News

This post is only available in Greek.Η Μυρσίνη Γκανά φιλοξενείται στη στήλη μας «Το εργαστήρι της μετάφρασης» και μας μιλάει για το νέο μυθιστόρημα του Colson Whitehead, Μπέρδεμα στο Χάρλεμ, τον βαθύ φιλοσοφικό στοχασμό του βιβλίου αλλά και την ιδιαίτερη γλώσσα του συγγραφέα.Με τον Colson Whitehead γνωριστήκαμε, μεταφραστικά, πριν από μερικά χρόνια, μέσω των Αγοριών του Νίκελ, μιας άγριας αλλά και τρυφερής ιστορίας, που τιμήθηκε με το βραβείο Πούλιτζερ. Ήταν πολύ μεγάλη η χαρά μου που τον συνάντησα ξανά, στο Χάρλεμ της δεκαετίας του ’60 αυτή τη φορά, με μια ιστορία πολύ διαφορετική.Στην καρδιά και των δύο βιβλίων μπορεί να βρει κανείς κλειδιά απαραίτητα για να κατανοήσει σημαντικά κομμάτια της πολύπλοκης και δύσκολης ιστορίας των μαύρων της Αμερικής, μέσα από μια αφήγηση ολοζώντανη, κινηματογραφική σχεδόν, που ανασυνθέτει έναν ολόκληρο κόσμο μέσα από ιδιαίτερες λεπτομέρειες και υψηλή ευαισθησία, διατηρώντας παράλληλα μια εξαιρετικά ζυγισμένη λιτότητα.Οι μεγάλες κοινωνικές αλλαγές της δεκαετίας του ’60, τα κινήματα των πολιτικών δικαιωμάτων, οι φασαρίες στο Χάρλεμ, το τρομακτικό γεγονός ότι οι μαύροι έπρεπε πολύ προσεκτικά να σχεδιάσουν τη διαδρομή τους αν ήθελαν να ταξιδέψουν μέσα στη χώρα τους, ώστε να μην κινδυνεύσουν, η πραγματική τους δυνατότητα συμμετοχής στο αμερικανικό όνειρο, η τροχοπέδη του μεταξύ μαύρων ρατσισμού, η επιθυμία να βρεις πού ανήκεις, η επιθυμία να είσαι ελεύθερος να ανήκεις όπου θέλεις και με όποιον τρόπο θέλεις, η πλήρης απόρριψη της ιδέας ότι ο οποιοσδήποτε άνθρωπος μπορεί να είναι απλώς και μόνο αυτό που φαίνεται.Ο Colson Whitehead είναι ένας μάστορας της συγκάλυψης και της αποκάλυψης. Όπως ακριβώς σιγά-σιγά αποκαλύπτει τους ήρωές του ως ανθρώπους με πολλά επίπεδα, πολύ συχνά εντελώς διαφορετικούς από αυτό που φαίνονται εκ πρώτης όψεως, το ίδιο συμβαίνει και με το βιβλίο του. Κάτω από την επίφαση της ιστορίας μιας ληστείας, κρύβεται ένας βαθύς φιλοσοφικός στοχασμός γύρω από τα όσα μας συγκροτούν, γύρω από τα μυστικά, γύρω από την αφήγηση που επιλέγει ο καθένας να στήσει για τον εαυτό του.Και αν η γλώσσα του μοιάζει, ίσως, απλή, το συγγραφικό μεγαλείο του Whitehead βρίσκεται ακριβώς εκεί, στο ότι και η απλότητα της γραφής είναι μέρος της συγκάλυψής του, καθώς σιγά-σιγά αντιλαμβάνεσαι με ποιον τρόπο καθοδηγεί την ανάγνωση ο ρυθμός, πώς η μελωδία του βιβλίου αυξομειώνει την ένταση του συναισθήματος, πόσο, μεταφράζοντας, προσπαθείς να κάνεις αυτή τη μουσική να ακουστεί και να παρασύρει τον αναγνώστη.

