Το τελευταίο καλοκαίρι στη Ρώμη

"...Ο Τζανφράνκο Καλίγκαριτς μας έδωσε ένα λογοτεχνικό κομψοτέχνημα. Ο λόγος του εκπέμπει αποφασιστικότητα και την ειλικρίνεια αυτού που έχει κερδίσει και χάσει τα πάντα. […] Μυθιστόρημα υπαρξιακής αναζήτησης, που ο λόγος του είναι πολύ καλά προετοιμασμένος, φροντισμένος. Μυθιστόρημα που κάνει πρωταγωνίστρια τη Ρώμη όπως της αξίζει."

"...Αν σας έχει γοητεύσει το «La dolce vita» του Φελίνι ή το «La notte», του Αντονιόνι, τότε θα βρείτε πολλά κοινά στοιχεία στη μελαγχολική αλλά ενδιαφέρουσα αφήγηση του Καλίγκαριτς. […]Πολλές φορές ένιωσα πως το βιβλίο αυτό θέλει να πει κάτι περισσότερο από μια ιστορία. Μοιάζει σαν ένας διαλογισμός για ένα συγκεκριμένο είδος ζωής που ίσως μπορεί να ζήσει κανείς μόνο σε μια πόλη όπως η Ρώμη. Η πόλη είναι η μεγάλη πρωταγωνίστρια. Θέλεις να την επισκεφτείς και να βυθιστείς στο αρχαίο και μυστηριακό σώμα της."

"Το _Τελευταίο καλοκαίρι στη Ρώμη_ έχει τη δύναμη ενός τοπίου μαγικού και συνάμα γκριζωπού. Είναι σαν μια σκοτεινή και συνάμα βελούδινη τζαζ μελωδία από κάποιο καταγώγιο. Το σίγουρο είναι ότι το μυθιστόρημα θα μας κάνει να δούμε τη Ρώμη με άλλο μάτι. Είναι μια ιμπρεσιονιστική εικόνα της αρχαίας πόλης που δεν έχει καμία σχέση με την τουριστική οπτική. Πρόκειται για μια μυστική Ρώμη που σε θέλγει, αλλά ταυτόχρονα σε απονεκρώνει. Μια πόλη που μπορεί να σταθεί φιλικά στο πλάι σου, αλλά και να σε αποδιώξει με την απάθειά της."

"...Πρόκειται για βιβλίο μιας ξεχωριστής ομορφιάς. Ο τίτλος –όπως κι η ομορφιά– ενέχει κιόλας μια μελαγχολία. Το τελευταίο καλοκαίρι στη Ρώμη. Μα, για ποιο τέλος μιλάμε; Ο ήρωας του συγγραφέα δεν είναι παρά τριάντα χρόνων."

"Με φόντο τη Ρώμη των 70s ένας μποέμ άντρας ψάχνει να γεμίσει το υπαρξιακό κενό του. Το καταφέρνει μόνο με τα βιβλία. Όλα τα άλλα γύρω τού φαίνονται μάταια, μέχρι που οι ημέρες του αποκτούν νόημα από κάτι άλλο: την αγάπη."

– Φωτεινή Σίμου, ELLE

"...Ο Καλίγκαριτς γράφει ένα μυθιστόρημα ατμόσφαιρας, ένα κομψοτέχνημα για τη φύση της νεότητας που τα θέλει όλα δίχως να ξέρει τι περιλαμβάνεται μέσα σ’ αυτό το «όλα» και δίχως να ξέρει πώς να τα αναζητήσει, για τα όνειρα, τον έρωτα και τις ματαιώσεις, για όλα όσα είναι εκεί για μια στιγμή -τόσο όσο κρατάει η νεότητα- και μετά παύουν να είναι. Για το φευγαλέο πέρασμα που δεν προλαβαίνει να αφήσει αποτύπωμα, αλλά που όλο νοιάζεται γι’ αυτό."

"...Με έναν σαγηνευτικό, πυκνό και βραδυφλεγή ρυθμό και με φόντο μια πόλη απαθή, αλλά και πληθωρική συνάμα, ο Καλίγκαριτς πετυχαίνει μια απόλυτα ακριβή καταγραφή της διάχυτης έλλειψης επικοινωνίας, της σύγκρουσης του ατόμου με το πλήθος, καθώς της περιβεβλημένης με έντονη μοναχικότητα συνύπαρξης και συναναστροφής. Να παραδώσει εν τέλει μια μελέτη της απεγνωσμένης κραυγής."

