Νέα

H Βάσια Τζανακάρη φιλοξενείται στο blog του  Ίκαρου, στη στήλη «Το εργαστήρι της μετάφρασης», και μας μιλάει για το νέο μυθιστόρημα της Karissa Chen, Μια χώρα ανάμεσά μας, ένα βιβλίο που ανιχνεύει τι σημαίνει να βρίσκεις μια πατρίδα μακριά από τη χώρα σου.Υπάρχει η μεγάλη ιστορία, με Ι κεφαλαίο: των μεγάλων μαχών, των κατακτήσεων, των πολέμων, των απελευθερώσεων, των προσαρτήσεων. Και υπάρχει και η ιστορία του κάθε άνθρωπου, ασήμαντου κι αδύναμου μπροστά στις παγκόσμιες εξελίξεις. Οι ζωές των ανθρώπων είναι μικρές και εύκολα αναποδογυρίζουν, ακυρώνονται, καταστρέφονται. Και τα όνειρα που ήταν να γίνουν κι οι έρωτες που ήταν να βιωθούν συχνά μένουν στη μέση.Τέτοια είναι η ιστορία της Σούτσι και του Χαϊγουέν, που ζουν στη Σανγκάη της δεκαετίας του ’40. Ο Χαϊγουέν θέλει να γίνει βιρτουόζος του βιολιού, η Σούτσι ποπ τραγουδίστρια. Ο πόλεμος όμως φέρνει τα πάνω κάτω, αναγκάζοντάς τους να πάρουν σκληρές αποφάσεις που φέρνουν μεγάλες απώλειες.Το Μια χώρα ανάμεσά μας της Karissa Chen έχει στον πυρήνα του τη συγκινητική ιστορία της ματαιωμένης αγάπης της Σούτσι και του Χαϊγουέν, με φόντο την Κίνα από τη δεκαετία του 1940 ως τη δεκαετία του 2000, ταξιδεύοντας τον αναγνώστη ή την αναγνώστρια στην κινεζική ιστορία με μυθιστορηματικό τρόπο. Όσο μετέφραζα το βιβλίο συμπόνεσα τη συναισθηματική, αυθόρμητη και τρυφερή Σούτσι, που έμεινε με άδεια αγκαλιά (παραδέχομαι πως τη συμπόνεσα περισσότερο από τον εξίσου συμπαθητικό αγαπημένο της, τον σοβαρό, μετρημένο, πολυεπίπεδο Χαϊγουέν, διότι για μένα εκείνος που παίρνει τις αποφάσεις βρίσκεται πάντα σε θέση ισχύος) και συγκλονίστηκα από την ιστορία τους, τις πολλαπλές απώλειες και τις δυσκολίες που βίωσαν. Συμπόνεσα όμως κι έναν ολόκληρο λαό — διάβασα πολλά πράγματα για την κινεζική ιστορία και ομολογώ πως δεν είχα συνειδητοποιήσει τα αλλεπάλληλα δεινά της χώρας.Στη μεταφραστική διαδικασία, μεγάλη πρόκληση αποτέλεσαν τα πλούσια πολιτισμικά στοιχεία που απαιτούσαν έρευνα αλλά και οι διάλεκτοι που υπήρχαν στο πρωτότυπο κείμενο: μανδαρινικά, διάλεκτος της Σανγκάης, καντονέζικα αλλά και μια προφορική διάλεκτος της Ταϊβάν ήταν πράγματα που έπρεπε να αναζητήσω τόσο για την πλήρη κατανόηση του νοήματος όσο και για την προφορά τους, ενώ εξίσου απαιτητικά ήταν και τα τεχνικά σημεία που έχουν να κάνουν με τη μουσική του Χαϊγουέν. Στο κομμάτι αυτό πολύτιμη ήταν η συμβολή δύο επαγγελματιών, της Χριστίνα Λεβέντη, καθηγήτριας κινέζικων και του Αντώνη Σουσάμογλου, εξάρχοντα βιολιστή της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης.Συνήθως όταν τελειώνουμε τη μετάφραση ενός βιβλίου νιώθουμε ότι φεύγει ένα βάρος από πάνω μας. Όταν όμως τελείωσα το βιβλίο αυτό είχα μια έντονη αίσθηση κενού —ζούσα τους ήρωες πολλούς μήνες και μου ήταν δύσκολο κλείσω το word και να τους αποχαιρετήσω. Τρυφερό παρά τη σκληρότητά του, το Μια χώρα ανάμεσά μας είναι πλούσιο σε συναίσθημα και εικονοποιία, στοιχεία κινέζικου πολιτισμού και ιστορίας, σκοτάδι και φως. Και πάνω απ’ όλα είναι ένα βιβλίο που συγκινεί βαθιά με την οικουμενικότητα και την ανθρωπιά του.

