Δυσφορεί η νύχτα

"Στο μυθιστόρημα που τιμήθηκε το 2020 με το βραβείο International Booker συνυπάρχουν το σκοτάδι, η τρυφεράδα της παιδικής ηλικίας και η δυσφορία της ανθρώπινης ύπαρξης με τέτοια ανατριχιαστική, διάφανη λεπτότητα, που η ανάγνωσή του καταλήγει ένα δύσκολο τελετουργικό. Στο τέλος του καταλαβαίνεις ότι έχεις διαβάσει κάτι που μπορεί να σε στοιχειώσει. Αλλά αυτό κάνει η σημαντική λογοτεχνία, δημιουργεί κάποιες φορές φαντάσματα που είχες την τύχη να μην είναι δικά σου."

– Φωτεινή Σίμου, ELLE

"...Όλα όσα περιγράφονται στο βιβλίο έχουν μια δύναμη καθολική και αφορούν τη συνθήκη του εκφοβισμού, του τρόμου και της κακοποίησης που έχουν βιώσει αμέτρητοι έφηβοι σε όλον τον κόσμο, στους οποίους ο/η Rijneveld χαρίζει μια μοναδική, στεντόρεια φωνή."

"..Στο _Δυσφορεί η νύχτα_, χρησιμοποιώντας το καθημερινό λεξιλόγιο της δεκάχρονης ηρωίδας της Τζάκετ ως μεταφορά της μοναξιάς και του φόβου, ο/η Ρίνεβελντ δημιουργεί ένα εξαιρετικά ωμό και σκοτεινό αριστούργημα."

"...ένα μυθιστορηματικό ορόσημο της εποχής του, που έχει βρεθεί στο κατάλληλο μέρος την κατάλληλη στιγμή για να αναδειχθεί και να συναρπάσει."

"...Εν προκειμένω, η πλοκή λίγη σημασία έχει. Άλλωστε το κρίσιμο είναι η εμβάθυνση στον πόνο, έναν πόνο βουβό, που απομακρύνει όχι μόνο τον πατέρα από τη μέρα αλλά και τα ίδια τα τέκνα από τους γονείς τους, διαλύοντας τη ζωή τους, τις σχέσεις μεταξύ τους. Θα λέγαμε πάντως ότι το βιβλίο είναι καμωμένο από εντυπωσιακές λεπτομέρειες, μερικές αυθεντικές ποιητικές εξάρσεις και μερικές εξόχως συγκινητικές σκηνές… […]είναι ίσως αναπόφευκτο να ασχοληθεί κανείς και εξωλογοτεχνικά με την περίπτωση των Μαριέκε Λούκας Ρίνεβελντ, ωστόσο το έργο τους, από μόνο του, έχει αυτοδυναμία δική του. Κερδισμένοι πιο πολύ, αισθητικά και πνευματικά, θα βγουν όσοι δεν την παραβλέψουν."

"...Υπάρχει επαρκής δόση σκληρότητας στο βιβλίο. Υπάρχει η βία που συμβαδίζει με την αθωότητα. Υπάρχει ο απομονωτισμός που προσφέρει με απηνή τρόπο η κλειστή κοινωνία που όλα τα βλέπει και τα επιτηρεί...θέλει γερά νεύρα. Θέλει μια μορφή αναγνωστικής αποδοχής για να το διαπεράσεις δίχως αρκετές αμυχές. Όμως, πραγματικά αξίζει τον κόπο. Η μετάφραση των Άγγελου Αγγελίδη και Μαρίας Αγγελίδου (από τα ολλανδικά κι όχι από άλλη ενδιάμεση γλώσσα) βοηθάει στο να κρατηθεί το πνεύμα του/της δημιουργού και να μην προδοθεί ο σκληρός υμένας που το περιβάλλει εξαρχής."

"...Το σκοτάδι των παιδιών, είναι βαθύτερο από τα άλλα. Αυτή τη θλίψη, αυτή τη χώρα των δακρύων, τη δυσφορία της ανθρώπινη φύσης μέσα στο ανθρώπινο σώμα περιγράφει ο/η συγγραφέας. Και γράφει ένα βιβλίο ανατριχιαστικό που σε στοιχειώνει μετά και κατά τη ανάγνωση. Αλλά έτσι καταλαβαίνεις, ότι αυτό που διάβασες είναι σημαντικό, πως χτίζει κόσμους ακόμα και αν είναι αυτοί που πρέπει να γκρεμίζονται."

"...Αυτό που ακολουθεί είναι η σπαρακτική καταβύθιση μιας οικογένειας στο πένθος της απρόσμενης και πρόωρης απώλειας του πρωτότοκου παιδιού της και η σταδιακή κατάρρευσή της. Το ρήμα «δυσφορεί» στον τίτλο του βιβλίου θέτει πολύ απαλά, σχεδόν ανώδυνα, το θέμα του ίδιου του βιβλίου."

"...Διαβάζοντας το βιβλίο, ανοίγεται μπροστά σου ένας σκοτεινός κόσμος που φέρνει στην επιφάνεια τρομακτικές μνήμες, την οσμή του θανάτου, τις ενοχές αλλά και την θεραπευτική ιδιότητα των ζώων που εξυπηρετούν συμβολικά την πλοκή. Ο/Η Rinjeveld παίρνει το αφηγηματικό ρίσκο να βάλει ένα παιδί να περιγράφει την ιστορία του και κερδίζει τον αναγνώστη χάρη στη λυτρωτική γραφή του που αναδύει τη σκληρή μα πανανθρώπινη αλήθεια του."