"...Ο Καλίγκαριτς εμμέσως πλην σαφώς συμβολίζει στον ανεκπλήρωτο έρωτα των δυο νέων την σχέση των ανθρώπων με την Ρώμη που, «κουβαλάει μέσα της μια πρωτόγνωρη μέθη που κατακαίει τις αναμνήσεις. Πιο πολύ κι από πολύ είναι ένα μυστικό κομμάτι του εαυτού σου, ένα κρυμμένο αγρίμι. Δεν υπάρχουν ημίμετρα μαζί της. Ή θα γίνει ο έρωτας στη ζωή σου ή θα πρέπει να την παρατήσεις, διότι ένα πράγμα απαιτεί το γλυκό αγρίμι: να το αγαπήσεις». Πραγματικά το τελευταίο μοιραίο καλοκαίρι του Λέο Γκατζάρα."

"Η ατμόσφαιρα στο _Τελευταίο καλοκαίρι στη Ρώμη_ παραπέμπει στον Μεγάλο Γκάτσμπι του Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ ως προς την αίσθηση της παρακμής, αλλά με λιγότερη χλιδή. Με τη διαφορά επίσης ότι η Ρώμη, η πόλη, οι πλατείες της ο Τίβερης και οι γέφυρές του, τα λιθόστρωτα, οι αζαλέες και οι εκκλησίες της πρωταγωνιστούν σε αυτό το πικρό μυθιστόρημα περισσότερο και από τους ήρωες του βιβλίου."

"Ο Καλίγκαριτς γράφει ένα μυθιστόρημα για την αγωνία της ύπαρξης. Η Ρώμη είναι ο καμβάς της ζωής των ηρώων του οι οποίοι περιφέρουν την ύπαρξή τους «άνευ ορίων και άνευ όρων», σαν να έχουν δραπετεύσει από τον Μεγάλο Γκάτσμπυ του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ. Και όπως οι ήρωες του σπουδαίου Αμερικανού, έτσι και αυτοί αφήνονται «στη δίνη μας ιστορίας που τους παρασύρει μέχρις εσχάτων»."

– Μαρίλια Παπαθανασίου, The books' journal

"...Το _Τελευταίο καλοκαίρι στη Ρώμη_, δεν αποτελεί, ευτυχώς, έναν ταξιδιωτικό οδηγό της πόλης. Ο Καλίγκαριτς αποφεύγει με άνεση τον σκόπελο του εξωτισμού, δεν καταφεύγει στην ευκολία τού ατμοσφαιρικού. Η Ρώμη δεν πρωταγωνιστεί παρότι είναι πανταχού παρούσα και καθοριστική, όπως, αναπόφευκτα, κάθε πόλη σαν αυτή. Επιπλέον, ο συγγραφέας δίνει τον απαραίτητο χώρο και στα δεύτερα πρόσωπα της πλοκής με προεξέχουσα την Αριάννα, ένα αποπροσανατολισμένο αερικό, που εμφανίζεται στη ζωή του Γκατζάρα ανήμερα των τριακοστών γενεθλίων του, ένας χαρακτήρας καταλύτης, μια ερωτική ιστορία, της οποίας την όποια ευκολία ο συγγραφέας επίσης αρνείται να καρπωθεί, γεγονός που την καθιστά κάτι πολύ παραπάνω από λειτουργική."

"Το _Τελευταίο Καλοκαίρι στη Ρώμη_ είναι ένα βιβλίο όμορφο, καλογραμμένο, έξυπνο που, πέρα από την ερωτική σχέση που φαίνεται να πρωταγωνιστεί στις σελίδες του, αποτελεί μια μελαγχολική ωδή στην αιώνια πόλη, με μαγευτικές περιγραφές της νυχτερινής Ρώμης και εκείνα τα μεθυστικά αρώματα του καλοκαιριού που σε κάνουν για λίγο να ξεχνάς τη ματαιότητα της ζωής. Και ύστερα να τη θυμάσαι πάλι."

"...Το βιβλίο του Καλίγκαριτς είναι από πολλές απόψεις, μισό αιώνα μετά, σημερινό: στη σημασία που έχει ένα άσπρο λινό κουστούμι, στις διάχυτες νευρώσεις, στις σχέσεις σαν κοινωνικό ασανσέρ και στη συναισθηματική δυσπραγία, στην έλλειψη φιλοδοξίας σαν κοινωνική αναπηρία. Αν το βιβλίο μοιάζει ίσως ρετρό, είναι μόνο για τις παρωχημένες τεχνολογίες με τις οποίες ζουν οι ήρωές του, όπως η γραφομηχανή όπου δακτυλογραφεί τις απομαγνητοφωνήσεις των ρεπορτάζ ο Λέο και η αναλογική επικοινωνία του με την Αριάννα."

"Ο Καλίγκαριτς, χτίζει ένα μυθιστόρημα βασισμένο σε προσωπικές του εμπειρίες και δημιουργεί ένα βιβλίο-ύμνο στη Ρώμη, η οποία είναι στην πραγματικότητα ο αληθινός πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος. […]το δυνατό σημείο του βιβλίου, όμως, δεν είναι τόσο η υπόθεσή του, όσο οι περιγραφές της Αιώνιας Πόλης από τη λυρική και σχεδόν ποιητική, πολλές φορές, πένα του συγγραφέα."