Η Ελλάδα του Ελύτη

"...Διατρέχοντας το βιβλίο, περνώντας από φράση σε φράση και από σκέψη σε σκέψη διασταυρωνόμαστε συχνά όχι μόνο με την την έκρηξη των συναισθημάτων ενός ποιητή, αλλά και με το οξυδερκές βλέμμα ενός φιλοσόφου. Μήπως η ποίηση, εκτός από διαρκής ευαισθησία, συνιστά έναν τρόπο κατανόησης της πραγματικότητας;"

"Έχει κάτι το σχεδόν θεραπευτικό η ανάγνωση της νέας έκδοσης για τον Οδυσσέα Ελύτη που μόλις κυκλοφόρησε από τον Ίκαρο. Υπενθυμίζει ή αποκαλύπτει τις ιδέες, τις αισθήσεις, τα συναισθηματικά τοπία που ορίζουν αυτό που είναι Ελλάδα. Κυρίως τώρα, που με αφορμή τα 200 χρόνια έχει κινηθεί μια διαδικασία αναστοχασμού".

"...στις 140 σελίδες της προσεγμένης και καλαίσθητης πάντα έκδοσης του Ίκαρου η Ιουλίτα Ηλιοπούλου κατόρθωσε να μας δώσει «τα άγια των αγίων» τής ελληνικότητας τού Ελύτη. Κάθε απόσπασμα και μια άλλη σημαντική σύλληψη μας πλευράς της ελληνικότητας, μια άλλη προσέγγιση που ξαφνιάζει, ένα κίνητρο για σκέψη, μια άλλη θέαση τής ελληνικής πραγματικότητας. [...]Κάθε σχολείο πρέπει να φέρει εις γνώσις των μαθητών αυτό το πολύτιμο απόκτημα. Να διαβαστεί από μαθητές, γονείς και δασκάλους· από όλους μας."

Η Ελλάδα είναι για τον Ελύτη άσπρο και μαύρο, Δύση και Ανατολή, δημόσιος χώρος με πλήθος ιστορικές παραμορφώσεις, αλλά και τοπίο ανάπτυξης και κατίσχυσης του ατόμου, και εν κατακλείδι ένα αξεχώριστο άθροισμα φυσικών και ηθικών ποιοτήτων χωρίς ιδεολογικό και ρητορικό πρόσημο. Όπως το λέει ο ίδιος: ελιά και λουΐζα, μάρμαρο και πευκώνας, νεράντζι και θαλασσόβραχος, πάντοτε στα όρια του θαύματος.

"...Η Ηλιοπούλου με τον Πρόλογό της δείχνει στον αναγνώστη τι πρέπει να προσέξει, πώς να μην πέσει στις παγίδες της επιφάνειας, τον κεντρίζει να διεισδύσει και εκείνος στην ποιητική ιδέα και να ανακαλύψει την κρυμμένη αλήθεια της, τον βάζει, τέλος, στον πειρασμό να περιμένει πάντα κάτι παραπάνω από ό,τι βλέπει. Να σκέφτεται ποιητικά ακόμα και όταν ο ποιητής τού μιλά πεζά, γιατί ο Ελύτης ποτέ δεν μιλά πεζά έστω και αν μας δίνει δοκίμια, συνεντεύξεις και κουβέντες καθημερινές."

"...Ο λόγος του νομπελίστα ποιητή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ακόμη βιώνουμε τη δεκαετή οικονομική και ηθική κρίση, ενώ η πανδημία που ενέσκηψε λόγω κορονοϊού, μας ξαναβάζει στον διεθνή χάρτη με τα χαρακτηριστικά της ελληνικής ιδιαιτερότητας. Επομένως, η _Ελλάδα του Ελύτη_, αν και βασίζεται σε εκδομένα κείμενα του Οδυσσέα Ελύτη από τους τόμους _Ανοιχτά Χαρτιά_, _Εν Λευκώ_ και _Συν τοις άλλοις_, είναι μία πρώτης τάξεως ευκαιρία να καταδυθούμε στην πρωτογενή και πρωτότυπη σκέψη του δοκιμιογράφου Οδυσσέα Ελύτη."

"...Το μικρό αυτό βιβλίο αποτελεί μια αναψηλάφηση του ελληνικού λογισμού του Οδυσσέα Ελύτη, μια εξαιρετική επιλογή κειμένων που διεγείρουν τη σκέψη, και συγχρόνως μια ανυψωτική συνάντηση με τον λόγο του ποιητή, που επιμένει να μας προσκαλεί σε μια συνομιλία με τις ρίζες μας, το ήθος του ελληνισμού και τη γοητεία της ποιητικής του οπτικής που έχει «αντίκρισμα στην Ελλάδα την παντοτινή»..."

