Νέα

Ο Δημήτρης Νόλλας, με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του με τίτλο Οι ιστορίες είναι πάντα ξένες (Τα διηγήματα 1974-2016), που συγκεντρώνει το σύνολο του έως τώρα διηγηματογραφικού έργου του σε έναν τόμο, παραχώρησε μια αποκλειστική συνέντευξη στον Δημήτρη Φύσσα για την Athens Voice.Ο Δημήτρης Φύσσας μεταξύ άλλων σημειώνει: “Ο «Ίκαρος» ετοίμασε ένα ακόμα βιβλίο – σημείο αναφοράς κι εγώ, παλαιόθεν φαν του κ. Νόλλα, έσπευσα να του πάρω την πρώτη συνέντευξη που δίνει για το «Οι ιστορίες είναι πάντα ξένες».”Απολαύστε τη συνέντευξη παρακάτω:

H ελληνίδα ποιήτρια και ακαδημαϊκός, Κική Δημουλά, με αφορμή την έκδοση της ποιητικής της συλλογής Άνω τελεία, συνομίλησε με τον δημοσιογράφο Γιάννη Χατζηγεωργίου στο περιοδικό Φιλgood της εφημερίδας Φιλελεύθερος στην Κύπρο.Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε την Κυριακή 11 Δεκεμβρίου και μπορείτε να τη διαβάσετε παρακάτω: Υπάρχουν απαντήσεις στο «Πρέπει να είναι πιστή η αγάπη; Κι αν δεν είναι, εμείς τι πρέπει; Με σταυρωμένα τα χέρια ν’ αγαπάμε;», κυρία Δημουλά;Νομίζω ότι ο μόνος που σίγουρα θ’ απαντούσε «ναι, με σταυρωμένα τα χέρια ν’ αγαπάμε», είναι ο Χριστός... Όσο για τους θνητούς, θ’ απαντούσαν ανάλογα με τη συμβουλή που θα τους έδινε η αντοχή τους... Να μου συγχωρεθεί που σε κάθε απάντηση θα προτάσσω το «νομίζω». Είναι μια ευγενής, ίσως και συνετή συγκάλυψη του ειλικρινούς «δεν ξέρω».Τι δεν ξέρετε από τη ζωή;… Δεν ξέρω πώς μπορεί να είναι ωραία. Δεν ξέρω επίσης πώς, ενώ δεν είναι ωραία -τουλάχιστον συνεχώς- είναι επιθυμητή και αγαπητή συνεχώς.Τι είναι αυτό που την κάνει τόσο δυσάρεστη κάποιες φορές;Ό,τι κάνουν τα δυσάρεστα πράγματα. Και προπάντων η μνήμη, η υπενθύμιση του χρόνου ότι περνάει και επομένως θα χάσω αυτό που συμπαθώ ή δεν συμπαθώ. Δεν είναι λίγο αυτό –ο χρόνος δεν είναι μικρό πράγμα για τη ζωή.Το πέρασμα του χρόνου σας φόβιζε ποτέ;Όταν ήμουνα 16 δεν με φόβιζε. Όταν ήμουνα 20 δεν με φόβιζε. Αλλά μετά τα 35 άρχισαν να με πιάνουν τρεμούλες…Τώρα;Τώρα δεν μπορώ ούτε να το σκεφτώ. Τώρα φοβάμαι πάρα πολύ. Πραγματικά πάρα πολύ. Τίποτ’ άλλο δεν φοβάμαι. Κι ένας τρόπος για να καταπολεμήσω αυτό το φόβο ήταν ότι καθόμουν κάτω κι έγραφα ένα βιβλίο. Αυτό διώχνει λίγο το χρόνο από μπροστά μου…Τι είναι για σας η αγάπη;Είναι ένα άγνωστο πράγμα… Ένα εντελώς άγνωστο και αβέβαιο πράγμα. Δεν ξέρω τι είναι η αγάπη.Γιατί το λέτε αυτό;Γιατί, αγαπητέ μου, δεν ξέρουμε τι είναι η ψυχή. Όπως επίσης δεν ξέρουμε και τι είναι τα αισθήματα. Τίποτα δεν ξέρουμε! Τίποτα δεν είναι σταθερό σ’ αυτό τον κόσμο και τίποτα δεν έχει μόνο μία μορφή διαρκώς. Έτσι και η αγάπη: αλλάζει συνεχώς. Σκεφτείτε πώς η πολλή αγάπη γίνεται ξαφνικά καθόλου αγάπη! Επομένως, ρωτάω κι εσάς, τι είναι η αγάπη;Δεν είχατε ποτέ τη βεβαιότητα στη ζωή σας ότι αγαπηθήκατε πολύ;Όχι. Τώρα, αν εννοείτε εάν αγαπήθηκαν τα ποιήματά μου, αυτό είναι μία άλλη ιστορία. Εγώ δεν μπορώ να πω ότι αγαπήθηκα πολύ από πολλούς ανθρώπους. Απ’ τα παιδιά μου, ναι. Απ’ τη μάνα μου, ναι. Από τον Άθω Δημουλά, όσο έπρεπε να αγαπηθώ, γιατί οι υπερβολές δεν είναι ωραίες. Εγώ, ναι, αγάπησα πάρα πολύ. Και τον Άθω Δημουλά, και τις μέρες που περνούσαν, και τις κακές μέρες που περνούσαν…Με ποιο τρόπο αγαπούσατε και τις κακές μέρες;… Κι αυτές τις αγαπούσα πολύ. Αν μου έλεγαν ότι έχω άλλα πέντε χρόνια με δυσάρεστες μέρες, αρκεί να μην είναι απώλειες ζωής δικών μου ανθρώπων, ευχαρίστως θα ζούσα πέντε χρόνια δυσάρεστες μέρες.Πώς μεταφράζεται σ’ εσάς η έκφραση «είμαι καλά»;«Είμαι καλά» σημαίνει ξεχνάω το θάνατο. Συνέβη κάτι, πέρασε λίγος χρόνος, ίσως και τριών λεπτών, που να μην σκέφτομαι το θάνατο; Τότε είμαι καλά! Όταν δεν τον σκέφτομαι είμαι καλά.Με ποιο τρόπο διαχειριστήκατε στο παρελθόν τις απώλειες πολύ αγαπημένων σας προσώπων;Πολύ άσχημα. Πολύ βαριά. Και με μεγάλη κατάθλιψη. Άλλαξε όλη μου η ζωή. Κι όταν μιλάμε για απώλειες, εννοώ την απώλεια του Άθου Δημουλά. Καμία άλλη απώλεια δεν είναι τέτοιας βαρύτητας όσο η απώλεια ενός ανθρώπου με τον οποίο ζει κανείς 35 χρόνια και ξαφνικά δεν υπάρχει. Δεν είναι απλό πράγμα, είναι εφιαλτικό.Υπάρχει κάποιος τρόπος που να απαλύνει αυτός ο πόνος;Ευτυχώς ο χρόνος βάζει το χεράκι του και δεν έχουμε αυτή την οξύτητα του πόνου που μοιάζει με τρέλα –γιατί δεν ξεχνάμε. Κι είναι τρέλα, ειδικά τον πρώτο καιρό, γιατί δεν μπορείς να καταλάβεις τι έχει συμβεί. Πώς χάθηκε ένας άνθρωπος. Δεν είναι εύκολο. Είναι τρομακτική και αδύνατη η περιγραφή του αισθήματος που παίρνει τη θέση αυτής της απώλειας.