Φύση και λόγος στην ψυχανάλυση

ΝΗΠΙΩΝ ΚΑΥΣΗ Απροκάλυπτα, ανενδοίαστα, απεριόριστα τα νήπια αγρυπνούν να πλήξουν ό,τι πραγματικό μάταια στήνουμε. Ασχημάτιστα, ανερυθρίαστα, ατελή τα νήπια χυμούν να πνίξουν ό,τι σε όνειρο πρόσκαιρα στήνουμε. Αγέννητα, ασώματα, θνησιγενή γλιστρούν στην κάθε πράξη αφήνοντας στο εφήμερο το σήμα τους το αιώνιο.

Το πώς η Φύση ορίζει τις δυνατότητες του Λόγου, το πώς ο Λόγος ορίζει τις δυνατότητες της νόησης να αναπαραστήσει και να αντιληφθεί τη Φύση, βρίσκει μέσα στην ψυχανάλυση μια εκρηκτική συνθήκη που το οδηγεί στα άκρα. Το ένα άκρο ορίζεται από την έκπτωση του ψυχικού που ως αδέσμευτη ά-λογη ενέργεια χτυπά το σώμα. Το άλλο άκρο ορίζεται από τον άσαρκο ψευδαισθησιακό λόγο. Στο ένα άκρο η ψυχοσωματική νόσος, στο άλλο το παραλήρημα. Στο ενδιάμεσο, πλήθος σωματοψυχικών λειτουργιών, όπως το όνειρο, η αντιληπτική εικόνα, η αναπαράσταση, η ανάμνηση, η φαντασίωση, η συνειδητή σκέψη, επιχειρούν να διατηρήσουν ενεργείς τις γέφυρες μεταξύ φυσικού και ψυχικού ώστε να διατηρηθεί η συνοχή του ατόμου, που τις φέρει και φέρεται από αυτές. Μελετώντας τις παραπάνω λειτουργίες ο συγγραφέας προσπαθεί να δείξει τις στρατηγικές του αναλυομένου και του αναλυτή ώστε ο λόγος, εξαντλώντας τις δυνατότητες χρήσης του (από τη μορφοποίηση και την αναφορικότητα μέχρι τη νοηματοδότηση και την αποδόμησή της), να προσφέρει στο υποκείμενο έναν Ένυλο Nου: έναν Ένσαρκο Ψυχισμό, ένα Ψυχικοποιημένο Σώμα. Κλινικά "σπαράγματα" φωτίζουν τις θεωρητικές κατασκευές αυτού του ψυχαναλυτικού βιβλίου που επιχειρεί τον διάλογο με τη γλωσσολογία και την επιστημολογία.

κλεισμένος μες στον πύργο των σημείων Συ μείον! Μοι μείον! Υπάρχει κανείς εκεί έξω;

ΑΤΟΜΟ Εκστατικός μπροστά στο θείο. Παγώνει για να παγώνει την εικόνα. Αταραξία η απόλυτη επιθυμία: Έντομο μες στο τοπίο

Στο δοκίμιο αυτό επιχειρείται η ψυχαναλυτική προσέγγιση της βίας, όπως αυτή εκδηλώνεται σε διάφορες φάσεις της ανάπτυξης του ψυχισμού. Δεν χρησιμοποιείται η κλασική θεώρηση του φαινομένου στο επίπεδο της ψυχικής οικονομίας και των ενορμητικών επενδύσεων, όχι γιατί ο συγγραφέας δεν συμφωνεί με αυτήν, αλλά γιατί προσπαθεί να μελετήσει την βία στους χώρους της υποκειμενικότητας και της διυποκειμενικότητας. Η βία διακρίνεται σε οργανωτική και αποδιοργανωτική και μελετώνται οι συνθήκες κρίσης που προωθούν την ψυχική οργάνωση ή αντίθετα δημιουργούν καθηλώσεις, παλινδρόμηση και τάση για επανάληψη. Προτείνεται ένα γενικό διυποκειμενικό μοντέλο που περιγράφει στις οριακές του θέσεις τις συνθήκες εκδήλωσης βίας. Μελετάται ο ρόλος της πράξης και της σκέψης. Το δοκίμιο, αν και προέρχεται από την κλινική ψυχαναλυτική πρακτική, προσφέρει ένα θεωρητικό πλαίσιο και για όσους επιθυμούν να προσεγγίσουν την βία στους τομείς της κοινωνιολογίας και της εκπαίδευσης.