H Χαρά Σκιαδέλλη φιλοξενείται στο blog του  Ίκαρου, στη στήλη «Το εργαστήρι της μετάφρασης», και μας μιλάει για το νέο μυθιστόρημα του Stéphane Carlier, Η ζωή δεν είναι μυθιστόρημα της Σούζαν Κούπερ, μια κωμωδία απενοχοποιημένης αναγνωστικής απόλαυσης και γλυκιάς αγωνίας που είναι αδύνατο να αφήσεις από τα χέρια.Τι θα κάνατε αν παίρνατε ένα μήνυμα από μια άγνωστη που σας ανακοινώνει ότι σκότωσε έναν άντρα και ότι χρειάζεται βοήθεια; Θα απαντούσατε; Πιθανότατα όχι! Όμως η Σούζαν Κούπερ, διάσημη Αγγλίδα συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων εγκατεστημένη στο Παρίσι, νιώθει την περιέργειά της να εξάπτεται και δεν μπορεί να αδιαφορήσει. Η νεαρή φοιτήτρια Νόρα απευθύνεται σε εκείνη επειδή έχει διαβάσει κάτι παρόμοιο σε ένα απ’ τα βιβλία της, το οποίο η ίδια η Κούπερ δεν θυμάται να έχει γράψει, παρεμπιπτόντως. Έτσι, λίγες ώρες πριν αναχωρήσει για το Μονακό, όπου είναι επίτιμη καλεσμένη σε μια Έκθεση Βιβλίου, δέχεται να της δώσει συμβουλές για να σβήσει κάθε ίχνος του εγκλήματος και να ξεφύγει απ’ την αστυνομία. Ανάμεσα στις δύο γυναίκες δημιουργείται τότε μια επικίνδυνη συνέργεια που τις οδηγεί σε τραγελαφικές καταστάσεις. Η συγγραφέας βυθίζεται στην ιστορία της Νόρα σαν να βρισκόταν σε μία απ’ τις δικές της, με τη λεπτή διαφορά ότι δεν πρόκειται για μυθοπλασία αλλά για την αληθινή ζωή.Έχοντας μεταφράσει το προηγούμενο μυθιστόρημα του Στεφάν Καρλιέ, Η Κλάρα διαβάζει Προυστ, ήμουν εκ των προτέρων χαρούμενη που θα ξανάβρισκα τη μεστή και γεμάτη χιούμορ γραφή του. Τελικά, οι περιπέτειες της Σούζαν Κούπερ ήταν μια εξαιρετικά ευχάριστη έκπληξη, καθώς ανακάλυψα πως ήταν επίσης ικανός να δοκιμάζεται και να εξελίσσεται. Συνήθως, οι συγγραφείς αναπτύσσουν μια μανιέρα που ακολουθούν απαρεγκλίτως από έργο σε έργο, όμως όχι ο Στεφάν Καρλιέ, ο οποίος τολμά να καταπιαστεί με ένα διαφορετικό είδος, το αστυνομικό, και να θέσει στον εαυτό του νέες λογοτεχνικές προκλήσεις στις οποίες αντεπεξέρχεται με επιτυχία. Εδώ, ασχολείται και πάλι με τα προσφιλή του θέματα: τα θολά όρια μεταξύ λογοτεχνίας και πραγματικότητας, τη γυναικεία χειραφέτηση, μα το κάνει με έναν εντελώς πρωτότυπο τρόπο, βάζοντας τον αναγνώστη στη ζωή ενός συγγραφέα και δείχνοντάς του τις άγνωστες πλευρές της. Το βιβλίο αποτελεί, εξάλλου, κι ένα εγχειρίδιο για επίδοξους συγγραφείς, αφού η Σούζαν Κούπερ μάς προσφέρει γενναιόδωρα τις συμβουλές της στην αρχή κάθε κεφαλαίου.Για έναν μεταφραστή είναι πάντα μια ιδιαίτερη εμπειρία να μεταφράζει για δεύτερη φορά έναν συγγραφέα. Δημιουργείται μεταξύ τους μια νοερή οικειότητα, μια σχέση εμπιστοσύνης. Όταν μάλιστα ο συγγραφέας καταφέρνει να διατηρήσει τη φρεσκάδα του, νιώθουμε σαν να ακολουθούμε έναν παλιόφιλο σε νέες περιπέτειες, σε ένα απολαυστικό ταξίδι το οποίο ελπίζω να μοιραστώ με όλους τους αναγνώστες του Στεφάν Καρλιέ, παλιούς και νέους.   