Πονέσατε πολλές φορές στη ζωή σας;Το έχω λίγο εύκολο αυτό. Δεν μου κάνει κόπο να πονέσω. Ίσως ξεπονάω εύκολα για τα μικρά πράγματα. Αλλά, τελοσπάντων, πρέπει να πω ότι είμαι ευπαθής, είμαι εύθικτη στον πόνο.Τότε τι είναι η χαρά;Είναι κάτι εντελώς στιγμιαίο. Χαρά είναι να μπορείς να εκτοπίζεις τις ανησυχίες.Η ευτυχία ήταν γνώρισμα μακριά από τη δική σας ζωή;Έχω ζητήσει πολλές φορές και μετά συντριβής συγγνώμη από καταστάσεις ευτυχισμένες που τις παρερμήνευσα ως φειδωλές ή και αβέβαιες, ενώ δεν ήταν.Είναι, λοιπόν, η «ευτυχία» μία δύσκολη λέξη για σας;Δεν είναι δύσκολη, όχι. Γιατί η ευτυχία είναι έτσι κι αλλιώς μία άγνωστη λέξη. Δεν ξέρω καν αν υπάρχει αυτό το πράγμα στον κόσμο. Εκτός κι αν κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας λέγοντας «είμαι ευτυχισμένος». Τι είναι αυτή η ευτυχία που, αν υπάρχει, δεν μπορούν να την έχουν όλοι άνθρωποι;Τότε μήπως όλοι ζούμε δυσάρεστες ζωές;Δεν ξέρω. Είναι άπιαστα και απρόοπτα τα πράγματα που συντελούν στο να αλλάζει η διάθεσή μας ξαφνικά. Δεν προβλέπονται αυτά. Μπορεί ένα πάρα πολύ δυσάρεστο πράγμα εμένα να μην με αγγίξει και ένα πολύ λίγο δυσάρεστο για τους άλλους, εμένα να με διαλύσει. Είναι θέμα ψυχής το τι μπορεί μία ψυχή να αντιμετωπίσει ηρωικά.Πότε γίνεται ηρωίδα η ψυχή;Κάθε μέρα.Με ποιο τρόπο;Γιατί κάθε μέρα χάνει. Κι είναι φοβερό να ξέρεις ότι αυτή η ψυχή, την οποία δεν έχεις δει και ποτέ σου, την οποία δεν έχεις αγγίξει ποτέ, κάποια στιγμή φεύγει μαζί με όλο το σώμα. Ευτυχώς, όμως, που γίνεται αυτό. Γιατί θα ήταν τρομακτικό να πεθαίνει το σώμα και να ζει η ψυχή.Και τα δύο μαζί φεύγουν;Ναι. Και το ένα είναι μέσα στο άλλο. Νομίζω ότι το σώμα είναι η κρυψώνα της ψυχής.  Τι απ’ όλα είναι τελικά η ποίηση, κυρία Δημουλά; Πάθος ή αγάπη; Ή απλώς εργασία –όπως ο εργαζόμενος σε μία τράπεζα πάει κάθε μέρα στη δουλειά του;Νομίζω ότι είναι και πάθος και αγάπη, αλλά κυρίως μία ακούραστα εργαζόμενη επιμονή.Έγιναν ποτέ οι λέξεις επικίνδυνες για τη ρουτίνα της ύπαρξής σας; Για την καθημερινότητά σας -που θέλει να σκουπίσει, να μαγειρέψει, να πάει βόλτες, να μιλήσει στο τηλέφωνο με φίλες-, χωρίς να γνωρίζουν τι θα πει έμπνευση και να μεταβαίνεις σε ένα άλλο επίπεδο, πέρα του κόσμου τούτου;Εκτιμώ βαθύτατα την καθημερινότητα για την γονιμότητά της. Αυτή εγκυμονεί ημέρες κι αυτή η ίδια είναι η επιδέξια μαμή που ξεγεννά τον εαυτό της. Κάθε μέρα. Κι αυτή η πολύτιμη συστηματικότητα είναι που εμπνέει την επανάληψη. Την ψέγουμε ως πληκτική, ξεχνώντας ότι αυτή παρατείνει τη ζωή μας. Επί πόσο; Όσο έχει τα κέφια του ο χρόνος.Νιώσατε ποτέ να φτάνετε στο Θεό, δημιουργώντας ένα ποίημα; Σα να μην ήταν δικό σας; Σαν κάποιος άλλος να σας το υπαγόρευε;Καμιά φιλοδοξία μου δεν ενόχλησε ποτέ το Θεό ζητώντας του να την εκπληρώσει. Αρκετά επίμονη προστασία του ζητάει η δική Του μεγάλη δημιουργία. Απλώς, αν ένα ποίημα ενώ είναι αδύνατον να γραφτεί παρά τις προσπάθειές μου, αίφνης γράφεται, δεν το οικειοποιούμαι, λέω ότι το μυστηριώδες το έγραψε ή και το τυχαίο που πιστεύω ότι το DNA του είναι σχετικό μ’ εκείνο του μυστηριώδους.Μου αναφέρατε τη λέξη «φιλοδοξία». Υπήρξατε ποτέ φιλόδοξη;Είναι δυνατόν να μην είμαι και να κάθομαι να γράφω βιβλίο; Ασφαλώς και είμαι. Το πρώτο στάδιο είναι πως έχω κάτι μέσα μου και θέλω να το βγάλω, αλλά υπάρχει και η προσδοκία να αρέσει αυτό, γιατί αν δεν αρέσει δεν μπορώ να το ξαναπάρω πίσω.Γιατί στις περισσότερες περιπτώσεις η ποίηση είναι ταυτισμένη με τη μελαγχολία και τη σιωπή; Της απαγορεύεται η χαρά και η φασαρία του κόσμου;Όχι βέβαια. Ούτε της απαγορεύεται, ούτε την αποδιώχνει. Απλώς δεν την πείθει ότι έχει αξία λόγου διάρκεια για να την συμπεριλάβει στις εμπνεύσεις της.Πώς «εκτροχιάζονται οι μελαγχολίες», κυρία Δημουλά; Μα πώς αλλιώς –ποιητική αδεία. Μ’ αυτήν την ίδια άδεια γράφτηκε κι αυτός ο στίχος.Όταν τελειώνετε ένα ποίημα, τι αισθάνεστε; Ανακούφιση; Ή μήπως σας «βασανίζει», μέρες μετά, για την αρτιότητά του, για το μήπως, αν κάποια λέξη έμπαινε αλλού, ίσως να ‘ταν καλύτερο το αποτέλεσμα;Δεν έχω τυφλή εμπιστοσύνη στα ποιήματά μου κι επομένως αφήνομαι να με ροκανίζει μια τρωκτική επίμονη ανησυχία.