This post is only available in Greek.Διαβάστε τη συνέντευξη που παραχώρησε ο Κυριάκος Μαργαρίτης στον Ανδρέα Κούνιο για την Εφημερίδα Αλήθεια της Κύπρου, με αφορμή το βιβλίο του Εννέα.Θα μπορούσα να αραδιάσω εδώ πέρα όλα τα βιβλία του Κυριάκου Μαργαρίτη, να αναφερθώ σε βραβεύσεις και σε διακρίσεις, αλλά θα το αποφύγω. Άλλωστε, μπορείτε να μάθετε τα πάντα γύρω από τη λογοτεχνική του διαδρομή, γύρω από τις σπουδές τους, γύρω από τα ευρύτερα ενδιαφέροντά του με μια περιήγηση, ή περιδιάβαση, στο αχανές σύμπαν του Διαδικτύου. Θα σταθώ, λοιπόν, με την άδειά σας, πρωτίστως, στο λαμπερό μυαλό και στην ψυχική γενναιοδωρία ενός νέου ανθρώπου του οποίου η δημιουργία αποτελεί λόγο ύπαρξης. Ανήκω στους αναγνώστες του Κυριάκου Μαργαρίτη και τρέφω απεριόριστο θαυμασμό για την πεζογραφική του οξυδέρκεια, για τον λαγαρό του λόγο, για τον θησαυρό των γνώσεων που φυλάει σε δρύινα σεντούκια, για τη συναισθηματική του πανοπλία που δεν επιτρέπει τη διείσδυση σε εφήμερα και ασήμαντα, παρά μόνο σε ό,τι θα κατακτήσει, αργά ή γρήγορα, το τρόπαιο της αιωνιότητας. Εδώ, λοιπόν, σε μια συνέντευξη κυκλωμένη (αλλά, ευτυχώς, όχι περικυκλωμένη) από διηγήματα, μυθιστορήματα, ποιήματα και ενισχυμένη, νοερά, με πνευματικές φυσιογνωμίες που άλλαξαν, ή προσπάθησαν να αλλάξουν, τον ρουν της Ιστορίας, ο Κυριάκος Μαργαρίτης, με τρυφερότητα και λυρισμό, μας ξεναγεί, ταπεινά, στο λογοτεχνικό, αλλά και στο προσωπικό του, στερέωμα. “Η λογοτεχνία είναι η απόδειξη πως η ζωή δεν είναι αρκετή”, έχει πει ο Φερνάντο Πεσσόα και τείνω να συμφωνήσω εντελώς μαζί του. Αφορμή, πάντως, για το ταξίδι που ακολουθεί στάθηκε το τελευταίο του μυθιστόρημα “Εννέα” (εκδόσεις Ίκαρος) το οποίο προτείνω να διαβάσετε οπωσδήποτε. Πρόκειται για συγγραφικό και αισθητικό κομψοτέχνημα.Για ποιο λόγο άρχισες να γράφεις;Θα έλεγα από αγάπη για τις ιστορίες, όσες άκουγα στην αυλή της γιαγιάς μου, όσες διάβαζα σε βιβλία και κόμικς, όσες έβλεπα στις ταινίες κτλ. Ξεκίνησα πολύ νωρίς, από παιδάκι, σε εκείνη την ευλογημένη εποχή και κατάσταση, όταν ο άνθρωπος δεν αναζητά συγκεκριμένους λόγους για να κάνει κάτι. Απλώς το κάνει επειδή το αγαπά.Για τον ίδιο λόγο γράφεις και σήμερα;Υπό μίαν έννοια, ναι. Ακριβέστερα, γράφω για να επανέλθω στην ως άνω συνθήκη, στην ευλογία της παιδικής ηλικίας, αλλά μετά λόγου γνώσεως. Ας πούμε ότι θέλω να κατακτήσω συνειδητά αυτό που κάποτε αισθάνθηκα ότι μου δόθηκε δωρεάν. Σαν να διεκδικώ ένα δώρο.Ούτως ή άλλως, γράφοντας προσπαθείς να ερμηνεύσεις τον κόσμο ή τον κόσμο σου;Δεν ξέρω αν πρόκειται για ερμηνεία. Αυτό που με απασχολεί είναι μάλλον να έχω έναν κόσμο. Ένα νόημα. Μια και το έφερε η κουβέντα, πώς θα ήταν ο κόσμος χωρίς τη λογοτεχνία; Θα ήταν απέραντα μάταιος, αλλά μήπως και τώρα δεν είναι; Θέλω να πω, δεν αρκεί η λογοτεχνία, όχι αν περιορίζεται σε αισθητική ενασχόληση. Το θέμα είναι να σμίξει η τέχνη με τη ζωή, όπως ο Λόγος με τη σάρκα. Ειδάλλως φοβάμαι ότι ματαιοπονούμε.