Νέα

Πώς η μικρή διαδρομή ενός φθινοπωρινού-κίτρινου φύλλου προς το έδαφος μπορεί να μας οδηγήσει να ανακαλύψουμε μια διαφορετική προσέγγιση του κόσμου μας; Κι όμως, ο συνδυασμός του τρυφερού κειμένου του Μιχάλη Μουλάκη και της ιδιαίτερης, φωτογραφικής, εικονογράφησης του Φίλιππου Φωτιάδη συνθέτει ένα συμβολικό παραμύθι που θα φέρει τους μικρούς αναγνώστες σε επαφή με ιδέες όπως η ζωή και η αναγέννηση, η αντίληψη της πραγματικότητας, και η ισορροπία ανάμεσα στις δυνάμεις που συνυπάρχουν στον κόσμο. Ο συγγραφέας, μας περιγράφει πώς γεννήθηκε η πρωτότυπη ιδέα για τη δημιουργία του βιβλίου αλλά και η συνεργασία με τον εικονογράφο: Η ιδέα για το Ένα Κίτρινο Φύλλο ήρθε κατά κάποιον τρόπο κυριολεκτικά απ’ τον αέρα. Ήμουν μισοκοιμισμένος στο κρεβάτι μου. Ο μεγάλος μου γιος, που το μακρινό εκείνο κυριακάτικο πρωινό ήταν τριών χρονών, έδειξε κάτι έξω από το παράθυρο και είπε, “το κίτρινο φύλλο πέφτει από το δέντρο.” Σα να άνοιξε κάποια κρύπτη μέσα στον νου μου, η φράση αυτή μού φανέρωσε αστραπιαία όλη την ιστορία. Την έγραψα όσο πιο γρήγορα μπορούσα γιατί φοβόμουν μην την ξεχάσω.  Ο Φίλιππος ήταν ένας από τους λιγοστούς ανθρώπους στους οποίους έδειξα το κείμενο. Μου είπε πως του άρεσε η ιστορία και του ζήτησα να την εικονογραφήσει. Συμφωνήσαμε και οι δύο αμέσως ότι δεν θέλαμε ο χαρακτήρας του φύλλου να έχει ανθρωπόμορφη απεικόνιση. Ούτε μάτια, ούτε χεράκια, ούτε ποδαράκια. Ήταν πάρα πολύ σημαντικό για μας να μοιάζει το φύλλο απολύτως φυσικό σε κάθε εικόνα. Η μεγάλη πρόκληση λοιπόν για τον Φίλιππο ήταν το να αναδείξει όλη τη γκάμα των συναισθημάτων που βιώνει το φύλλο κατά τη διάρκεια της ιστορίας αποκλειστικά μέσα από τις φυσικές στάσεις στις οποίες απεικονίζεται.  Η πολύ ιδιαίτερη εικαστική πρόταση στην οποία καταλήξαμε προέκυψε αφότου η εικονογράφηση είχε πρώτα περάσει από πάρα πολλές διαφορετικές τεχνικές και δοκιμές. Ήταν μία δουλειά που ―χωρίς υπερβολή― διήρκησε κάποια χρόνια. Όμως οι σκιές και το βάθος της τελικής εικόνας εξυπηρετούν την ιστορία με έναν πραγματικά μοναδικό, απόλυτα ταιριαστό τρόπο. Διαβάστε τώρα τις πρώτες σελίδες του βιβλίου εδώ. Ελάτε την Πέμπτη 8 Ιουνίου στις 19:00, να γιορτάσουμε την κυκλοφορία του βιβλίου και να παρακολουθήσουμε την έκθεση με τα πρωτότυπα σχέδιά του, στον εκθεσιακό χώρο ΜΑΡΤΙΝΟΣ: 

Την Κυριακή 28 Μαΐου, φιλοξενήθηκε στην Καθημερινή ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Τάκη Σ. Παππά, που συμπυκνώνει δέκα συμπεράσματα (και χρήσιμα διδάγματα) που αποκόμισε ο ίδιος γράφοντας το πιο πρόσφατο βιβλίο του Σε τεντωμένο σκοινί: Εθνικές κρίσεις και πολιτικοί ακροβατισμοί από τον Τρικούπη έως τον Τσίπρα. Αναδημοσιεύουμε το κείμενο παρακάτω: Όπως όλοι μας σε αυτή τη χώρα που, εδώ και πολλά χρόνια, ταλαιπωρείται μέσα σε μια δίνη κρίσης χωρίς ορατή θετική κατάληξη, προσπάθησα κι εγώ να κατανοήσω τις βαθύτερες αιτίες της κρίσης, να εξηγήσω τη δυναμική της σημερινής συγκυρίας και να προβλέψω τα μελλούμενα. Θεώρησα ότι ο καλύτερος –αν όχι και μοναδικός– τρόπος ήταν να κοιτάξω πίσω προς το μακρύ ιστορικό παρελθόν. Κι έτσι έγραψα ένα βιβλίο με τίτλο «Σε τεντωμένο σκοινί: Εθνικές κρίσεις και πολιτικοί ακροβατισμοί από τον Τρικούπη έως τον Τσίπρα» (εκδόσεις Ίκαρος), το οποίο στηρίζεται σε τρεις βασικές διαπιστώσεις. Πρώτον, ότι αυτό που ονομάζουμε «κρίση» δεν είναι ένα μεμονωμένο γεγονός αλλά μια σπειροειδής αλληλουχία πολλών κρίσεων με άγνωστη ακόμη κατάληξη, δεύτερον, ότι η σημερινή σπείρα κρίσης έχει εντυπωσιακές ομοιότητες με τρεις ιστορικές κρίσεις που επίσης είχαν τη μορφή σπείρας ή φαύλου κύκλου, και, τρίτον, ότι οι προηγούμενες κρίσεις μάς προσφέρουν πολύτιμα διδάγματα που δεν πρέπει να τα αφήσουμε να πάνε χαμένα.