Τα σχόλια του Τρίτου
Η διαχρονική συλλογή των ιστορικών «σχολίων» του Μάνου Χατζιδάκι, που μεταδόθηκαν από το Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας την περίοδο που διετέλεσε διευθυντής του, από τον Μάιο του 1978 μέχρι τον Απρίλιο του 1980.
Με σπάνια κριτική διαύγεια και ευαισθησία, και με αφορμή την επικαιρότητα της εποχής, ο συνθέτης ανατέμνει χειρουργικά το πολύπλοκο φαινόμενο τού «Νεοελληνισμού» τολμώντας να κατονομάσει δημόσια τις βαθιές του παθογένειες.
Τα μοναδικά αυτά ντοκουμέντα αποκρυσταλλώνουν με τον πιο καίριο και καλαίσθητο τρόπο την πολιτική συγκρότηση, την ιδιοφυή σκέψη και κυρίως την αδιαπραγμάτευτη δημοκρατικότητα του σπουδαίου δημιουργού και πολίτη.
Ένα πολύτιμο, ποιητικό μανιφέστο του πολιτεύεσθαι μα και τού υπάρχειν.
Με σπάνια κριτική διαύγεια και ευαισθησία, και με αφορμή την επικαιρότητα της εποχής, ο συνθέτης ανατέμνει χειρουργικά το πολύπλοκο φαινόμενο τού «Νεοελληνισμού» τολμώντας να κατονομάσει δημόσια τις βαθιές του παθογένειες.
Τα μοναδικά αυτά ντοκουμέντα αποκρυσταλλώνουν με τον πιο καίριο και καλαίσθητο τρόπο την πολιτική συγκρότηση, την ιδιοφυή σκέψη και κυρίως την αδιαπραγμάτευτη δημοκρατικότητα του σπουδαίου δημιουργού και πολίτη.
Ένα πολύτιμο, ποιητικό μανιφέστο του πολιτεύεσθαι μα και τού υπάρχειν.
- Σελίδες: 224
- ISBN: 978-960-572-654-6
- Έκδοση: 2024
- Ημερομηνία έκδοσης: 14/10/2024
- Διαστάσεις: 13.3 x 20.5 εκ.
- Κατηγορίες: Βιβλία, Δοκίμιο
"Θα μπορούσε κάποιος να με κατηγορήσει ότι ο θαυμασμός μου στη σκέψη του Χατζιδάκι –αλλά και στην ποίηση και στη μουσική του– με κάνει να νοσταλγώ. Όμως είναι και πάλι η δική του σκέψη που μου επιβάλλει να κοιτάζω μπροστά. […] Μπροστά λοιπόν, ενδεχομένως νοσταλγώντας κάποιες φορές, αλλά μπροστά! Κι αν γίνεται, ψηλά, αυτό είναι το ζητούμενο: Προς Τ’ Άστρα!"
– Γιώργος Φλωράκης, Athens Voice"Τα _Σχόλια του Τρίτου_ αποκαλύπτουν πρωτίστως την ποιητική ιδιοσυγκρασία του Χατζιδάκι, την ορκισμένη πίστη του σε ουρανούς και ανθώνες κατά το ελυτικό πρότυπο, σε παραδείσια πουλιά ικανά να φέρουν το σύμπαν πάνω-κάτω, να αντισταθούν στην ασχήμια και να υμνήσουν, ακόμα και «εις ώτα μη ακουόντων», την ομορφιά και τη χαρά."
– Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων"Είναι πραγματικά σημαντική η επανέκδοση αυτή. Κυρίως, γιατί αυτά τα σχόλια αποτελούν «κομμάτι» ενός φωτεινού μυαλού, ενός μοναδικού δημιουργού και σπάνιου διανοητή που είχαμε την τύχη να γεννηθεί στη χώρα μας."
– Κυριακή Μπεϊόγλου, Εφημερίδα των Συντακτών"Το βλέμμα του Χατζιδάκι λειτουργεί σαν την κάμερα του Τζίγκα Βερτόφ. Βλέπει το μεγάλο πλάνο ενώ ταυτόχρονα απομονώνει τη λεπτομέρεια. Θέματά του ο φασισμός, η κλασική μουσική, το ρεμπέτικο, τα ωδεία και τα καφωδεία, το χάος της ΕΡΤ, το διαχρονικό «σπορ» του διαδρομισμού, η νεολαία της εποχής του, οι πολιτικές παρατάξεις, η πνευματική απελευθέρωση που προσφέρει η τέχνη."