Ποιο ήταν το πρώτο βιβλίο που διάβασες;Μια διασκευή του Ρομπέν των Δασών. Δυστυχώς έχει χαθεί, αλλά θυμάμαι ακόμη ολόκληρα αποσπάσματα. Τη διάβαζα συνέχεια.Το τελευταίο;Οι Προσευχές στη λίμνη του αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς. Και σήμερα το πρωί έπιασα το Μύθοι και ζωολόγιο του Λεονάρντο ντα Βίντσι.Εάν είχες τη δυνατότητα να προσθέσεις, στην παρέα μας, ώστε να γίνει περισσότερο ενδιαφέρουσα, πέντε πρόσωπα των τεχνών που δεν βρίσκονται εν ζωή, ποια θα ήταν αυτά;Κανονικά θα έπρεπε να αναφέρω πέντε πρόσωπα για κάθε μια από τις εννιά τέχνες, το σύνολο σαράντα πέντε Γιάννηδες, ενός κοκόρου γνώση. Τι να πρωτοπώ; Ας είναι: προσκαλώ έναν για κάθε μια από τις πέντε πιο αγαπημένες μου τέχνες: Μπαχ, Βαν Γκογκ, Ν.Γ. Πεντζίκη, Ταρκόφσκι, και τον κομίστα Παπιάνθρωπο Καρλ Μπαρκς.Κι αν μπορούσες να προσθέσεις και πέντε πρόσωπα που βρίσκονται εν ζωή;Με την ίδια τακτική (μουσική, ζωγραφική, λογοτεχνία, σινεμά, κόμικς), και αυτή τη φορά μόνον εξ Ελλάδος, καλώ τους Λεωνίδα Καβάκο, Χρήστο Μποκόρο, Γαβριήλ Πεντζίκη, Φίλιππο Κουτσαφτή καιΑλέκο Παπαδάτο. Μα είναι κι άλλοι– ευτυχώς!Φαντάζομαι ότι έχεις αγαπημένους λογοτεχνικούς ήρωες. Ή μήπως όχι;Φυσικά και έχω, και είναι επίσης πολλοί, αλλά θα περιοριστώ ξανά στον αριθμό πέντε: ο δον Κιχώτης, ο ντ’ Αρτανιάν, ο Αλιόσα Καραμάζοβ, ο Φίλιπ Μάρλοου, ο Γιάννης του Λέκα.Γενικώς, πότε λες για κάποιον ότι είναι ήρωας;Όταν ξεπερνά τον στενό ατομικό εαυτό, τη δυσχωρία του. Όταν γίνεται κόσμος.Τούτου δοθέντος, ποιος ήταν και ποιος είναι ο ήρωάς της ζωής σου;Είναι αμέτρητοι, και τους συμπυκνώνει όλους (ας με συγχωρήσει που το αναφέρω) ο Άγιος Λεμεσού Αθανάσιος. Ο πιο απεριόριστος άνθρωπος που ξέρω.Πέρα από τη σπίθα της έμπνευσης, σε πρακτικό πλέον επίπεδο, τι χρειάζεσαι ώστε να καθίσεις μπροστά στον υπολογιστή;Η «σπίθα της έμπνευσης» έχει πάψει να με απασχολεί περίπου από το έτος 1996. Από τότε απλώς ανανεώνω το λάδι – ή το κάρβουνο τέλος πάντων. Πρακτικά, το τυπικό έχει ως εξής: στήνω ένα αδρό σχεδίασμα της αφήγησης, το οποίο σπανίως τηρείται, αλλά μου δίνει μιαν αίσθηση ασφάλειας για να μπω στην περιπέτεια. Κατόπιν ανοίγω τα βιβλία απ’ όπου θα αντιγράψω, φτιάχνω καφέ και δυστυχώς ανάβω και τσιγάρο, κάτι που εύχομαι να διακοπεί στο εγγύς μέλλον. Στο τέλος κοιτώ τις δύο εικόνες που έχω πάνω από το γραφείο, την Πορταΐτισσα και την Αγία Υπομονή, κάνω τον σταυρό μου, και αρχίζει η παράσταση: Que será, será.Οι λέξεις πρέπει να χαϊδεύουν ή να χαστουκίζουν τον αναγνώστη;Γιατί να τον χαστουκίσουν, τις πρόσβαλε; Ξέρεις, οι «γροθιές στο στομάχι» δεν είναι του γούστου μου. Δεν είμαι αρκετά έξυπνος, έχω και ευαίσθητο στομάχι, οπότε μένω σε απλούστερα πράγματα. Μ’ αρέσει το χάδι που αναφέρεις, αλλά προτιμώ οι λέξεις να γνέφουν στον αναγνώστη, όπως και στον συγγραφέα. Γνέφω θα πει: κάνω νόημα.