Εκεί όπου δεν είμαστε

Έχοντας συμπεριληφθεί στη μακρά λίστα των βραβείων Strega Europeo (Ρώμη, 2014) και Gregor von Rezzori (Φλωρεντία, 2014) και τιμηθεί με το σύνολο των λογοτεχνικών βραβείων στη Βουλγαρία, το μυθιστόρημα Περί φυσικής της μελαγχολίας κατατάσσει τον Georgi Gospodinov στους πιο εφευρετικούς και τολμηρούς συγγραφείς της Ευρώπης. Χρησιμοποιώντας τον μύθο του Μινώταυρου ως κεντρική εικόνα του, ο αφηγητής του βιβλίου (το alter ego του συγγραφέα) κατασκευάζει έναν λαβύρινθο ιστοριών για την οικογένειά του, μεταπηδά σε διαφορετικές εποχές και οπτικές, εξερευνώντας τη νοοτροπία και τα αδιέξοδα των Ανατολικοευρωπαίων. Ένα απίστευτα συγκινητικό αλλά και γεμάτο χιούμορ βιβλίο για τις ανθρώπινες ανησυχίες, την ενσυναίσθηση και την απώλειά της, που φωτίζει ζητήματα όπως η εγκατάλειψη και η απομόνωση. Η πρωτότυπη δομή και η εκπληκτική αφήγησή του γοήτευσαν τη διεθνή κριτική, που το χαρακτήρισε ως ένα από τα κορυφαία ευρωπαϊκά μεταμοντέρνα μυθιστορήματα.

Ο Georgi Gospodinov δημιουργεί τη δική του εκδοχή ενός «φυσικού μυθιστορήματος» προερχόμενου από τις στιγμές της καθημερινής ζωής. Με ιδιαίτερο χιούμορ, ο συγγραφέας και αφηγητής του βιβλίου εκφράζει την ανάγκη να αποδεχτεί τον διαλυμένο γάμο του και την απιστία της συζύγου του. Ο κεντρικός χαρακτήρας ίσως να υποφέρει από διαταραχή ελλειμματικής προσοχής· ίσως να είναι εγκλωβισμένος σε μια προκατειλημμένη, αν και στωική εκτίμηση της ακατάστατης ροής της ζωής. Όποια κι αν είναι η αιτία, ο μονόλογός του μετατρέπεται σ’ ένα πρωτότυπο, συναρπαστικό βιβλίο, που υπονοεί άψογα στον πυρήνα του το κενό και τη θλίψη. Με υπαινικτικές συνδέσεις με τη σύγχρονη γαλλική φιλοσοφία, ο Georgi Gospodinov μοιράζεται μαζί μας ένα μεταμοντέρνο μυθιστόρημα για τις προσωπικές σχέσεις και τις απρόσμενες συνέπειές τους.

O αφηγητής συναντά τον Γκαουστίν, έναν περιπλανώμενο στον χρόνο ταξιδιώτη, που έχει αποσυνδέσει τη ζωή του από τη σύγχρονη πραγματικότητα και έχει δημιουργήσει την «κλινική για το παρελθόν». Πρόκειται για ένα ίδρυμα που προσφέρει μια πρωτότυπη θεραπεία για τους πάσχοντες από Αλτσχάιμερ: κάθε όροφος αναπαράγει λεπτομερώς μια δεκαετία του περασμένου αιώνα. Οι ασθενείς χάνουν την αίσθηση του παρόντος και του μέλλοντος και μεταφέρονται πίσω στον χρόνο, ξεκλειδώνουν και αναβιώνουν τις αναμνήσεις τους. Ο Γκοσποντίνοφ με την υπέροχα αποσπασματική γραφή του αποδεικνύει, ξανά, ότι μπορεί να μας ξαφνιάζει και να μας κρατά σε εγρήγορση. Τι σημαίνει άνοια, τι είναι το γήρας, πώς επιλέγει κανείς τον κόσμο που θα ζήσει αλλά και τι θα κρατήσει από τον εαυτό του πριν πεθάνει, τι σημαίνει Δύση και τι Ανατολή, πόσο απέχει το έθνος από τη μύγα; Τι είναι ο θάνατος; Συνδυάζοντας την ειρωνεία και τη νοσταλγία, και εναλλάσσοντας διαφορετικά είδη γραφής ο συγγραφέας διερευνά το τέρας του παρελθόντος και πώς αυτό επηρεάζει μια ζωή με αβέβαιο μέλλον. «Δεν είναι παράξενο, μου είπε κάποτε ο Γκαουστίν, πάντα πεθαίνουν οι άλλοι, εμείς οι ίδιοι όμως ποτέ». [Διαβάστε όσα μας έγραψε στο blog μας η Αλεξάνδρα Ιωαννίδου για τη μετάφραση του βιβλίου.]( https://ikarosbooks.gr/blog/alexandra-ioannidou-metafrazontas-to-chronokatafigio-tou-georgi-gospodinov)