σε φιλώ με ω που σ' ανοίγει στα δυο τώρα όλα αρχίζουν χαμογελώ, γελώ, λέω η ταυτότητά σου είμαι! Αν γελώ άγγελος Υπερ Υγείας, Υπέρ Θανάτου με το σχήμα μου κόβω τα σχήματα του κόσμου μονά, διπλά, τετραπλά γεμάτα με φιλιά, αστέρια, έρωτες χυμός χυμούς αδειάζω, δίνω, δίνω, σ' εσένα δίνω δίνω τον κόσμο, το κενό γεμίζω έρωτες, ρωτώ: αν δεν γεμίσεις με σκατά μπορείς να έχεις προσδοκίες; Αν δρας, άνδρας; Φορώ το αίμα μου έξω. «Ωραίο κοστούμι» μου λεν. «Θα συνηθίσετε» τους λέω.

Τι γίνεται όταν από την αρχή της ζωής του ένα παιδί εγκλωβίζεται σε μια συμβιωτική σχέση με τη μητέρα που δεν του αφήνει περιθώρια να αναπτυχθεί η προσωπικότητα, ο λόγος και η αυτονομία του; Πόσο σαγηνευτική αλλά και εξαρτητική μπορεί να γίνει η σχέση του με μια μητέρα-λύκο, τρομακτική για τους άλλους μα και για το ίδιο; Πώς η ταύτισή του με αυτήν, όπως την αναδεικνύει η ερμηνευτική διαδικασία της ψυχοθεραπείας, δημιουργεί ένα ισχυρό φαντασιωσικό υπόβαθρο για την ανάδυση του εαυτού του; Μέσα από το υλικό της ψυχοθεραπείας και με γνώμονα τις θεωρίες των Μ. Mahler, Fr. Tustin, D. Meltzer και άλλων ψυχαναλυτών σχετικά με τον αυτισμό και την παιδική ψύχωση, μελετάται η ψυχοπαθολογία των πρώιμων διαταραχών της ανάπτυξης, όπως και μείζονα θέματα που αφορούν γενικά την ανάπτυξη της προσωπικότητας, βάσει της υπόθεσης ότι υπάρχει ένα αυτιστικό κέλυφος και μια ισχυρή συμβιωτική τάση στον πυρήνα της προσωπικότητας κάθε ανθρώπου. Η υπόθεση αυτή οδηγεί τον συγγραφέα στη διεύρυνση του πλαισίου της μελέτης και τον ωθεί να αναζητήσει στην ελληνική μυθολογία μορφές της συμβιωτικής προβληματικής που αναδεικνύουν την αλληλεπίδραση του ατομικού και του κοινωνικού φαντασιακού.

Οι Παιδικοί έρωτες, το πρώτο βιβλίο της σειράς ΣΧΟΛΗ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΓΟΝΕΩΝ, προέκυψε από μαγνητοφωνημένες βραδινές συζητήσεις του συγγραφέα με μια ομάδα γονέων. Ανήσυχων για αυτά που συμβαίνουν στα παιδιά τους, στο σπίτι, στο σχολείο, στην κοινωνία. Ανήσυχων επειδή δεν επαναπαύονται αλλά ζητούν να μάθουν. Ξεκινώντας κάθε φορά από κάποιο συγκεκριμένο ερώτημα γονέα, τοποθετώντας το στο γενικό του πλαίσιο και προσφέροντας θεωρητικά και επιστημονικά κλειδιά, ο διάλογος τότε, το βιβλίο τώρα, προσπαθεί να δώσει απαντήσεις και να δημιουργήσει νέα ερωτήματα. Όλα αυτά μοιάζουν, και είναι, πολύ σοβαρά, αλλά, όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης που θα αφεθεί στο κλίμα της κάθε «βραδιάς», συχνά οι αφηγήσεις είναι κωμικοτραγικές και οι στιχομυθίες έχουν κάτι από τη σωκρατική μαιευτική ειρωνεία, εαυτού και αλλήλων. Πόσο μάλλον όταν το θέμα είναι οι παιδικοί έρωτες ή, αλλιώς: Τι είναι το σεξουαλικό ένστικτο; Πότε και πώς ενεργοποιείται; Γεννιόμαστε με φύλο, ή αυτό κατασκευάζεται; Δύο, τρία, ή επτά φύλα; Είναι η ομοφυλοφιλία παθολογία; Πόσο γυμνοί να κυκλοφορούμε μπροστά στα παιδιά; Τι τους λέμε για τις ερωτικές μας σχέσεις; Τι σημαίνει η σεξουαλική προκλητικότητα των εφήβων;… Και άλλα πολλά ανομολόγητα!