Η Δήμητρα Δότση φιλοξενείται στη στήλη μας «Το εργαστήρι της μετάφρασης» και μας μιλάει για το νέο μυθιστόρημα του Fabio Stassi, Νυχτερινό στη Γαλλία, με ήρωα τον βιβλιοθεραπευτή Βίντσε Κόρσο: μια ιστορία γεμάτη λάθη, τυχαία γεγονότα, αναπάντεχες συναντήσεις, λαβυρίνθους και ανθρώπους που αναζητούν ένα λιμάνι. Νυχτερινό στη Γαλλία. Και μόνο αυτές οι τρεις λέξεις, σε συνδυασμό με το υπέροχο εξώφυλλο που φιλοτέχνησε ο Χρήστος Κούρτογλου, προδιαθέτουν τον αναγνώστη πως θα βιώσει κάτι ιδιαίτερο, διαβάζοντας το τέταρτο βιβλίο του Fabio Stassi με πρωταγωνιστή τον βιβλιοθεραπευτή Βίντσε Κόρσο. Γιατί το Νυχτερινό στη Γαλλία είναι ένα βιβλίο «μαγικό», που ενεργοποιεί όλες σου τις αισθήσεις. Από εκείνα τα βιβλία που τα ζεις με κάθε σου κύτταρο, καθώς βυθίζεσαι στις λέξεις, στις εικόνες, στις μουσικές, στους ήχους και στις μυρωδιές που αναδίδονται σε κάθε του σελίδα. Όπως σε όλα του τα μυθιστορήματα –και στα πέντε που έχουν εκδοθεί στα ελληνικά– το αναγνωστικό και (μετα)λογοτεχνικό ταξίδι, στο οποίο σε υποβάλλει ο Fabio Stassi με έναν εξαιρετικά εκλεπτυσμένο τρόπο, είναι αδύνατον να μη σε αγγίξει βαθιά, ιδίως αν η λογοτεχνία ήταν πάντα ο οδηγός σου και το αποκούμπι σου.Όλα ξεκινούν με ένα λάθος τρένο, που αντί να οδηγήσει τον Βίντσε στη Νάπολη, τον μεταφέρει στο Μιλάνο και από εκεί στη Γένοβα, την Κυανή Ακτή και τη Μασσαλία, σε ένα ταξίδι, όπου το μοναδικό μυστήριο που καλείται να λύσει είναι οι ίδιες του ρίζες. Αναζητά τον άγνωστο πατέρα του σε πολυτελή ξενοδοχεία και φτωχικές πανσιόν, ξεφυλλίζοντας το άλμπουμ της ζωής του, μα τελικά αυτό που προσπαθεί να βρει είναι τον ίδιο του τον εαυτό, γιατί αλλιώς βαδίζεις στη ζωή όταν ξέρεις από που ξεκίνησες, ποιος πραγματικά είσαι. Αυτή τη φορά ο μελαγχολικός και μοναχικός Βίντσε δεν προσπαθεί να απαλύνει τα βάσανα των άλλων, παρά στέκεται μονάχα μπροστά σε έναν καθρέφτη και βουτάει μέσα του, αναζητώντας την ταυτότητά του.Και αυτό το βιβλίο του Stassi με κεντρικό ήρωα τον Βίντσε Κόρσο, μπορεί να διαβαστεί ξεχωριστά, καθώς είναι μια αυτόνομη και ανεξάρτητη αφήγηση, ταυτόχρονα, όμως, αποτελεί σημείο άφιξης και εκκίνησης μαζί, σηματοδοτεί ένα τέλος και μια αρχή, καθιστώντας απαραίτητα, κατά κάποιον τρόπο, τα προηγούμενα τρία βιβλία του προκειμένου να φτάσουμε σε αυτό τον σταθμό, σε αυτό το ταξίδι που σηματοδοτεί μια ριζική αλλαγή στη ζωή του.Μέσα σε μια ατμόσφαιρα που μας μεταφέρει στη σύγχρονη κλασική λογοτεχνία του εικοστού αιώνα, με τη μουσικότητα και τη saudade του Ταμπούκι, στον οποίο αποτίνει φόρο τιμής, με σαφείς αναφορές στον Μπολάνιο και στον Ιζό, με φόντο καρτ ποστάλ μιας άλλης εποχής και με μουσική υπόκρουση γαλλικές αλλά και λατινοαμερικανικές μελωδίες, ο Fabio Stassi υπογράφει το πιο γλυκόπικρο, μα και το πιο φωτεινό βιβλίο του: ένα «σύντομο αισθηματικό ταξίδι» όπου «κάθε σύμπτωση έχει ψυχή». [caption] Η Δήμητρα Δότση με τον Fabio Stassi κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα.