"...Όλες οι λέξεις και όλες οι σκηνές που περιλαμβάνονται στο μυθιστόρημα μοιάζουν να αποτελούν ένα σύμπαν που και στην επιφάνειά του και στα βαθύτερα υποστρώματά του «στάζει» από τις τραυματικές εμπειρίες του παιδιού: είναι λες και ο λόγος της αφηγήτριας είναι ζυμωμένος σε κάθε σπιθαμή του από την έντονα βιωμένη εμπειρία ενός μη κατανοητού πλήρως πένθους. Έτσι που το σοκαριστικό τέλος να μην αποτελεί, εν τέλει, έκπληξη…"

"...Απαλλαγμένο από εξωλογοτεχνικά παραφερνάλια, το _Δυσφορεί η νύχτα_ είναι ένα καθηλωτικό μυθιστόρημα, ετοιμοπόλεμο για την αναμέτρηση με την ανάγνωση και τον χρόνο."

"...Ένα βιβλίο όπου η ωμότητα και η αποκτήνωση διαπλέκονται με την ποιητική ομορφιά και τον λυρισμό, απαιτητικό και συχνά αβάσταχτο, όμως τόσο σπάνιας και αποκοσμης ομορφιάς. Ένας λογοτεχνικός, και υπαρξιακός, άθλος."

"...Ο φακός στρέφεται σε ένα μικρό κορίτσι που παλεύει απελπισμένα με όλα τα θεμελιώδη ερωτήματα. Την πίστη, την απώλεια, την ανθρώπινη φύση, την επώδυνη ανακάλυψη της σεξουαλικότητας. Και φόντο ένας κόσμος που δύσκολα αποδέχεται το διαφορετικό, μια ασφυκτική, κλειστή κοινότητα, με μοναδική διέξοδο το πέρασμα από την άλλη πλευρά της γέφυρας, εκεί όπου ανάβουν τα πολλά φώτα."

"...ένα καταπληκτικό μυθιστορηματικό ντεμπούτο, ένα βιβλίο που συγκινεί βαθιά, μετατοπίζει, θυμίζει αλλά στο τέλος η λύτρωση για τον αναγνώστη θα έρθει με τον τρόπο που ο καθένας/ η καθεμιά θα θελήσει."

"...O/H 30χρονος/η συγγραφέας δίνει τη φωνή του/της σε ένα 10χρονο κορίτσι που μεγαλώνει με την οικογένειά του σε μια φάρμα σε μια ολλανδική επαρχία. Από τις πρώτες σελίδες νιώθεις τις μυρωδιές, αγγίζεις τα αντικείμενα, αισθάνεσαι μια αρρωστημένη κλειστοφοβία και το βάρος της θρησκοληψίας. Μια ανισόρροπη κατάσταση, βουτηγμένη στη θλίψη. Αφετηρία ο χαμός ενός εκ των παιδιών της οικογένειας, τον οποίο άθελά της ευχήθηκε η αφηγήτρια. Και πώς να μεγαλώσεις μετά;"

– Άθως Δημουλάς, Καθημερινή

"...Το ασφυκτικό μυθιστόρημα διεισδύει στο βίωμα του πένθους και τη χριστιανική ενοχή όταν μια αγροτική οικογένεια Καλβινιστών έρχεται αντιμέτωπη με το πιο βίαιο τραύμα, την απώλεια ενός παιδιού."

– Αθηνόραμα

"...Με τον συμβολισμό να κρύβεται πραγματικά παντού, με την προσεγμένη επιλογή των λέξεων που διαμορφώνουν τους χαρακτήρες και τους παρακολουθούν να σκοτεινιάζουν όλο και περισσότερο, αλλά και να αναζητούν με κάθε τρόπο τον αληθινό εαυτό τους, με το πνιγηρό πλαίσιο της θλίψης, της κακοποίησης και της κλιμακούμενης άρρωστης σεξουαλικότητας, μα πάνω από όλα με τον πρωταγωνιστικό ρόλο ενός παιδιού μέσα σ’ όλα αυτά, το «Δυσφορεί η νύχτα» είναι μια γροθιά στο στομάχι."

"...παρά την όποια αυτοβιογραφική αφόρμηση στη γραφή του έργου αυτού, @ Marieke Lucas Rijneveld κατόρθωσε με το μυθιστόρημά της _Δυσφορεί η νύχτα_, να σκηνοθετήσει τα συναισθήματα που προκαλεί ο θάνατος τόσο σε διυποκειμενικό (πρόσωπα) όσο και σε ενδογλωσσικό (ύφος) επίπεδο, αποδεικνύοντας πως ο πόνος του θανάτου είναι η απόδειξη της αναζήτησης του νοήματος της ζωής ακόμα και όταν όλα καταλήγουν σε μια σιωπή παγωμένη, σαν αυτή της μικρής Τζάκετ."

"...ένα μυθιστόρημα με το οποίο πολλοί από εμάς μπορούμε να ταυτιστούμε σε σημεία, αν και κατά ένα τρόπο εκφράζει απόλυτα την εποχή του."

"Ένα ασφυκτικό μυθιστόρημα που σε βυθίζει σε μια ατελείωτη νύχτα: αυτή που πέφτει όταν τη ζωή καθορίζει μια απουσία και όσοι μένουν πίσω υπάρχουν μόνο ως σκεύη εκείνου που έφυγε."

"Το πένθος και η απώλεια λοιπόν, μέσα από τα μάτια ενός παιδιού. Μη σας τρομάξει το θέμα, μη φοβηθείτε. Πρόκειται για ένα βιβλίο που δεν μπορείς εύκολα να αφήσεις από τα χέρια σου. Μπορεί σε πολλά σημεία να νιώθεις πως δεν αντέχεις άλλο, να δυσφορείς αλλά διαβάζεται απνευστί."