Ο κηπουρός και ο θάνατος

"Διαβάζοντας το «Ο κηπουρός και ο θάνατος» δεν μπορείς παρά να υποκλιθείς στο λογοτεχνικό ταλέντο του Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ. Τα συστατικά της καλής λογοτεχνίας είναι ακόμη άγνωστα, αλλά ένα βασικό υλικό είναι ο εαυτός του ανθρώπου που διαβάζουμε∙ ο δικός του κήπος. Το πώς φυτεύει τις λέξεις, πώς απλώνει το χώμα που θα πατήσουν οι ήρωές του, πώς σκαλίζει τις πληγές του και βέβαια το πώς θα μοιραστεί τους καρπούς του μαζί μας."

"...ένα κείμενο που δεν θέλει να εξιστορήσει απλά τον θάνατο, αλλά να τον «περικυκλώσει», να τον προσεγγίσει από κάθε πιθανή πλευρά, σαν να γνωρίζει ο συγγραφέας πως η πραγματική κατανόηση αυτού που χάνεται βρίσκεται στις μικρές, καθημερινές λεπτομέρειες: στη φωνή που βαθαίνει από τον πόνο, στο χέρι που τρέμει και δυσκολεύεται να κινηθεί, στο βλέμμα που αρχίζει να σκοτεινιάζει…"

"ο Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ υποδέχεται τον αναγνώστη στο κατώφλι αυτής της ιστορίας απώλειας με έναν ρεαλιστικό συναισθηματισμό που παγώνει το βλέμμα, το οριστικό του θανάτου."

"...ο Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ συνεχίζει αυτό που γνωρίζει καλύτερα: μετατρέπει την προσωπική μνήμη σε κοινωνική κριτική. Χρησιμοποιεί τον εαυτό του όχι για να διηγηθεί ένα προσωπικό βίωμα, αλλά για να υπογραμμίσει ότι οι πολιτικές και κοινωνικές καταστάσεις επηρεάζουν τον ιδιωτικό βίο."

"Διαβάζοντας τον «Κηπουρό και τον θάνατο» διαβάζουμε έναν σημαντικό συγγραφέα του καιρού μας σε μια πολύ ιδιαίτερη στιγμή του."

– Άθως Δημουλάς, Περιοδικό Κ

"Ενενήντα μία πολαρόιντ για τον θάνατο και την ανάσταση, αυτό είναι το βιβλίο «Ο κηπουρός και ο θάνατος» του σπουδαίου Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ."

– Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, Τα Νέα

"Ακόμη ένα στοχαστικό αφήγημα του Βούλγαρου συγγραφέα, που συνεχίζει την περιήγησή του στο παρελθόν, όπως και στο προηγούμενό μυθιστόρημά του, το «Χρονοκαταφύγιο». Μόνο που αυτή τη φορά δεν υπάρχουν δωμάτια περασμένων δεκαετιών, αλλά η πραγματική -και με όλη της τη θνητότητα- πατρική μορφή."

– Χρήστος Βασματζίδης, Εφημερίδα των Συντακτών

"Το βιβλίο δεν είναι απλά μια θλίψη· είναι ένας ύμνος στη ζωή που σβήνει, στο αποτύπωμα που αφήνει ένας άνθρωπος όταν φεύγει. […]Η αφήγηση του Γκοσποντίνοφ ισορροπεί ανάμεσα σε ανάμνηση και στοχασμό."

"Το λογοτεχνικό μεγαλείο του Gospodinov αναδεικνύεται σαφέστατα και σε αυτό του το βιβλίο, αφού μόνο ένας συγγραφέας του δικού του βεληνεκούς θα μπορούσε να καταγράψει με τόση τρυφερότητα μια προσωπική ιστορία και να την μετατρέψει σε οικουμενική, μπολιάζοντάς την με αποστάγματα ζωής που προσφέρονται για φιλοσοφικό στοχασμό, αλλά και με σκηνές που γεννούν αβίαστα το γέλιο αποτελώντας βαλβίδα αποσυμπίεσης."

"Ένα βιβλίο σπάνιας ευαισθησίας κι ένας ακόμη λόγος που ο Gospodinov αποδεικνύεται ένας από τους σημαντικότερους Ευρωπαίους συγγραφείς της εποχής μας. Η ανάγνωση απαιτεί συγκέντρωση και προσοχή. Θέλει χρόνο, όπως κάθε τι αληθινό. Αν την αφήσεις να σε συνοδεύσει, μπορεί να σε οδηγήσει εκεί όπου η ζωή και ο θάνατος συναντιούνται χωρίς φόβο στην περιοχή όπου ο άνθρωπος, παρά την εύθραυστη φύση του συνεχίζει να ανθίζει."