«Ίσως η πλέον αξιοζήλευτη κατάκτηση της γραφής του Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ είναι η άρτια σύσταση μιας προσωπικής μυθολογίας, η οποία αντανακλά το τραύμα, τη μελαγχολία και την ψυχή ενός ολόκληρου λαού. Στον κόσμο του Γκοσποντίνοφ η ανθρώπινη ύπαρξη συνειδητοποιεί ότι η παρουσία μας στη Γη διαβαίνει έναν μονάχα δρόμο: αυτόν της θνητότητας. “Ποιητή που γράφει πεζογραφία” έχουν χαρακτηρίσει τον Βούλγαρο συγγραφέα, και καθόλου τυχαία· το συγγραφικό του σύμπαν είναι άρρηκτα ενιαίο. Η ποίησή του απηχεί τις μυθιστορηματικές αφηγήσεις, και το αντίστροφο: ο πεζός του λόγος πραγματεύεται τα ζητήματα του χρόνου και της μνήμης με τρόπο και ρυθμό ποιητικό. Κατ’ αναλογίαν –ή κατ’ αντιστροφήν– ο αναγνώστης τής ανά χείρας ανθολογίας θα περάσει μέσα από γνώριμα δωμάτια, κρύπτες και λαβυρίνθους, τα οποία επανασυστήνουν τον πεζογραφικό κύκλο του συγγραφέα». [Απόσπασμα από το σημείωμα της Αυγής Λίλλη] Περιλαμβάνονται ποιήματα από τις συλλογές: Lapidarium [Лапидариум, 1992) Η κερασιά ενός λαού [Черешата на един народ, 1996) Γράμματα στον Γκαουστίν [Писма до Гаустин, 2003) Εκεί όπου δεν είμαστε [Там, където не сме, 2016)

Ένας άντρας κάθεται δίπλα στο κρεβάτι του άρρωστου πατέρα του καταγράφοντας πότε αμείλικτα και πότε τρυφερά τη ζωή του. Μέχρι την αυγή εκείνου του τελευταίου πρωινού που περνάνε μαζί. Ενός πατέρα που γεννήθηκε μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο στη Βουλγαρία. Ενός αθεράπευτου καπνιστή και επαναστάτη. Ενός άντρα που ήξερε πώς να αποτυγχάνει με ηρωικό αυτοσαρκασμό. Ο κήπος που δημιούργησε στην άγονη αυλή του χωριού που πρώτα τον έσωσε και μετά τον σκότωσε σήμερα παραμένει η ζωντανή κληρονομιά του: παιώνιες και πατάτες, τριαντάφυλλα και κερασιές – και πάνω απ’ όλα ατελείωτες ιστορίες. Χωρίς αυτόν ωστόσο το παρελθόν του γιου του αρχίζει να ραγίζει σιωπηλά. Γιατί το τέλος των πατέρων μας είναι και τέλος ενός κόσμου. Τέσσερα χρόνια μετά το Χρονοκαταφύγιο (International Booker Prize 2023), ο Georgi Gospodinov παρουσιάζει μια σπαρακτική προσωπική ιστορία· έναν ύμνο στον πιο στενό οικογενειακό δεσμό με τη μελαγχολική ματιά ενός ποιητή και τη γλώσσα ενός σπουδαίου συγγραφέα. «Ένα βιβλίο όχι για τον θάνατο, αλλά για τη ζωή που σβήνει. Υπάρχει διαφορά.» [Διαβάστε όσα μας έγραψε στο blog μας η Αλεξάνδρα Ιωαννίδου για τη μετάφραση του βιβλίου.](https://ikarosbooks.gr/blog/alexandra-ioannidou-metafrazontas-to-vivlio-o-kipouros-ke-o-thanatos-tou-georgi-gospodinov)