Εσείς; Είναι δυνατόν να μην έχετε εμπιστοσύνη στα ποιήματά σας;Εμπιστοσύνη καμία! Καμία και ποτέ. Έχω μία συνεχή αβεβαιότητα, ακόμη και όταν χειροκροτούνται τα ποιήματα. Και νομίζω ότι είναι πολύ σωστό που αισθάνομαι έτσι. Αυτό με κάνει πιο προσεκτική, πιο συγκρατημένη γενικώς, τα μυαλά μου δεν παίρνουνε αέρα κι είναι πολύ χαμηλά σε επάρσεις. Πολλές φορές σκέφτομαι «αν αυτό το ποίημα αρέσει σε μένα, πάει να πει ότι είναι και καλό;». Δεν ξέρω τι είναι το καλό ποίημα!Όλα, λένε, στη ζωή, είναι μαθηματικά. Ακόμη και ο τρόπος που θα τοποθετήσεις τις λέξεις σε μία πρόταση. Η ποίηση τι είναι;Κατά τη δική μου βέβαια γνώμη, η ποίηση είναι ένα πολύ ευλαβές «δεν ξέρω».Η ποίηση είναι και λογική; Ή μήπως όχι;Η ποίηση έχει μια λογική που δεν αποκρυπτογραφείται παρά μόνον από τον ετεροθαλή αδελφό της, γνωστόν ως εμπνευσμένο παραλογισμό.Η ποίηση λέει καμιά φορά ψέματα;Δεν είναι ακριβώς ψέματα. Είναι μια ευγενής συγκάλυψη της ανυπόφορα αγενούς αλήθειας.Υπάρχουν στιγμές που θα προτιμούσατε να μην δημιουργούσε το μυαλό σας ποίηση; Πού, καμιά φορά, όλο αυτό γίνεται και βάσανο;Δεν διάλεξα εγώ την ιδιοσυγκρασία μου και τα συμπτώματά της. Τη βρήκα έτοιμη και την σεβάστηκα, τηρώντας την κατά γράμμα.Πιστεύετε πως γεννηθήκατε με το πεπρωμένο στη ζωή να γίνετε ποιήτρια;Εκλαμβάνω το «ποιήτρια», απλώς ως παρατσούκλι του «άνθρωπος».Η ποίησή σας παλεύει με την αθανασία. Σχεδόν της επιβλήθηκε. Είστε ευτυχής που τα ποιήματά σας θα διαβάζονται ακόμη κι όταν εσείς αποχωρίσετε από το φθαρτό κόσμο;Ας προκαταβάλω την αδιαφορία μου για το ποιο δικό μου ίχνος θα επιζεί, όταν εγώ θα έχω υποχρεωθεί να υποκύψω και σε δεύτερο φθαρτό κόσμο μετά από αυτόν…Τι σας παρηγορεί σήμερα, στα τόσα προβλήματα των ανθρώπων –τα διαρκώς αυξανόμενα;Ως τώρα, καμιά παρηγοριά δεν φάνηκε ικανή να με καθησυχάσει. Ούτε έλαβα ευοίωνο σήμα από τις μακρινές προβλέψεις. Απλώς ρίχνω κι εγώ τον οβολό μου στον έρανο που κάνει η αχνή ελπίδα υπέρ του ενστίκτου της αυτοσυντήρησης.Είναι παλιοχαρακτήρες τελικά τα όνειρα, κυρία Δημουλά; (χαμογελάει) Παλιοχαρακτήρες, ναι. Με την έννοια ότι δεν τηρούν όσα υπόσχονται στον αφελή ύπνο μας ή στους πένητες πόθους μας.Τι πάθη διατηρείτε εσείς από τη νεότητά σας; Ή «σκεπάστηκαν» όλα στην πορεία των χρόνων;Μου ζητάτε αυτοβιογραφία σχεδόν. Αλλά αυτήν την έχει αναλάβει η μυστικότητα.Ο Χριστός έχασε «από την πάναγνη του έρωτα ηδονή». Εσείς τι κερδίσατε απ’ τον έρωτα;Τι κέρδισα; Ότι τον φιλοξένησα χωρίς να του ζητήσω συστατική επιστολή και ότι τον περιέθαλψα όταν πέθανε…Πότε πεθαίνει ο έρωτας;Αυτό είναι πολύ απλό. Δεν είναι καθόλου αίνιγμα. Ο έρωτας πεθαίνει όταν πεθαίνει. Αμέσως το καταλαβαίνουμε. Αμέσως! Από μία βαθύτατη θλίψη που αναπληρώνει αυτό το τρωτό αίσθημα που είναι ο έρωτας.Είστε χαμένη απ’ τον έρωτα;Χαμένη είμαι μόνο από την υπακοή μου στο γονέα μου το φόβο.Ο έρωτας έχει λογική;Ο έρωτας είναι κάτι εντελώς παράλογο.Είναι και πλάνη;Είναι πλάνη. Επίσης είναι κάτι πλαστό πολλές φορές. Μπορεί να μην υπάρχει ο έρωτας, αλλά να νομίζουμε ότι είμαστε ερωτευμένοι διότι αυτό δίνει μία εξύψωση σε όλα τα πράγματα –όλα πετάνε όταν συμβαίνει αυτό, δεν είσαι επίγειος, είσαι ουράνιος.Δεν υπάρχει ευτυχία στον έρωτα;Ασφαλώς υπάρχει.Πότε;Όταν είσαι ερωτευμένος εσύ και όχι η ανταπόκριση, νομίζω ότι είναι κατάσταση ευτυχίας. Γιατί η ευτυχία του έρωτα είναι αυτό που νιώθεις εσύ, όχι αυτό που νιώθει ο άλλος. Μας έχει κάνει ποτέ ευτυχισμένους το αν κάποιος είναι ερωτευμένος μαζί μας που μας είναι τελείως αδιάφορος; Τα πράγματα, ξέρετε, είναι πολύ ζυγισμένα, με μία σοφία, ώστε να μπορεί ο άνθρωπος να αντεπεξέρχεται στις συγκρούσεις και στις διαψεύσεις.Είναι πολλές αυτές οι διαψεύσεις;Κάθε λεπτό. Πριν από ένα λεπτό ήμουν αλλιώς και αυτό διαψεύδεται τώρα από κάτι άλλο.Με τι κλαίτε, κυρία Δημουλά;Αν εννοείτε με ποια αφορμή κλαίω, δεν απαντώ γιατί τα δάκρυα είναι σιωπηλά και εσωστρεφής η αιτία τους.Τότε την ευαισθησία σας πώς την ορίζετε; Πού την εντοπίζετε;Την εντοπίζω εκεί όπου καλείται να πονέσει.Αν σας ρωτούσε κάποιος «τι ζωή ζήσατε, κυρία Δημουλά;», τι θα απαντούσατε;Τι ζωή έζησα; Μα εκείνην που πέρασε. Αυτό είναι το πιο γοερό γνώρισμά της.Ήταν «μακρύ, κουραστικό ταξίδι αυτό το πεπρωμένο της ζωής» που βιώσατε ως τώρα;Θα απαντήσω σ’ αυτή την ερώτησή σας, όταν ανακαλύψω αν πάω ή έρχομαι…Τι ζωή ευελπιστείτε να ζήσετε από ‘δω κι έπειτα;Δεν ευελπιστώ. Εύχομαι μόνο κάποια πράγματα να μην θίξουν τα παιδιά μου –θέματα υγείας, γιατί υπάρχουν διάφορα τέτοια που απειλούν. Από εκεί και πέρα, θα επιθυμούσα να μην καταλάβω ότι πεθαίνω –αυτό δεν θα το ήθελα. Να γίνει απλά, μέσα σε έναν ύπνο, κι έτσι να μην το μάθω ποτέ. Τι φοβερότερο υπάρχει από το να μην μάθεις ποτέ ότι πέθανες!