Μπορείς να μου δώσεις τον ορισμό του καλού βιβλίου;Όσο μπορείς να μου πεις εσύ γιατί ερωτεύτηκες τη γυναίκα σου. Και να η απάντηση – αν μου επιτρέπεις: γιατί σε κάνει να αισθάνεσαι λιγότερο μάταιος.Τούτου δοθέντος, ποιο είναι το καλύτερο βιβλίο που έχεις διαβάσει;Το Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστίν, του αγίου Σωφρονίου Σαχάρωφ.Με την πραγματικότητα ή με τη φαντασία φλερτάρεις ευκολότερα;Ασφαλώς με την πραγματικότητα. Έχω φάει χυλόπιτες, αλλά επιμένω, διακριτικά και με ευγένεια. Παρεμπιπτόντως, ήξερες ότι ο Ίων Δραγούμης ετυμολογούσε το φλερτ κατά το φίλερως; Πόσο ωραίο.Πάντως, εγώ δυσκολεύομαι να τις ξεχωρίσω. Εσύ;Εγώ λέω ότι η πραγματικότητα, η αληθινή, περιέχει και τη φαντασία και την ξεπερνά προς σφαίρες ασύλληπτες. Για να τις δούμε όλες ως ένα ακέραιο όλον ο Σολωμός μάς προτρέπει: με λογισμό και μ’ όνειρο. Δεν αρκεί;Ασπάζεσαι την άποψη ότι ένας λογοτέχνης οφείλει να είναι, σχηματικά έστω, ερημίτης; Ή τουλάχιστον, να αποφεύγει τις πολλές πολλές συναναστροφές;Ναι, οπωσδήποτε. Μείνε στο κελί, λένε οι Πατέρες, και το κελί θα σου διδάξει τα πάντα. Νομίζω μάλιστα ότι κορυφαίο μάθημα του κελιού είναι η ελευθερία. Και η φιλία, σκέφτομαι, αυτή η πολύτιμη συνθήκη, ανθίζει πάντα στη μοναξιά.Πατρίδα είναι έννοια γεωγραφική ή συναισθηματική;  Μου φαίνεται ότι είναι και τα δύο, και θα ήταν άδικο να υποτιμούμε τη γεωγραφία, θα ήταν σαν να υποτιμούμε το σώμα μας. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη έναν τόπο για να σταθεί, και ο τόπος θα είναι πάντα φορτισμένος με μνήμες. Σε κάθε περίπτωση, όμως, πιστεύω ότι η πατρίδα είναι προ πάντων συνθήκη οντολογική, ένας τρόπος ζωής. Τον εντόπισε έξοχα ο Χρήστος Γιανναράς: «Η Αγάπη είναι ο τόπος ως τρόπος ύπαρξης».Ονειρεύομαι έναν κόσμο δίχως σύνορα, εναέριους χώρους και ναυτικά μίλια. Μήπως πετώ στα σύννεφα;Προφανώς και πετάς στα σύννεφα, αλλά καλά κάνεις. Σου αφιερώνω λοιπόν τη «Μπαλάδα» του Σεφέρη: Δεν ξεύροντας τα μάτια μας ομάδι / να μάθουσι γυρεύγασι μακριά / στο πέλαγο, στο δάσο, τη βαθιά / βουλή που μας εχάρισε έτοια μέρα / κι αγάλι-αγάλι το ’σιαζε η φιλιά / να χτίζομε περβόλια στον αγέρα. Εκεί, φίλε Ανδρέα, δεν είναι στριμωχτά.Προεκτείνοντας τον συλλογισμό μου, έχεις αντιληφθεί γιατί πολεμούν οι άνθρωποι;Καταλαβαίνω το πνεύμα της ερώτησης, και εν πολλοίς ταυτίζομαι, αλλά όποιος έχει διαβάσει Θουκυδίδη θα έχει αντιληφθεί γιατί πολεμούν οι άνθρωποι, και γιατί θα εξακολουθήσουν να πολεμούν, «ἕως ἂν ἡ αὐτὴ φύσις ἀνθρώπων ᾖ».