόμου στο τέταρτο πιο ώριμο μυθιστόρημά του συνδυάζει και τις δύο τάσεις. Γράφει δηλαδή ένα κλασικό ιστορικό μυθιστόρημα, σκαλίζοντας όμως και τη γενέθλια ρίζα. [...] Με συγκινεί που ο συγγραφέας εναπόθεσε ένα κομμάτι οικογενειακής ιστορίας στη μυθοπλασία. Με συναρπάζει που, αν και ιστορικό μυθιστόρημα, δεν υποκύπτει στον αγοραίο πειρασμό μιας ερωτικής ιστορίας. Με τρομάζει όμως η σκέψη πόσο μικρή απόσταση χωρίζει το έπος από την τραγωδία."

– Κώστας Καραβίδας, Εποχή

"...Εκκινώντας ο Οικονόμου από την εμφορούμενη από πατριωτικά αισθήματα δράση της Ηπειρωτικής Εταιρείας, προχωρώντας κατόπιν στον ηρωισμό της διμοιρίας στον πόλεμο του 1940, καταλήγει στη διάψευση των ελπίδων, στη συνειδητοποίηση του εύθραυστου χαρακτήρα της έννοιας Ελευθερία. Καταδικάζει με έμμεσο τρόπο, χωρίς κατευθυνόμενο διδακτισμό, κάθε έννοια φανατισμού και εθνικισμού, αφήνοντας τα ίδια τα γεγονότα, τόσο πραγματικά όσο και επινοημένα, να μιλήσουν."