Αθόρυβα…Όχι απλώς αθόρυβα. Να μην ξέρεις ότι είσαι νεκρός. Ενώ το ξέρεις όταν είσαι ζωντανός, ότι ζεις. Αυτό δεν είναι η απόλυτη ανταρσία των πραγμάτων; Έχετε ακόμη αναπάντητα «γιατί;»;… Πολλά. Στα οποία αρμόδια είναι ν’ απαντήσει μόνον η μοίρα. Η οποία ή κωφεύει ή κι αυτή αναρωτιέται ποιος την έχρισε αναπόφευκτη.Η «άνω τελεία» της τελευταίας σας ποιητικής συλλογής υποδηλώνει μία συνέχεια. Και κάτι ημιτελές. Με τι δεν έχετε ακόμη τελειώσει, κυρία Δημουλά; Τι εκκρεμεί ακόμη στη ζωή σας;Εκκρεμεί το άγνωστο υπόλοιπο της ακόμα τώρα ζωής μου…

H ελληνίδα ποιήτρια και ακαδημαϊκός, Κική Δημουλά, με αφορμή την έκδοση της ποιητικής της συλλογής Άνω τελεία, έδωσε μια εκ βαθέων συνέντευξη στον Γιώργο Αρχιμανδρίτη για το περιοδικό Κ της εφημερίδας Καθημερινή, μιλώντας για τον χρόνο, τον θάνατο, τον έρωτα και την κυρίαρχη αβεβαιότητα.Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε την Κυριακή 6 Νοεμβρίου και μπορείτε να τη διαβάσετε παρακάτω: Άνω τελεία. Σημείο στίξης μεταφυσικό, που εμπεριέχει το τέλος στη λιγότερο τετελεσμένη του μορφή. Σημείο στίξης συνώνυμο μιας στάσης προσωρινής. Με αφορμή την ομώνυμη ποιητική της συλλογή, που συμπυκνώνει όλους τους νόμους του ποιητικού της κόσμου και σκιαγραφεί με τρόπο συνολικό την ανθρώπινη κατάσταση, η ποιήτρια και ακαδημαϊκός Κική Δημουλά μοιράζεται μαζί μας τις σκέψεις, τις αγωνίες και τα ερωτήματα ενός ανθρώπου μπροστά στην τέχνη της ποίησης και τη μοίρα του ανθρώπου.Κική Δημουλά, σ' ένα ποίημά σας λέτε: «Μακρύ κουραστικό ταξίδι/ το πεπρωμένο/ μα το χειρότερο/ πας ή έρχεσαι δεν ξέρεις». Έρχεσαι από πού και πας πού;Διαδίδεται ότι μετά απ' αυτή τη ζωή υπάρχει μια άλλη. Εγώ ούτε το πιστεύω αυτό, αλλά ούτε και με παρηγορεί. Γι' αυτό λέω «δεν ξέρεις». Ξεκινάς να πας στην άλλη ζωή ή έρχεσαι από την άλλη κι αυτή είναι η καινούργια; Το πεπρωμένο είναι άγνωστο, αλλά και βέβαιο ταυτόχρονα. Κι αυτό το πιστεύω χωρίς να έχω καμία απόδειξη και κανένα επιχείρημα. Με εντυπωσιάζει όμως ότι όλα εφαρμόζονται σαν να είναι προμελετημένα. Και εφαρμόζονται με τόση ακρίβεια, που δεν μπορώ να το πω τυχαίο. Δεν μπορώ να πω «έτυχε». Το «έτυχε», βέβαια, το θεωρώ υπεύθυνο για πολλές δημιουργίες, του δίνω πολύ μεγαλύτερη σημασία απ' ό,τι στο προγραμματισμένο. Αλλά στην περίπτωσή μας, όπου υπάρχει ζωή υπάρχει και θάνατος. Αυτό δεν θα το αλλάξει ποτέ κανείς.Θεωρείτε ότι υπάρχει κάποιος εντολέας;Ναι. Και είναι ο ρυθμός. Ο ρυθμός της ζωής. Δεν βλέπω άλλο. Και δεν μπορώ να ενοχοποιήσω, βέβαια, κανέναν Θεό. Αν υπήρχε και αν υπάρχει, πιστεύω ότι δεν είναι τόσο σκληρός όσο το πεπρωμένο. Διότι το πεπρωμένο είναι σκληρό. Από τη στιγμή που προβλέπεται θάνατος την ώρα που έχεις μάθει να ζεις, την ώρα που έχεις συνηθίσει αυτό το πράγμα το φοβερό, αν θέλεις και το ανούσιο -γιατί στα γεράματα η ζωή δεν έχει και πολύ νόημα- εντούτοις το προτιμάς απ' το να πεθάνεις, απ' το να πας προς αυτό το άγνωστο. Αλλά δεν είναι τόσο ότι δεν θέλεις το άγνωστο. Είναι ότι δεν θέλεις να χάσεις το γνωστό. Διότι αυτό γνωρίσαμε εμείς. Εμείς εδώ ήρθαμε μέσω της ζωής, δεν ήρθαμε μέσω του θανάτου. Και αυτή είναι η μεγάλη μπαμπεσιά από μέρους της φύσης: ότι μας έστειλε εδώ απροετοίμαστους να αντιμετωπίσουμε αυτό που θα γίνει.Τον φοβάστε τον θάνατο;Τον τρέμω. Πραγματικά τον τρέμω. Γιατί ξέρω ότι τότε δεν θα συμβαίνει τίποτα απ' αυτά που συμβαίνουν τώρα. Αυτός είναι ο παντοδύναμος τελικά και όχι άλλος τις. Σκέψου ότι από τη στιγμή που γεννιέσαι, είσαι ετοιμοθάνατος. Διότι περί αυτού πρόκειται. Αυτό εγώ δεν το συνήθισα και δεν το συγχώρησα. Και είμαι ακόμα πεινασμένη για ζωή. Ίσως και η κίνηση να γράφω ακόμα ποιήματα στα ογδόντα πέντε μου να είναι η έκφραση αυτής της απροθυμίας μου να πεθάνω, της αδυναμίας μου να φανταστώ τι μπορεί να υπάρξει όταν ένα σώμα νεκρωθεί. Διότι, κακά τα ψέματα, ποια ψυχή χωρίς σώμα; Χωρίς σώμα ποια ψυχή; Το σώμα είναι το επιχείρημα της ψυχής για να υπάρχει.Το επιχείρημα και ο τόπος της.