Σε ποιο πόλεμο θα έπαιρνες μέρος μετά χαράς;Μετά χαράς σε κανέναν, αλίμονο. Κατ’ ανάγκην, και παρ’ όλο που δεν είμαι κανένας γενναίος, πιστεύω να πολεμούσα κατά του εισβολέα, από τις Θερμοπύλες μέχρι το Κίεβο. Αυτά όμως αφορούν σε συμβατικούς πολέμους. Θα μου επιτρέψεις να κλείσω λοιπόν με τον ισχυρισμό ότι προσπαθώ να πάρω μέρος, έστω αδέξια, στον Αόρατο Πόλεμο που ιστορεί ο άγιος Νικόδημος, στον πόλεμο που όντως τελειώνει όλους τους πολέμους, καθότι στην έκβασή του η φύσις των ανθρώπων παύει να είναι η αυτή, και γίνεται μια άλλη, η αληθινή και θεανθρώπινη. Αυτός ο πόλεμος, αυτή η ερωτευμένη και σταυρική realpolitik, εύχομαι να είναι ο ρεαλισμός της γραφής μου.Ανακαλύψτε περισσότερα για το Εννέα: /el/catalogue/ennea_2456/

This post is only available in Greek.Διαβάστε τη συνέντευξη που παραχώρησε ο κολομβιανός συγγραφέας στον Νίκο Κουρμουλή για την εφημερίδα Τα Νέα, με αφορμή το βιβλίο του Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω, μια ιστορία για τις σχέσεις γονέων και παιδιών, σημαδεμένες από τις πολιτικές ιδέες και τον φανατισμό. Ο Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες είναι σήμερα ένας από τους πιο αγαπητούς συγγραφείς του ελληνικού κοινού, από την πρόσφατη σχετικά βιβλιοπαραγωγή. Γεννημένος το 1973 στην Μπογκοτά της Κολομβίας και με σπουδές στη Σορβόννη, ο Βάσκες τόσο στα μυθιστορήματα όσο και στις συλλογές διηγημάτων του διεισδύει στις ζωές ανθρώπων που έπαιξαν τον δικό τους ρόλο στη διαμόρφωση του ιστορικού γίγνεσθαι στον 20ό αιώνα. Ο συγγραφέας παρακολουθεί τις κρυμμένες εσοχές του ατόμου σε σχέση με το κοινωνικό του περιβάλλον, που συνεχώς μεταβάλλεται. Οι αναταράξεις και οι δύσκολες συμπλεύσεις. Στο τελευταίο του ογκώδες μυθιστόρημα με τίτλο «Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω» (μτφρ: Αχιλλέας Κυριακίδης, Ικαρος, 2021), ο συγγραφέας έχει ως κεντρικό αφηγητή τον σκηνοθέτη Σέρχιο Καμπρέρα (πραγματικό πρόσωπο). Εν αναμονή της ρετροσπεκτίβας των έργων του στη Βαρκελώνη, ο Καμπρέρα ανασυνθέτει την ιστορία της οικογένειάς του. Ενα απίθανο οδοιπορικό που ξεκινά από τον Εμφύλιο, περνά από την επαναστατημένη Κολομβία, τη Μαοϊκή Κίνα, για να εκβάλει στο σήμερα. Ανθρωποι που πίστεψαν στο όνειρο και χάθηκαν στα σωθικά του. Το βιβλίο κέρδισε πρόσφατα το βραβείο Βάργκας Λιόσα.Προσφάτως η πολιτική επανακάμπτει στον ιστό του μυθιστορήματος. Πώς βλέπετε εσείς αυτήν την αλλαγή θερμοκρασίας;Αυτό γινόταν στη Λατινική Αμερική απ' όσο θυμάμαι τον εαυτό μου. Το μυθιστόρημα παραμένει άρρηκτα δεμένο με ό,τι εννοεί ο καθένας ως πολιτική έκφραση, και αυτό διότι οι συγγραφείς της περιοχής γνωρίζουν πολύ καλά το εξής πρόβλημα: η ιστορία συνήθως ψεύδεται και η μυθοπλασία έρχεται να αποδώσει τις κρυφές πτυχώσεις των γεγονότων και να αφήσει την αφήγηση κυρίως σε αυτά. Οσον αφορά το σήμερα που λέτε, πράγματι αναζωπυρώνεται το ενδιαφέρον για τον δημόσιο-πολιτικό διάλογο και μέσα από τη λογοτεχνία. Ενας σημαντικός παράγοντας έχει να κάνει με τις πολύπλευρες αναγνώσεις και τα βιώματα εκείνου του σύμπαντος που αποκαλούμε κρίση. Αν κοιτάξουμε πάντως την ιστορία της λογοτεχνίας, θα δούμε πως σε εποχές αναταράξεων παράγονται ικανές γραφές. Έτσι πεζογραφική φόρμα - από εκεί που ισχυρίζονταν κάποιοι πως πεθαίνει γίνεται ξανά το πεδίο όπου διατυπώνονται κομβικά ερωτήματα σε μια περίοδο σύγχυσης.