– Έμυ Ντούρου, Documento"Τα σχόλια του Μάνου, κληρονομιά πολύτιμη που μας άφησε παρακαταθήκη αυτή η σπουδαία μουσική και πνευματική προσωπικότητα, σκιαγραφούν με τη λεπτότητα της μουσικής του σκέψης και τη σαρκαστική του βαθύτητα το «Πορτρέτο του Νεοέλληνα». Είναι σπουδαίο που οι εκδόσεις Ίκαρος κυκλοφόρησαν ξανά «Τα Σχόλια του Τρίτου», καθώς αποτελούν το δίχως άλλο την πληρέστερη και ακριβέστερη γεωγραφία της νεοελληνικής δυστροπίας."
– Ξενοφών Α. Μπρουντζάκης, Το Ποντίκι"Ο εύγλωττος υπότιτλός τους υποδηλώνει όχι μόνο το μυθοποιητικό ταλέντο του συγγραφέα τους και με τι λέξεις, αλλά και την πρόθεσή του: να εξηγήσει, να στηλιτεύσει, όμως χωρίς να κατεδαφίζει: σχεδόν πάντα θαυμάζοντας – έστω απορώντας. Η ικανότητά του να ανάγει το ευτελές επίκαιρο σε ακριβό διαχρονικό· να τρυγά και να συνδυάζει από ποικίλες εποχές και μακρινά μεταξύ τους πεδία."
– Παναγιώτης Ιωαννίδης, The Books' Journal
"Με μια σπάνιας ευφυΐας διαύγεια και ευαισθησία, ο Χατζιδάκις εφορμά από την επικαιρότητα και τολμάει να καταδείξει τη βαθιά σήψη της κοινωνίας, που οδηγεί στην υπόγεια παρακμή τον άνθρωπο, την παρακμή που διαπερνά τα πρόσωπα, τις οικογένειες, τις συνθήκες διαβίωσης, τις εργασιακές θέσεις, αλλά και τις συναισθηματικές σχέσεις, για να οδηγήσει τον σύγχρονο άνθρωπο στον αφανισμό και στη δουλοπρέπεια."
– Τέσυ Μπάιλα, Καθημερινή"Ο εύγλωττος υπότιτλός τους υποδηλώνει όχι μόνο το μυθοποιητικό ταλέντο του συγγραφέα τους και με τις λέξεις, αλλά και την πρόθεσή του: να εξηγήσει, να στηλιτεύσει, όμως χωρίς να κατεδαφίζει: σχεδόν πάντα θαυμάζοντας – έστω απορώντας. Η ικανότητά του να ανάγει το ευτελές επίκαιρο σε ακριβό διαχρονικό· να τρυγά και να συνδυάζει από ποικίλες εποχές και μακρυνά μεταξύ τους πεδία."
– Παναγιώτης Ιωαννίδης, The Books' Journal
"Τα «Σχόλια» είναι δύσπεπτα, πικρά, ποιητικά καρφιά, μα απολαυστικά…"
– Ανθούλα Δανιήλ, Diastixo.gr"ο Χατζιδάκις, πάντα θα ζει μέσα μας, δίπλα μας. Γι’ αυτό και εμείς επιστρέφουμε σε αυτό που λέγεται «Τα σχόλια του τρίτου». […] Ο Χατζιδάκις ήταν ο εαυτός του και δεν έκανε υποχωρήσεις. Γι’ αυτό και οι ανυποχώρητες γνώμες, σχολιασμοί. Γι’ αυτό και έφτανα στον πυρήνα των πραγμάτων, της ζωής. Σκληρός, μα δίκαιος. Απόλυτος, αλλά με βαθιά γνώση και σοφά παιδεμένη, δοκιμασμένη, σκέψη. Φυσικά και θα διαφωνούσες μαζί του, αλλά αυτή η διαφωνία ήταν που θα πήγαινε την ανθρώπινη αλληλεπίδραση μπροστά. «Τα σχόλια του τρίτου» είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα «χατζιδακικής» σκέψης και αντίληψης και μόνο να κερδίσουμε έχουμε διαβάζοντας τα."
– Αλέξανδρος Στεργιόπουλος, Το περιοδικό"...η θέση του στο ελληνικό σύμπαν παραμένει οδυνηρά αναντικατάστατη και ο λόγος του εξακολουθεί να είναι ελεύθερος, ωφέλιμος, ζωτικά ειρωνικός και εναργής. Ειδικά σήμερα, την εποχή των άκρων, μοιάζει απαραίτητος όσο ποτέ."