Ναι. Μέσα σ' αυτό το σώμα καλλιεργείται και καλλιεργεί. Βέβαια, δεν αποκλείεται να έχει ποιήσει τα πάντα εν σοφία, δεν είμαι σε θέση να το αποκλείσω. Απλώς δεν είμαι ενθουσιώδης θιασώτης όλου αυτού του πράγματος και όλης αυτής της αβεβαιότητας που δεν ξέρεις ποιος είναι ο κατασκευαστής μας. Αυτό θα ήθελα να το ξέρω. Εκτός αν δεν έπρεπε ή δεν πρέπει να ξέρω. Τελικά, η ίδια η ζωή είναι επιφυλακτική απέναντι μας. Ούτε μας προδίδει τίποτα, ούτε μας προλέγει τίποτα, ούτε μας αποκαλύπτει τίποτα. Ό,τι έρχεται είναι σαν να το ζούμε πρώτη φορά, ενώ ενδεχομένως το έχουμε ξαναζήσει.Ούτε μας υπόσχεται;Όχι. Ο πόθος μας μας υπόσχεται. Ο πόθος μας παριστάνει τη φωνή της ζωής. Η ίδια είναι αμέτοχη και ηθική. Και καθόλου ψεύτρα. Δεν υπόσχεται η ζωή. Εμείς φανταζόμαστε. Η ζωή απλώς υπάρχει και σε αφήνει να τη δεις όπως θέλεις. Γι' αυτό και άλλοι άνθρωποι είναι πάρα πολύ ευτυχισμένοι όπως είναι διαμορφωμένος ο κόσμος κι άλλοι είναι απογοητευμένοι και δυστυχείς. Το θέμα είναι να αναλύσει κανείς και να αξιολογήσει αυτό που δεν μπορεί να μη συμβαίνει αλλιώς. Γι' αυτό γράφουμε ποιήματα με την ψευδαίσθηση ότι θα αλλάξουμε αυτό που συμβαίνει ή θα το πούμε κάπως αλλιώς.Πόσο βέβαιη έχετε αισθανθεί απέναντι στην ποίηση;Εγώ δεν αισθάνθηκα ποτέ βέβαιη για τίποτα. Ποτέ. Μόνο για το ότι θα πεθάνω. Και την ποίηση τη θεωρώ εξαιρετικά ύπουλη κατάσταση και θανατηφόρα. Δεν σου λέει ότι την πάτησες. Δεν σου λέει ότι αυτό το έχεις ξαναπεί. Δεν σου λέει ότι επαναλαμβάνεσαι. Τίποτα. Σε παρασύρει, σε βάζει σε μια παγίδα και εσύ νομίζεις ότι αυτή τη φορά το είπες κάπως αλλιώς απ' την προηγούμενη, ενώ το έχεις πει έτσι.Είναι πλανεύτρα δηλαδή λίγο κι αυτή, όπως η ζωή;Ναι. Τη βοηθάμε, βέβαια, εμείς σ' αυτό. Της δίνουμε ένα πρόσωπο που η καημένη μπορεί να μην έχει. Με το που υπήρξε η ποίηση, υπήρξε και η προσποίηση. Η ποίηση είναι μια ηθοποιία. Κάτι παίζεις την ώρα που γράφεις, κάποιους ρόλους φτιάχνεις. Δεν μπορώ να σκεφτώ αλλιώς αυτή την επιμονή ή ακόμα και τη φιλοδοξία - γιατί σου υπόσχεται ότι κάποιοι άνθρωποι θα σε συζητούν, θα τους απασχολείς, θα τους επηρεάζεις. Αλλά δεν είναι αυτό. Είναι μια δύναμη που δεν μπορώ να την αναχαιτίσω. Και το γεγονός ότι γράφω ακόμα είναι ίσως μια κίνηση απογνώσεως για να απομακρύνω τα γεράματα. Γιατί η ποίηση είναι ένας τρόπος να μην καταλαβαίνεις τον χρόνο. Να τον ξοδεύεις, προσπαθώντας να γράψεις και νομίζοντας ότι αυτό είναι αποταμίευση τελικά και όχι έξοδο.Μέσα από την προσποίηση αυτή δεν αποκαλύπτεται, όμως, τελικά μια αλήθεια;Δεν ξέρουμε αν είναι αλήθεια. Είναι ένα άλλο προσωπείο. Εγώ πιστεύω ότι όλα όσα κυκλοφορούν, ό,τι εμφανίζουμε, ό,τι χρησιμοποιούμε, είναι ένα προσωπείο. Τι πραγματικά και ποιοι είμαστε ή δεν το ξέρουμε ή δεν θέλουμε να το ξέρουμε. Διότι και η ποίηση είναι αποτέλεσμα μιας αίσθησης ανεπάρκειας. Γιατί να φτιάξεις αλλιώς τον κόσμο δηλαδή; Διότι αυτό είναι η ποίηση: επιχειρείς να δημιουργήσεις έναν νέο κόσμο. Ποιος, όμως, θα τον πιστέψει τον κόσμο αυτό και ποιος θα τον κατοικήσει;Δεν αρκεί να τον κατοικήσει ο δημιουργός του; Η ποίηση δεν είναι ένας τρόπος μεγέθυνσης της ζωής;Είναι μάλλον μια ψευδαίσθηση ότι μ' αυτόν τον τρόπο καταπολεμάς τον θάνατο του να φύγεις και να ξεχαστείς ολότελα. Εδώ είναι η πλάνη, πώς δεν θα ξεχαστείς. Και τι έγινε αν θυμάται κανείς στιγμιαία τον σπουδαίο Τάσο Λειβαδίτη, τον Σεφέρη, τον Ελύτη ή τον Καβάφη μου, εμένα, τον δικό μου; Τι αλλάζει; Εγώ ξέρω ότι έχουμε ο καθένας έναν χαρακτήρα διαφορετικό, τον οποίο πάση θυσία υπηρετούμε. Έτσι, ένας άνθρωπος που είναι απαισιόδοξος, δεν είναι από βίτσιο. Είναι οι ορμόνες του που το φτιάχνουν αυτό. Ούτε είναι γιατί θα άξιζε να έχει μια άλλη ζωή - ούτε ξέρει ποια ζωή θέλει. Απλώς είναι γεννημένος να ανησυχεί. Κι αυτή την ανησυχία κάπου πρέπει να την εμπιστευτεί. Και την εμπιστεύεται, νομίζω, στα ποιήματα.Μιλήστε μου για την πρώτη λέξη ενός ποιήματος. Πόσο σημαντική είναι αυτή η πρώτη λέξη;Η λέξη αυτή είναι «Εσύ». «Εσύ», ο συνομιλητής μου ή αυτός που ονειρεύομαι και θέλω να συγκινήσω ή να πονέσω. Διότι πάντα ο στόχος είναι ο Άλλος. Το εγώ σου δεν μπορεί να είναι απλαισίωτο, όσο κι αν εσένα εξυπηρετεί. Είναι δυνατόν να θέλεις να είσαι μόνος; Άλλωστε, ο ίδιος ο ποιητής δεν νομίζω να είναι σε θέση να αναλύσει τα ποιήματα του, γιατί γίνεται μοιραία επιεικής προς αυτά. Αν και εγώ ευχαρίστως τα αποκεφαλίζω. Ο αναγνώστης, όμως, δεν θα ήθελα να μου τα αποκεφαλίσει. Τέλος πάντων. Μία είναι η θεότης εδώ: η αβεβαιότητα. Όχι μόνο στα ποιήματα. Παντού. Αυτή είναι και η κινητήρια δύναμη. Αυτή είναι η θεά. Μπορεί να είναι βασανιστική θεά, αλλά, από την άλλη, δίνει τόση γοητεία σ' αυτό που δεν σου προσφέρει μετά σιγουριάς, που τελικά την αγαπάς. Είναι σοφή. Σε προφυλάσσει από την πλήξη. Γιατί είναι μια πλήξη να ξέρεις τι θα συμβεί. Δεν πρέπει να ξέρεις.