Η Δήμητρα Δότση φιλοξενείται στη στήλη μας «Το εργαστήρι της μετάφρασης» και μας μιλάει για το μυθιστόρημα του Daniele Mencarelli, Ζητείται σωτηρία, που μόλις κυκλοφόρησε: μια σπαρακτική και αλησμόνητη ιστορία, που εξυμνεί τη σωτήρια δύναμη της αλληλεγγύης και της ενσυναίσθησης.«Πάντα βαθύς και απλός. Και η απλότητα δεν είναι καθόλου απλό πράγμα» έγραφε ο Νίκος Πορτοκάλογλου στην ανάρτηση του για τον μεγάλο μας ποιητή Μιχάλη Γκανά, την ημέρα που έφυγε από τη ζωή. Έκτοτε αυτές οι δυο φράσεις έχουν καρφωθεί στο μυαλό μου. Η απλότητα και το βάθος ταιριάζουν στους σπουδαίους δημιουργούς, σ’ αυτούς που δεν χρειάζονται τίποτα το επιτηδευμένο για να εκφράσουν το γύρω μας, το μέσα μας, το είναι μας. Με λόγο απέριττο κι ευθύβολο σκάβουν εντός σου και ανασύρουν σκέψεις και συναισθήματα που ίσως να μην ήξερες καν πως υπήρχαν.Ένας τέτοιος δημιουργός, ανεπιτήδευτα βαθύς, είναι και ο Daniele Mencarelli, ποιητής και πεζογράφος, που μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά. Στο Ζητείται σωτηρία, το πιο πολυσυζητημένο του βιβλίο, καταπιάνεται με το θέμα της ψυχικής υγείας, αντλώντας υλικό από τα προσωπικά του βιώματα. Επτά ημέρες ακούσιας νοσηλείας έπειτα από μια ξαφνική έκρηξη θυμού και βίας, τον αναγκάζουν να βρεθεί αντιμέτωπος όχι μόνο με τον εαυτό του, αλλά και με τους «πέντε τρελούς» του θαλάμου της ψυχιατρικής κλινικής, όπου νοσηλεύεται. Πασχίζοντας να ισορροπήσει στη λεπτή διαχωριστική γραμμή του μυαλού, περνώντας πότε από τη μια και πότε από την άλλη πλευρά, προσπαθεί να καταλάβει τι πάει να πει «κανονικό», ποιος είναι ο πραγματικός κόσμος: αυτός εκεί έξω που τον εξαγριώνει, οδηγώντας τον στα άκρα, ή μήπως ένας άλλος κόσμος, κατοικημένος από πέντε αγνώστους που τον συναισθάνονται και τον περιβάλλουν με μια διαφορετική αγάπη και τρυφερότητα, με τη σοφία που έχουν αναπτύξει οι ίδιοι βυθισμένοι στο δικό τους αβάσταχτο της ζωής;Το να μεταφράζεις ένα βιβλίο γραμμένο με απλότητα και βάθος ούτε κι αυτό είναι απλό. Κάθε λέξη του Mencarelli είναι επιλεγμένη έτσι ώστε όλες μαζί να σε τυλίγουν ξαφνικά με έναν απέραντο λυρισμό, χωρίς να το καταλάβεις, να σε ταρακουνούν. Κι αυτό δεν είναι καθόλου απλό πράγμα. Είναι κάτι που μόνο τα σπουδαία βιβλία καταφέρνουν.