Τελευταία πληθαίνουν τα μυθιστορήματα όπου τα αληθινά περιστατικά από τον βίο των πεζογράφων αποτελούν την κύρια αφηγηματική γραμμή. Αυτή η μορφή αυτομυθοπλασίας τελικά είναι μόδα ή ανάγκη;Μπορώ να πω ότι η λέξη αυτομυθοπλασία με ενοχλεί. Γιατί στηρίζει τη βάση της ύπαρξης της στο να μας επιβάλλει κάτι υποτίθεται νέο, ενώ ουδόλως είναι. Θα σας εξηγήσω τι εννοώ. Στη «Θεία Κωμωδία» ο Δάντης έχτισε τα θεμέλια του ποιητικού δράματος, πάνω σε αναγνωρίσιμα στοιχεία της ταυτότητάς του, σε συνδυασμό με αληθινές συντεταγμένες της ζωής του. Παρόμοιες τεχνικές χρησιμοποιούσαν οι συγγραφείς για δεκαετίες. Παρ' όλα αυτά σήμερα, η σχέση πολλών με την αφήγηση έχει μετασχηματιστεί. Συγγραφέων και αναγνωστών. Δεν εμπιστευόμαστε εύκολα την καθαρή μυθοπλαστική έμπνευση. Αν ήμουν απόλυτος, θα έλεγα πως αυτό είναι κάκιστο για την τέχνη της γραφής. Ισως όμως να είναι ένας νέος τρόπος να προσεγγισθεί το υλικό μας. Να σμιλευθεί από την αρχή το πνευματικό μας φορτίο. Για πολλούς συγγραφείς, η εφεύρεση ενός καθαρά μυθιστορηματικού χαρακτήρα, ίσως μειώνει τις δυνατότητες του κειμένου τους. Στο αρχικό σας δίλημμα, θα απαντούσα πως το πλήθος των «βασισμένων σε αληθινά γεγονότα» ιστοριών, αποτελούν ένα τεστ για να ξαναδούμε την αντοχή των πρώτων υλών μας.Ποιο ήταν το σκεπτικό σας όταν αρχίζατε να υφαίνετε το «Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω»;Να ξεκαθαρίσω ότι δεν δουλεύω τα βιβλία μου πάνω σε γενικές και αφηρημένες ιδέες. Στο εν λόγω μυθιστόρημα με συνεπήρε η ζωή και τα πάθη των πρωταγωνιστών μου, κάτι το οποίο συμβαίνει σε κάθε μου κυκλοφορία. Η διαφορά στο «Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω» έγκειται στο ότι ο κεντρικός χαρακτήρας και έμμεσος αφηγητής του βιβλίου είναι ένας αγαπημένος εν ζωή φίλος μου. Διαπίστωσα σχετικά νωρίς πως ο εντυπωσιακός βίος του δεν εξαντλείται μόνο σε κάτι εξωτικό ή περιπετειώδες για μένα. Αλλά είναι εξίσου σημαντικός για το πώς διαμορφώθηκε ένα μεγάλο μέρος της ιστορίας του 20ού αιώνα. Τα βιώματά του απλώνονται σε μερικές από τις μεγαλύτερες διαμάχες της πρόσφατης παγκόσμιας ιστορίας: από τον Ισπανικό Εμφύλιο, την Πολιτιστική Επανάσταση του Μάο, μέχρι τα αντάρτικα κινήματα της Λατινικής Αμερικής κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '60.