Διότι δεν μπορείς να εξηγήσεις;Ακριβώς. Γι' αυτό λέω «με σιγαστήρα σε καθαρίζει το ανεξήγητο/ κι άντε να το συλλάβεις». Αυτό δεν κάνουμε; Δεν αγωνιζόμαστε να συλλάβουμε κάτι το οποίο είναι ανεξήγητο; Και το ανεξήγητο σε πονάει, σε σκοτώνει. Όλα τα ανεξήγητα που συμβαίνουν στη ζωή μας, όσο κι αν έχουνε το βάρος και τη σημασία ενός καινούργιου ενδύματος, παραλλαγές είναι. Μόνο ο θάνατος διαφοροποιεί. Αν σκεφτείς, και ο έρωτας είναι ένας θάνατος -δικός του- ο οποίος θα συμβεί οπωσδήποτε. Ρωτώ λοιπόν τον Ύψιστο, ρωτώ κι εσένα: «Γιατί πεθαίνουμε;». Πώς έγινε δηλαδή αυτό; Να μου το πει κάποιος. Η οδύνη του θανάτου δεν έπρεπε να είναι μέσα στο πεπρωμένο του ανθρώπου. Και είναι. Είναι μια οδύνη που δεν την έχει ξαναζήσει. Ούτε στους έρωτες που πεθαίνουνε. Αυτά είναι μεγάλα λόγια. Οδυνηρός θάνατος είναι μόνο το τέλος της ζωής. Τον έρωτα τον ξαναδημιουργείς - γιατί και ο έρωτας πλαστός είναι, μόνοι μας τον φτιάχνουμε. Τη ζωή όμως δεν την ξαναφτιάχνεις.Τα «όνειρα και ο έρωτας», όμως, όπως λέτε σε κάποιο ποίημα σας, είναι μέρος αυτής της ζωής.Είναι πολύ φθαρτά, πολύ μικρής αντοχής. Να ήταν όλη η ζωή ένας έρωτας, αυτό ήθελα εγώ. Όλη η ζωή. Κάποτε θα τελείωνε βεβαίως, αλλά αυτό το πολύ στιγμιαίο των παράφορων καταστάσεων μας πονάει. Μας δημιουργεί έναν φόβο η ενδεχόμενη απώλειά του. Και όλο αυτό το πράγμα νομίζω ότι, εν τέλει, όπως είναι φτιαγμένο, έχει μια σοφία. Γιατί, αν δεν ήταν έτσι, ίσως να επικρατούσε τελικά μια κούραση, η οποία τώρα δεν προφταίνει να δράσει. Έρχεται το νέο πλάσμα, το ξεκούραστο, το διψασμένο να ζήσει αυτό όλο το ψέμα που είναι ο βίος μας. Γιατί περί ενός ψέματος πρόκειται, ενός ψέματος το οποίο διαρκεί άλλοτε πολλά χρόνια, άλλοτε λίγα. Βέβαια, αν μου λέγανε, θα ήθελες τώρα να ξαναγεννηθείς και να μην είσαι μπλεγμένη με αυτό το ψέμα; Τώρα ναι, δεν θα είμαι, γιατί είμαι δεμένη με ό,τι υπήρξε.Αυτό που υπήρξε το αγαπήσατε;Βεβαίως. Και πρώτα πρώτα τις πράξεις μου. Και οι πράξεις μου είναι να έχω γεννήσει παιδιά και να τα έχω μεγαλώσει όπως τα μεγάλωσα. Μία πράξη μου δεν αγαπώ; ότι μεγάλωσα εγώ. Τελικά πιστεύω ότι δικός μας, και όχι ολότελα, είναι μόνο ο εαυτός μας. Ο εαυτός μας και τα σφάλματά μας. Γι' αυτό κάπου λέω: «Σοφή δεν είναι η πείρα/ απλώς έχασε τη δύναμη να σφάλλει». Διότι με το σφάλμα δεν σε νοιάζει τίποτα. Τολμάς. Εγώ, όμως, τώρα πώς να σφάλλω; Τι πειρασμούς έχω πια να αντιμετωπίσω;Τον πειρασμό να πιστέψετε, παρ' όλα αυτά, στη ζωή.Μα αν τρέμω τον θάνατο, είναι γιατί πιστεύω σ' αυτήν. Και «πιστεύω» δεν θα πει «της έχω εμπιστοσύνη». Θα πει «την αγαπάω». Πιστεύουμε κάποιον που αγαπάμε. Εγώ θα ήθελα να ξέρω, θα ήθελα να έχω δει το πρόσωπο του Θεού. Και, θα μου πεις, έχει αξία η πίστη όταν πατάει σε μια βεβαιότητα; Μα δεν μπορώ να καταλάβω πώς θα είναι πιστός κανείς σε μια αβεβαιότητα. Γενικά η ζωή σού το διδάσκει να θέλεις να θέσεις το δάχτυλο «επί τον τύπον», δεν το έβγαλες εσύ από ατέλειές σου. Η ζωή σού λέει: «Θέλω να το πιάσω αυτό που με εξουσιάζει». Διότι υποτίθεται ότι απάνω είναι εξουσία όλος ο ουρανός.Και ο χρόνος; Πώς θα χαρακτηρίζατε σήμερα τη σχέση σας με τον χρόνο;Κακή. Πολύ κακή. Δεν κοιτάζω το ρολόι μου, αλλά θα σου πω το εξής. Αν είχα ένα παλιό ρολόι που πάει συνεχώς δύο δευτερόλεπτα πίσω, αυτή την καραβάνα θα φορούσα. Ακριβώς διότι, αν πολλαπλασιάσεις δύο δευτερόλεπτα κάθε μέρα πίσω, σκέψου πόσο χρόνο κερδίζεις. Ο χρόνος είναι κάτι που δεν κερδίζεται με τίποτα παρά μόνο εάν ξεχάσεις. Διότι μαζί μ' αυτό θα έχεις ξεχάσει ότι χάνεται κι αυτός. Η καλή μέθοδος είναι να ξεχνάς. Αν πάλι ξεχνάς, είσαι ένα κενό δοχείο που δεν ξέρεις σε τι χρησιμεύει. Δηλαδή ποτέ δεν είναι έτσι και μόνο έτσι τα πράγματα. Είναι έτσι και αλλιώς. Και ό,τι σε τραβήξει, το γεμάτο ή το άδειο. Και για την επιλογή σου αυτή δεν φταις εσύ. Η φύση σε κάνει έτσι, τα χιλιάδες κύτταρα που προηγήθηκαν, που σε προγραμμάτισαν, που σε άλλαξαν και σε διαμόρφωσαν. Όλο αυτό το μυστηριώδες πράγμα.Που ονομάζουμε πεπρωμένο.Και όπου, να το ξανατονίσω, αν «πας ή έρχεσαι, δεν ξέρεις». Και αυτό κουράζει πολύ περισσότερο από τη λέξη την ίδια, που είναι από μόνη της πολύ κουραστική.

Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου, με αφορμή την πεντάγλωσση ανθολογία «Ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας!» του Οδυσσέα Ελύτη με τη μουσική του Γιώργου Κουρουπού, συνομίλησε με τον Μανώλη Πιμπλή για την έκδοση αυτή αλλά και το έργο του Οδυσσέα Ελύτη.Διαβάστε παρακάτω το εξαιρετικό κείμενο που δημοσιεύτηκε το Σάββατο 5 Νοεμβρίου στην εφημερίδα Τα Νέα, στο ένθετο Βιβλιοδρόμιο: Πεντάγλωσση ανθολογία, ένα πλούσιο φωτογραφικό υλικό και δύο CD συνθέτουν μια επετειακή έκδοση για τον νομπελίστα ποιητή, είκοσι χρόνια μετά τον θάνατο του.Μια νέα έκδοση για τον Οδυσσέα Ελύτη θα εμφανιστεί στις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων τις μέρες αυτές. Είναι αποσπάσματα του έργου του ανθολογημένα από τον άνθρωπο στον οποίο ο ίδιος ο ποιητής ανέθεσε τη μετά τον θάνατό του φροντίδα του, από την ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου. Η ιδιαιτερότητά της έγκειται στο γεγονός ότι είναι πεντάγλωσση! Η ίδια ανθολογία υπάρχει, πέρα από τα ελληνικά, στα ιταλικά, τα ισπανικά, τα γαλλικά και τα αγγλικά. Περιέχει άφθονο φωτογραφικό υλικό, εν μέρει σπάνιο, στο οποίο περιλαμβάνονται τόσο απαθανατισμένες στιγμές της νεότητας του Ελύτη - μέχρι και της παιδικής ηλικίας - όσο και εικαστικά του έργα. Μάλιστα τα έργα δεν επαναλαμβάνονται, αλλά την κάθε μετάφραση τη συνοδεύουν διαφορετικά. Ταυτόχρονα, η έκδοση συνοδεύεται από δύο CD τα οποία περιέχουν ποιήματα του Ελύτη μελοποιημένα από τον Γιώργο Κουρουπό αλλά και αναγνώσεις ποιημάτων. Πρόκειται άλλοτε για ευρύτερες συνθέσεις και άλλοτε για τραγούδια, ερμηνευμένα από τον Τάση Χριστογιαννόπουλο και τη Θεοδώρα Μπάκα. Τα μουσικά όργανα είναι τέσσερα, με σολίστες τους Θανάση Αποστολόπουλο (πιάνο), Στέλλα Τσάνη (βιολί), Ηλία Σδούκο (βιόλα) και Λευκή Κολοβού (βιολοντσέλο). Τις αναγνώσεις κάνουν ο Δημήτρης Καταλειφός και η ίδια η ανθολόγος.Είναι μια πολυτελής έκδοση του Ίκαρου, η οποία όμως θα πωλείται σε ελκυστική τιμή χάρη σε χορηγία της Alpha Bank αλλά και χάρη στη διάθεση όλων για προσφορά, προκειμένου να εκδοθεί ένα τέτοιο βιβλίο ως τιμή στη μνήμη του νομπελίστα ποιητή, που συμπληρώνει φέτος είκοσι χρόνια απουσίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο βιβλίο περιέχεται δουλειά τριάντα επτά διαφορετικών μεταφραστών. Δεδομένου ότι η ανθολόγηση δεν αλλάζει ανάλογα με τη γλώσσα, κάτι που επιτρέπει να δει ένας πολύγλωσσος αναγνώστης και τις διαφορετικές προσεγγίσεις στο έργο του Ελύτη των μεταφραστών, σε αρκετές περιπτώσεις χρειάστηκε ορισμένα κομμάτια της ανθολογίας να μεταφραστούν από την αρχή, και μάλιστα αυτά τα κομμάτια ήταν διαφορετικά σε κάθε γλώσσα, ανάλογα με το τι ήταν ήδη μεταφρασμένο ή όχι. Όπου υπήρχαν περισσότερες της μιας μεταφράσεις, η Ιουλίτα Ηλιοπούλου επέλεξε να υπάρχει ποικιλία μεταφραστικού λόγου, περιλαμβάνοντας μεταφράσεις διαφορετικών εποχών. Επομένως το εγχείρημα είχε αρκετές οργανωτικές δυσκολίες και χρειάστηκε αρκετά μεγάλο διάστημα προκειμένου να υπάρξει ο κατάλληλος συντονισμός και να προκύψει το αποτέλεσμα. Ιδιαίτερα βοήθησαν τέσσερις μεταφραστές, οι Ντέιβιντ Κόνολι, Μπεατρίς Στελιό-Κόνολι, Πάολα Μινούτσι, Νίνα Αγγελίδου.  Processed with VSCO with c3 presetΤο βιβλίο, που έχει τον τίτλο «Ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας!» του Οδυσσέα Ελύτη με τη μουσική του Γιώργου Κουρουπού, περιλαμβάνει ποιήματα και πεζά από τα έργα Μαρία Νεφέλη, Ανοιχτά χαρτιά, Τα Ρω του Έρωτα, Προσανατολισμοί, Ήλιος ο Πρώτος, Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας, Άξιον Εστί, Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά, Το Μονόγραμμα, Τα Ελεγεία της Οξώπετρας, Τρία Ποιήματα με Σημαία Ευκαιρίας, Δυτικά της Λύπης, Τα Ετεροθαλή, Σηματολόγιον. Στόχος είναι να απευθυνθεί σε ένα διεθνές κοινό - και τα τραγούδια είναι μεν στα ελληνικά, αλλά ο ξένος ακροατής θα μπορεί ταυτόχρονα να παρακολουθεί τον λόγο μεταφρασμένο στη γλώσσα του. «Με τις επιλογές μου επιχείρησα να δώσω μια αίσθηση ευφρόσυνη, σε αντιδιαστολή με τη μουντή εποχή μας» λέει στο «Βιβλιοδρόμιο» η Ιουλίτα Ηλιοπούλου. «Οι επιλογές αυτές θέλουν ταυτόχρονα να υπενθυμίσουν το αξιακό σύστημα του Ελύτη, το οποίο περιλαμβάνει έννοιες χαμένες στη σημερινή μας καθημερινότητα».