"Ο υπέροχος Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ, ένας εναλλακτικός ήρωας των σύγχρονων ευρωπαϊκών γραμμάτων, αποχαιρετά τον πατέρα του στο πιο συγκινητικό βιβλίο της σεζόν… Μην σας τρομάξει το θέμα. Αυτή είναι η ιστορία μιας ζωής (και μιας χώρας)."

– Άθως Δημουλάς, Περιοδικό Κ

"Δύο χρόνια μετά τη βράβευσή του με το Διεθνές Βραβείο Booker για το _Χρονοκαταφύγιο_, ο Γκοσποντίνοφ παραδίδει ένα από τα πιο ειλικρινή, βαθιά συγκινητικά κείμενα για το θέμα [της απώλειας], επώδυνο στην ανάγνωση, μα και ακραία λυτρωτικό στο σαρωτικό σκοτάδι της θλίψης."

"Σπαρακτικό αλλά και όμορφο ανάγνωσμα του βραβευμένου με Booker βούλγαρου συγγραφέα, με φόντο την κομμουνιστική περίοδο της Βουλγαρίας. […] βαθιά ανθρώπινη καταγραφή της οικογενειακής ζωής, της αγάπης και της στοργής, της πατριαρχικής κουλτούρας – και της κληρονομιάς που όλοι κάποια στιγμή θα αφήσουμε στις επόμενες γενιές."

– Ματίνα-Ιωάννα Κυριαζοπούλου, The Books' Journal

"Ο βραβευμένος βούλγαρος συγγραφέας πετυχαίνει, χωρίς να καταφεύγει σε μελοδραματισμούς και ναρκισσιστικές κορόνες, να συνθέσει το βίωμα με το συναίσθημα, να μιλήσει για τη ζωή, να ενώσει το παρελθόν με το παρόν, το μικρό -την οικογένεια- με το μεγάλο, την κοινότητα."

– Χρύσα Σπυροπούλου, Τα Νέα Βιβλιοδρόμιο

"Ο Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ δεν γράφει για τον θάνατο ως γεγονός αλλά για τον θάνατο ως διάρκεια. Για εκείνη τη ζώνη του χρόνου όπου τίποτα δεν τελειώνει απότομα αλλά όλα μετατοπίζονται ανεπαίσθητα. Διαβάζοντάς το ένιωσα πως αυτό το βιβλίο δεν ζητά τη συγκίνησή σου. Τη θεωρεί δεδομένη. Ζητά κάτι πιο δύσκολο. Την προσοχή σου. Γιατί ο πόνος εδώ δεν φωνάζει. Κάθεται ήσυχα σε μια γωνία και περιμένει να τον κοιτάξεις."

"Ένα έξοχο δείγμα αυτομυθοπλασίας, με φιλοσοφικό στοχασμό και ποιητικές αποχρώσεις, αναγνωρίσιμες αρετές της πεζογραφίας του."

"Η σχέση πατέρα και γιου αποκτά πολιτική διάσταση, καθώς αντανακλά το χάσμα ανάμεσα σε μια γενιά που έμαθε να μη μιλά και σε μια επόμενη που προσπαθεί να αρθρώσει το τραύμα της απώλειας. Έτσι, η προσωπική ιστορία που αφηγείται ο Gospodinov λειτουργεί ταυτόχρονα ως μικροϊστορία ενός τόπου και μιας εποχής."

"Ο κήπος έχει ρημάξει, η άνοιξη παλεύει να αναγεννήσει τα πάντα, μόνο ο πατέρας του θα μείνει στη γη, θα είναι πια κήπος. Θα του έχει χαρίσει το τελευταίο πολύτιμο δώρο: αυτό το έξοχο βιβλίο."

"Ο _κηπουρός και ο θάνατος_ μοιάζει με βιογραφία-αυτοβιογραφία που έπεσε στις φλόγες και σώθηκε από την παρέμβαση ενός γιού. Η τύχη κράτησε τα κομμάτια που ένωσαν πατέρα-γιο και σε αυτά προστέθηκε μόνο η ποιητική ματιά. Θα συγκινηθείτε με αυτό βιβλίο και θα νιώσετε μια λύτρωση που δεν περιμένετε."

"Ο Γκοσποντίνοφ δημιουργεί και πάλι μια αφήγηση εκτός ορίων. Η γραφή του σε αυτό το βιβλίο είναι ιδιόμορφη και διασπαστική, με σύντομα, σχεδόν ποιητικά αποσπάσματα και σκηνές σαν προσωπικά ημερολόγια, φιλοσοφικά δοκίμια ή στοχασμούς. Λέξεις και εικόνες εναλλάσσονται με τρόπο που μοιάζει περισσότερο με τη ροή της μνήμης παρά με μια γραμμική αφήγηση των γεγονότων. Έτσι δημιουργείται μια εμπειρία ανάγνωσης που μοιάζει με κοφτή ανάσα- μάζεμα και απελευθέρωση συναισθημάτων ταυτόχρονα."