Η οικογένεια Καμπρέρα μεγάλωσε κυριολεκτικά πάνω στη σκηνή: θέατρο, τηλεόραση, κινηματογράφος. Ταυτόχρονα αγκάλιασε το επαναστατικό όραμα μιας κομμουνιστικής ουτοπίας. Τι συμβολίζει για εσάς αυτή η οικογένεια;Στις αφηγήσεις μου εξερευνώ σχεδόν πάντα τον μεταιχμιακό χώρο μεταξύ της ατομικής συνείδησης και της δημόσιας-κοινωνικής έκφρασης. Κάτι που διαμορφώθηκε μέσα μου ήδη από το μυθιστόρημα «Ο ήχος των πραγμάτων όταν πέφτουν» (μτφρ: Αχιλλέας Κυριακίδης, Ικαρος). Προσωπικά η ιστορία του Σέρχιο Καμπρέρα και της οικογένειάς του φαίνεται να δείχνει το ταβάνι της εμμονής μου αυτής. Τα ερωτήματα που με απασχόλησαν εδώ ήταν βασικά δύο: πώς διαχειρίζεσαι τα τυχαία γεγονότα που επηρεάζουν κάθετα τη δική σου ιστορία ζωής και πώς η πολιτική διαμορφώνει τις προσωπικές σου σχέσεις. Υπάρχει μια οικογένεια στο επίκεντρο η οποία μεταφέρει στον πρωταγωνιστή το ασήκωτο βάρος των επιλογών της. Και παράλληλα όλοι τους διαμορφώθηκαν από τις αόρατες, πιεστικές δυνάμεις των ασυνεχειών της ιστορίας. Ακόμη με εξιτάρει αυτό.Στο βιβλίο βλέπουμε τους πρωταγωνιστές σας να εμπλέκονται διαχρονικά με αυτό που ονομάζουμε γενικά πάλη των ιδεών. Από το κοπιαστικό οδοιπορικό αυτό, τι μένει σήμερα;Αυτό αναρωτιέμαι κι εγώ. Το μυθιστόρημα προσπαθεί να δώσει μια απάντηση, όμως χρειάζεται οι αναγνώστες να απαντήσουν από μόνοι τους. Ισως όμως εκείνο που μένει να είναι η βία κι ο ανθρώπινος πόνος. Ομολογώ ότι είμαι κοντά στη σκέψη του Αλμπέρ Καμύ. Στο βιβλίο του «Ο επαναστατημένος άνθρωπος» (μτφρ: Νίκη Καρακίτσου-Ντουζέ, Μαρία Κασαμπαλόγλου-Ρομπλέν, Πατάκης), ο στοχαστής αναπτύσσει τη συλλογιστική πως είναι αδύνατον να υπερασπιστούμε τον φόνο οποιουδήποτε ανθρώπου, ακόμη και ως αντιστάθμισμα στη δικαιοσύνη. Το πιστεύω αυτό. Ομως στο βιβλίο μου, προσπαθώ να εξερευνήσω τα παράξενα μονοπάτια από τα οποία ταξιδεύουν οι ιδέες και σχηματίζουν αδήριτα τη ζωή μας. Αγωνιώ να ανακαλύψω τις πηγές της μεγάλης αφήγησης, εάν υπάρχει στις μέρες μας κάτι τέτοιο.Ο βασικός πρωταγωνιστής σας, ο Σέρχιο, είναι σκηνοθέτης. Βουτά στα κιτάπια της μνήμης, προσπαθώντας να ξεχωρίσει την αλήθεια από το μύθευμα. Αυτό είναι ίσως και μία από τις χίμαιρες του καλλιτέχνη;Πράγματι ο Σέρχιο παρευρίσκεται σε μια ρετροσπεκτίβα των έργων του, όταν πεθαίνει ο πατέρας του. Ο γάμος του βρίσκεται σε κρίση, όπως και η ιδιαίτερη πατρίδα του. Η δύσκολη αυτή κατάσταση τον ωθεί να ξανασυναντήσει το παρελθόν του. Αυτή η βουτιά όπως λέτε είναι συνήθως προβληματική, διότι το παρελθόν συνεχώς αλλάζει μέσα μας. Αυτό είναι χιμαιρικό. Προσπάθησα μέσα από την ιστορία του μυθιστορήματος να καθρεφτίσω τον σεβασμό μου για την προσπάθεια του Σέρχιο. Ο οποίος μαζί με την αδελφή του, έφεραν στην επιφάνεια πράγματα που αγωνίστηκαν να ξεχάσουν μια ζωή. Αυτό οπωσδήποτε είναι μια πράξη θάρρους. Το να ανασύρεις ό,τι σε πόνεσε, είναι ζόρικο.