"...Η Ηλιοπούλου, με τις εκλεκτές επιλογές της, αν και όλα του Ελύτη είναι εκλεκτά, κατευθύνει διακριτικά τον αναγνώστη να αντιληφθεί τη διεισδυτική σκέψη του ποιητή, την επίμονη έρευνά του στις ρίζες των εννοιών που μας βγάζουν σε ξέφωτο αν τις περπατήσουμε στο βάθος. Μας σχολιάζει την γραμματική της γλώσσας του που είναι συγχρόνως καθημερινή αλλά και πάλι αλλιώς ποιητική. Μας δείχνει το ιδεολογικό υπέδαφος των ελυτικών θησαυρισμάτων. Η Ελλάδα του Ελύτη δεν είναι μόνο αυτή που βλέπουμε αλλά και η άλλη που προϋπάρχει μέσα του."

"...Ένας κομψός τόμος, απάνθισμα απόψεων του Οδυσσέα Ελύτη από τα δοκίμια και τις συνεντεύξεις του, με την επιμέλεια της Ιουλίτας Ηλιοπούλου, εκδοτική συνεισφορά στην επέτειο των 200 χρόνων ύπαρξης του νεοελληνικού κράτους. Η Ελλάδα όπως την αντιλαμβανόταν ο νομπελίστας ποιητής στα συστατικά της: Ιστορία, γλώσσα, η θάλασσα, το Αιγαίο και η φύση γενικότερα, η ελληνική τέχνη, η ελληνική πραγματικότητα..."

– Λαμπρινή Κουζέλη, Το Βήμα

"...το βιβλίο μας δείχνει τα σημάδια που άφησε ο Ελύτης στην Ελλάδα και η Ελλάδα σε αυτόν χωρίς να ωραιοποιεί και να εξιδανικεύει. Συμβουλεύει, υπενθυμίζει, καταγγέλλει, προτρέπει, εξομολογείται χωρίς να χάνει τον δρόμο που του έδειξαν τα βουνά, η θάλασσα, το φως, η ελιά, η βάρκα και η γλώσσα, πάνω απ’ όλα η γλώσσα. Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου πέρα από την εύστοχη επιλογή των αποσπασμάτων έχει φροντίσει και για τη δομή της κάθε ενότητας. Διαβάζοντας τη νιώθεις την ένταση, την κατεύθυνση και τον σκοπό του ποιητή."

"...αυτές οι 140 σελίδες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως η επιτομή της ελυτικής σκέψης, αλλά και των ερωτημάτων και των αντίθετων συναισθημάτων του σύγχρονου Έλληνα."

"...Απολλώνειος μαζί και διονυσιακός, ο λόγος του Ελύτη συμπυκνώνει την ουσία της φανταστικής μας ταυτότητας πέρα από σύνορα και χωροχρονικές συντεταγμένες, σαν ένα συμβολικό παλίμψηστο που μας στοιχειώνει και μας κρατάει σε εγρήγορση μέχρι σήμερα."

"..Η Ελλάδα, έτσι όπως ξεδιπλώνεται στην ποίηση του Ελύτη, είναι ένα απέραντο μωσαϊκό ομορφιάς και πόνου, μία ατελείωτη χάρτα του Ρήγα όπου ξετυλίγονται εικόνες, στιγμές και πρόσωπα, είναι η δική του Ελλάδα, η δική του φύση και τα δικά του τοπία έτσι όπως ο ίδιος τα είδε μέσα από το πολυπρισματικό ύφος της ποίησής του που κανέναν δεν αφήνει ασυγκίνητο, που πάντα μαγεύει και σαγηνεύει."

"...είναι σημαντικό να διαβαστεί από κάθε Έλληνα με το βλέμμα, όχι στο παρελθόν, όπως πολύ σωστά επισημαίνει η επιμελήτρια του βιβλίου στην εισαγωγή της, αλλά με το βλέμμα στο μέλλον... Με άλλα λόγια μέσα από τα θραύσματα αυτού του ανθολογίου, σε ένα παρόν θρυμματισμένο, που όλοι βαθειά μέσα μας γνωρίζουμε ότι μια ελιά, ένα αμπέλι και ένα καράβι δεν μας αρκούν για να ανασυνθέσουμε την Ελλάδα στο σήμερα, μπορούμε να διδαχτούμε πώς θα επιστρέψουμε σε αυτή την αυτάρκεια της λιγοσύνης αύριο."