– Τίνα Μανδηλαρά, LIFOΜάνος Χατζιδάκις
Ο Μάνος Χατζιδάκις γεννήθηκε στην Ξάνθη στις 23 Οκτωβρίου 1925. Από την ηλικία των τεσσάρων ετών άρχισε να μελετάει πιάνο, ενώ από το 1940-43 ανώτερα θεωρητικά, με τον Μενέλαο Παλλάντιο, σημαντική μορφή της Ελληνικής Εθνικής Μουσικής Σχολής. Παράλληλα, σπούδαζε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ γαλουχήθηκε από καλλιτέχνες και διανοούμενους της γενιάς του μεσοπολέμου (Σεφέρης, Γκάτσος, Σικελιανός). Από το 1945 συνεργαζόμενος κυρίως με το Εθνικό Θέατρο και το Θέατρο Τέχνης, έγραψε μουσική για πολλές αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες, καθώς και για έργα σύγχρονου ρεπερτορίου: "Ορέστεια" (1950), "Μήδεια" (1956), "Εκκλησιάζουσες" (1956), "Λυσιστράτη" (1957), "Κύκλωπας" (1959), "Όρνιθες" (1959), "Λεωφορείον ο Πόθος" (1948), "Ματωμένος Γάμος" (1948), "Το γλυκό πουλί της νιότης" (1960), "Το φυντανάκι" (1989) κ.α. Το 1948 γράφει, για μία μικρή λευκή αχιβάδα, έργο το οποίο ο ίδιος ξεχωρίζει, στο σύνολο της εργασίας του. Το 1949 με την περίφημη διάλεξη του για το ρεμπέτικο (1949), ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων στη συντηρητική αστική κοινωνία. Αναμόρφωσε όλο το ελληνικό τραγούδι, δρομολογώντας σε νέους μουσικούς ορίζοντες.
Παράλληλα με το θέατρο από το 1946 ο Μάνος Χατζιδάκις, συνέθεσε μουσική για 80 ελληνικές και ξένες ταινίες: "Στέλλα" (1955), ο "Δράκος" (1956), "America-America" (1963). Τo 1960 του απονέμεται βραβείο για το τραγούδι, "Τα παιδιά του Πειραιά", της ταινίας: "Ποτέ την Κυριακή". Δύο χρόνια αργότερα, ανέβασε στην Αθήνα την "Οδό Ονείρων", παράσταση σταθμό για το ελληνικό μουσικό θέατρο, με πρωταγωνιστή τον Δημήτρη Χορν. Στο διάστημα 1966-72 έζησε στη Ν. Υόρκη , όπου έγραψε μερικά από τα σημαντικότερα έργα του: "Ρυθμολογία" (έργο για πιάνο), "Ο Μεγάλος Ερωτικός" (κύκλος τραγουδιών, βασισμένος σε ποιήματα αρχαίων και σύγχρονων), εκεί ξεκίνησε και την "Εποχή της Μελισσάνθης", μια μουσική ιστορία με αυτοβιογραφικά στοιχεία, που διαδραματίζεται λίγο μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου πολέμου.
Ο Μάνος Χατζιδάκις, προσωπικότητα πολύπλευρη και πολυδιάστατη, εκτός από την σύνθεση είχε και άλλες καλλιτεχνικές δραστηριότητες. Ίδρυσε και διηύθυνε την Πειραματική Ορχήστρα Αθηνών (1964-67), το Πολύτροπο (καφεθέατρο 1972), Μουσικές Γιορτές στα Ανώγεια Κρήτης (1978, φεστιβάλ μουσικής), τους Μουσικούς αγώνες στην Κέρκυρα(1981) τον Σείριο (δισκογραφική εταιρεία, 1985) την Ορχήστρα των Χρωμάτων (ορχήστρα συμφωνικής μουσικής, 1989), τέλος διηύθυνε τον κρατικό ραδιοσταθμό (Τρίτο Πρόγραμμα, 1975-81), τον οποίο μετέτρεψε σε σημείο αναφοράς ποιότητας και ιδεών. Από την αρχή της παρουσίας του στον ελληνικό μουσικό χώρο, ήταν διαρκώς δισκογραφικά παρών με δίσκους που θεωρούνται πια κλασικοί: "Τo χαμόγελο της Τζοκόντα" (1964), "Αθανασία" (1975), "Σκοτεινή μητέρα" (1985) "Τα τραγούδια της Αμαρτίας" (1992) κ.α. Επίσης δημοσίευσε τέσσερα βιβλία με ποιήματα και σχόλια: "Μυθολογία", "Μυθολογία Δεύτερη" , "Τα σχόλια του Τρίτου", "Ο Καθρέπτης και το Μαχαίρι". Το απόγευμα της 15ης Ιουνίου του 1994, ο Μάνος Χατζιδάκις "άρχισε το ταξίδι του προς τα άστρα"....