Η γλώσσα που χρησιμοποιείτε είναι συμμετρική, περιγραφική στη λεπτομέρεια, βγάζοντας προς τα έξω τις εσωτερικές σκέψεις των ηρώων. Μπορείτε να μας πείτε περισσότερα για τον αφηγηματικό σας τρόπο;Σας ευχαριστώ για την παρατήρηση. Πιστεύω ότι στα μυθιστορήματά μου αναζητώ πάντα την ισορροπία ανάμεσα στον κόσμο των αισθήσεων και στη δυνατότητα της μυθοπλασίας να διαπερνά το ασυνείδητο, ανατέμνοντας τον πνευματικό κόσμο μας. Παρατηρώ ασταμάτητα την πραγματικότητα γύρω μου. Στα βιβλία μεταφέρω μεγάλο μέρος αυτών των ερεθισμάτων στον βαθμό που μπορούν να γίνουν μέρος της δικής μου μνήμης και εμπειρίας. Πάντοτε μου άρεσαν συγγραφείς όπως ο Τολστόι, ο Φόκνερ, ο Μάρκες, όπου στα βιβλία τους μπορείς να έχεις πολλές ζωές. Επίσης αισθάνομαι κοντά και σε συγγραφείς που αναδεικνύουν τις κρυφές εσοχές της ύπαρξής μας, όπως οι Προυστ, Γουλφ ή Χαβιέ Μαρίας. Ετσι προσπαθώ να χρησιμοποιώ μια γλώσσα που θα μπορεί να συνδέσει όλα τα παραπάνω.Ποιο είναι το επίπεδο της λογοτεχνίας στη Λατινική Αμερική σήμερα; Ξεχωρίζετε κάποιους συγγραφείς;Είναι τόσο πολλοί. Θα σας πω ότι προσωπικά οι συγγραφείς που με καθόρισαν ήταν ο Μάριο Βάργκας Λιόσα και η Ελενα Πονιατόφσκα. Υπάρχουν πολλοί που γεννήθηκαν μέσα στη δεκαετία του '90 και κάνουν εξαιρετική δουλειά, στον δρόμο για την κατανόηση των αντιφάσεων της ηπείρου. Θα μπορούσα να πω επιγραμματικά πως ξεχωρίζω τον Ρικάρντο Σίλβα, τη Φερνάντα Μελτσόρ, τη Μαριάννα Ενρίκες και τη Βαλέρια Λουισέλι. Γέφυρα των παλιών και των νέων για μένα δεν είναι άλλος από τον Λεονάρντο Παδούρα. Διαβάστε περισσότερα για το Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω.

This post is only available in Greek.Το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού ανακοίνωσε σήμερα τους μεγάλους νικητές των Κρατικών Λογοτεχνικών και Παιδικών Βραβείων 2021, όπως διαμορφώθηκαν από τις κριτικές επιτροπές των βραβείων.Το βιβλίο «Τάτα;;» της  Ίριδας Σαμαρτζή απέσπασε το Κρατικό Βραβείο Εικονογραφημένου Παιδικού Βιβλίου 2021!Ζήτω η Τάτα! Ζήτω η Ίρις!Το σκεπτικό της επιτροπής αναφέρει: «Το βιβλίο ανταποκρίνεται με επιτυχία στα κριτήρια που έχουν τεθεί και είναι εξαιρετικό από κάθε πλευρά (πρωτοτυπία, ιδέα, μήνυμα, χιούμορ, εικονογράφηση, χειρογραφή, εκτύπωση), απλό και λιτό, με το λευκό να λειτουργεί προβάλλοντας την ευφυή εικονογράφηση και με την εικόνα να έχει μεγάλη αφηγηματική ικανότητα».Αξίζει να αναφέρουμε ότι πρόσφατα η «Τάτα;;» ξεχώρισε στα 20 καλύτερα παιδικά βιβλία του κόσμου σύμφωνα με την επιτροπή των βραβείων Hans Christian Andersen 2022 και ότι έχουν πουληθεί τα δικαιώματα έκδοσης για τη γαλλική γλώσσα στον Éditions Les 400 coups (2020 Bologna Best Publisher of the Year North America).«Η Ίρις Σαμαρτζή υπογράφει όλα τα βιβλία τα οποία εικονογραφεί, τα ζυμώνει και ζυμώνεται μαζί τους. Τώρα ήρθε η ώρα να παίξει και τους δύο ρόλους όπου η βασική της έκφραση ως εικονογράφου έδωσε το χέρι σε μπράντεφερ σε εκείνη της συγγραφέα. Το αποτέλεσμα είναι εκθαμβωτικό. Ένα βιβλίο που μπορεί να παρελάσει με παρρησία πλάι στα καλύτερα του είδους διεθνώς».―Απόστολος Πάππος, Elniplex.com