Πώς θα περιέγραφε η ίδια το αξιακό αυτό σύστημα; «Την ποίηση του Ελύτη τη διέπουν σταθερές αξίες, ενδεικτικά αναφέρω: η αθωότητα ως πρωτογενής πνευματική αξία, η εναντίωση στην τρέχουσα αντίληψη της ζωής, μια έντονη επαναστατική δύναμη, το όνειρο, συνδυαστική και ερευνητική φαντασία που οδηγεί από τη μια μεριά στην ανακάλυψη μιας βαθύτερης πραγματικότητας και από την άλλη στην ανασύνθεση της γύρω πραγματικότητας, αλλά και πίστη στην ελευθερία, στη δικαιοσύνη, στο μεγαλείο των ταπεινών στοιχείων, στη μεγαλοσύνη του ανθρώπου, στις δυνάμεις του πνεύματος. Προβολή της διαφάνειας σε ένα πνευματικό επίπεδο, της μαγείας μέσα στην ποιητική λειτουργία. Κάθε εικόνα, κάθε σύμπλεξη λέξεων παράγει κυριολεκτικά ή αλληγορικά αναγγελίες, επιβεβαιώσεις, προτροπές για τη ζωή.Η υπέρβαση, η γεωμέτρηση, η ανακατάταξη της πραγματικότητας, η πίστη στη διάρκεια, η χαριστική αντίληψη της ζωής, η ερωτική σύλληψη του κόσμου, η αγιοποίηση των αισθήσεων, η ηλιακή μεταφυσική ως μέθοδος αποκρυπτογράφησης του μυστηρίου της ύπαρξης είναι κάποια από τα σταθερά αξιώματα της σκέψης του ποιητή», μας λέει. Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου διαπιστώνει ότι το διεθνές ενδιαφέρον για την ποίηση του Ελύτη παραμένει αμείωτο. «Πρόσφατα κυκλοφόρησε μια μεγάλη ανθολογία της ποίησής του στη Χιλή. Στην Ιταλία βγαίνουν συνεχώς βιβλία και υπάρχουν πολλοί μεταφραστές του Ελύτη, με προεξάρχουσα την Πάολα Μινούτσι. Τελευταία ήρθαν σε επαφή μαζί μου μεταφραστές που θέλουν να μεταφράσουν Ελύτη στην Αρμενία, στη Σερβία αλλά και στην Ιαπωνία. Πέρυσι έκανε μια ανθολόγηση και μετάφραση στα γαλλικά η Αγγελική Ιονάτος. Στη Γαλλία επίσης κυκλοφόρησαν τα "Ελεγεία της Οξώπετρας" σε βιβλιοφιλική έκδοση με χαρακτικά. Παρά το γεγονός πάντως ότι η γλώσσα την οποία γνώριζε και στην οποία έδινε ιδιαίτερη σημασία ο Ελύτης ήταν τα γαλλικά, οι γλώσσες που φάνηκαν να τον αγαπούν ιδιαίτερα είναι τα ισπανικά και τα ιταλικά. Το γεγονός πάντως ότι μεταφράζεται σε χώρες πολύ διαφορετικές, όπως η Κίνα και η Ιαπωνία ή η Ρωσία και η Αρμενία, δείχνει ότι πέρα από τα σύμβολα της γλώσσας του, που σε πολλές περιπτώσεις μπορούν να κατανοηθούν πλήρως μόνο από έναν Έλληνα (ακόμα και η λέξη “θάλασσα" αλλιώς ακούγεται από έναν Έλληνα και αλλιώς από κάποιον που ζει σε ηπειρωτικό κράτος), οι αρχές και οι αξίες που χαρακτηρίζουν την ποίησή του έχουν διάσταση πανανθρώπινη. Βλέπω λοιπόν με ενδιαφέρον τις προτάσεις ξένων μεταφραστών, ιδίως των νέων. Είμαι υπέρ των πολλαπλών μεταφράσεων και κατά της αποκλειστικότητας. Ο ίδιος ο Ελύτης άλλωστε έλεγε ότι στην ποίηση η μετάφραση διασώζει όχι πάνω από το από το 20% του έργου.Η σημασία της συνέργειας των τεχνώνΜε αφορμή τις μουσικές συνθέσεις του Γιώργου Κουρουπού, η Ιουλίτα Ηλιοπούλου υπογραμμίζει τη σημασία της συνέργειας των τεχνών. «Η μαγεία του λόγου αναδεικνύεται αβίαστα με τη μουσική, όταν και αυτή προσπαθεί να κάνει έναν ισότιμο διάλογο μαζί του. Πιστεύω ότι πολλές φορές μια ερμηνεία του έργου μπορεί να την προσφέρει καλύτερα μια άλλη τέχνη παρά η επιστήμη. Στο "Μονόγραμμα”, λ.χ., ο Κουρουπός αναδεικνύει κρυφές του πλευρές, ένα κοινωνικό στοιχείο που συνήθως δεν αναδεικνύεται. Με τη μουσική πολλές φορές νιώθει ο ακροατής αυτό που ξεχνάμε να αναδείξουμε». Ο Γιώργος Κουρουπός έχει άλλωστε επανειλημμένα μελοποιήσει Ελύτη. Το 1989 μελοποίησε τον «Μικρό Ναυτίλο» για λογαριασμό της Ορχήστρας των Χρωμάτων του Μάνου Χατζιδάκι, λίγο αργότερα το «Ακινδύνου, Ελπιδοφόρου, Ανεμπόδιστου» από τα «Ελεγεία της Οξώπετρας», στα τέλη της δεκαετίας του ‘90 μελοποίησε δέκα ακόμα ποιήματα για φωνή και πιάνο και το 2004 παρουσίασε το «Μονόγραμμα», συμφωνική σουίτα για φωνές, χορωδία και ορχήστρα. Στο συγκεκριμένο εγχείρημα, λόγω της μεγάλης ποικιλίας στη μορφή και στο περιεχόμενο των επιλεγμένων ποιημάτων, κινήθηκε και εκείνος με πολύ διαφορετικές προσεγγίσεις, φτιάχνοντας από απλά τραγούδια που τραγουδιούνται στον δρόμο μέχρι απαιτητικές συνθέσεις. Όπως λέει και ο ίδιος στο μικρό σημείωμά του ειδικά για την έκδοση αυτή: «Γνωρίζοντας ότι η μουσική έχει τη δυνατότητα να υπογραμμίζει, να προβάλλει και να μεγεθύνει το συναισθηματικό αντίβαρο των λέξεων και των στίχων, προσωπική μου επιδίωξη είναι να προκαλέσω μια συγκινησιακή φόρτιση ικανή να οδηγήσει τον ακροατή σε μια βαθύτερη - ή έστω διαφορετική! - κατανόηση του έργου του ποιητή, αλλά επίσης μέσα από το παζλ φράσεων, ήχων και εικόνων να ξεπροβάλει αβίαστα, διαυγής και απέριττη η μορφή του Οδυσσέα Ελύτη».