Η πρώτη από τις προαναφερθείσες σπείρες κρίσης ξεκίνησε με την πτώχευση του 1893 και τερματίστηκε με την πρώτη πρωθυπουργία του Ελευθέριου Βενιζέλου το 1910. Η δεύτερη εγκαινιάστηκε με το βενιζελικό στρατιωτικό πραξικόπημα του 1935 και κράτησε έως το 1952, όταν ένας άλλος στρατιωτικός, ο Αλέξανδρος Παπάγος, εγκαθίδρυσε ένα –ασφαλώς υπερσυντηρητικό– καθεστώς πολιτικής σταθερότητας, το οποίο αποτέλεσε τη βάση της μεταπολεμικής οικονομικής ανάπτυξης. Η τρίτη σπείρα κρίσης άρχισε να ξετυλίγεται με τον δημαγωγικό «Ανένδοτο» του Γεωργίου Παπανδρέου, ώσπου εντέλει, μετά τη δικτατορία και τη διχοτόμηση της Κύπρου, κατέληξε στην εγκαθίδρυση του σημερινού μας δημοκρατικού πολιτεύματος. Συμπυκνώνω δέκα συμπεράσματα –και ορισμένα χρήσιμα διδάγματα– που αποκόμισα γράφοντας αυτό το βιβλίο. Με τέσσερις διαδοχικές σπείρες κρίσης σε διάστημα μόλις πέντε 25ετιών, η σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία μοιάζει με το τρενάκι του τρόμου. Ανεβαίνει και μετά πέφτει με τρομακτική ταχύτητα, χωρίς όμως κανείς μας να μπορεί να φανταστεί την τελική κατάληξη. Όλοι μας όμως νιώθουμε μια αίσθηση ιλίγγου. Οι περίοδοι αδιάσπαστης (σχετικής) ομαλότητας είναι βραχείες, με σημαντικότερη εξαίρεση τη Μεταπολίτευση, πράγμα που οφείλεται κυρίως στην ένταξη της Ελλάδας στην τότε ΕΟΚ, νυν Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντιθέτως, οι περίοδοι σπειροειδούς κρίσης έχουν εξαιρετικά μεγάλη διάρκεια με μέσο όρο τα 15 έτη. Αυτό, προφανώς, δεν είναι καλό σημάδι. Το στάδιο επώασης κάθε μιας σπείρας κρίσης βρίσκεται στην περίοδο σχετικής ομαλότητας που έχει προηγηθεί. Έτσι, η κρίση του τέλους του 19ου αιώνα οφείλεται κατά κύριο λόγο στον ανεκπλήρωτο εθνικισμό, η κρίση που ξεκίνησε τη δεκαετία του ’30 οφείλεται στον εθνικό διχασμό, εκείνη της δεκαετίας του ’60 έχει τη ρίζα της στο μετεμφυλιακό αντικομμουνιστικό καθεστώς, ενώ η σημερινή κρίση δεν θα είχε υπάρξει χωρίς την επικράτηση του λαϊκισμού στο μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα. Το κοινό χαρακτηριστικό σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις είναι η απονομιμοποίηση της κοινοβουλευτικής δημοκρατικής διαδικασίας και, συνεπώς, η απίσχνανση του –έστω ατελούς– κοινοβουλευτισμού. Συνοψίζοντας, προτείνω την ακόλουθη γενική ερμηνεία: Το μόνιμο πολιτικό πρόβλημα της χώρας είναι ότι ο κοινοβουλευτισμός ουδέποτε απέκτησε στη χώρα μας καθολική και πλήρως κατοχυρωμένη νομιμοποίηση. Όταν η χώρα εισέρχεται σε σπείρα κρίσης, και καθ’ όλη της τη διάρκεια, παρατηρούνται τρεις αρνητικές εξελίξεις. Πρώτον, η διαδοχή στην εξουσία ακατάλληλων ηγετών, δεύτερον, η ταχεία περαιτέρω αποσάθρωση των κοινοβουλευτικών θεσμών, κυρίως εξαιτίας της πόλωσης, και, τρίτον, η ραγδαία αποδυνάμωση των μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων και η αύξηση της μετανάστευσης. Από τις τρεις αυτές εξελίξεις, η πλέον κομβική είναι η «κακή» ηγεσία, καθώς από αυτήν κυρίως εξαρτώνται η πολιτική πόλωση και η αίσθηση κοινωνικής ασφυξίας. Η έξοδος από την κρίση συνδυάζεται πάντα με νέα, ισχυρή και κατάλληλη για τις περιστάσεις ηγεσία. Χρειάστηκε ο Ελευθέριος Βενιζέλος για να ανακοπεί η πρώτη σπείρα κρίσης, ο Παπάγος για να ξεκινήσει ένας αγαθός κύκλος σταθερότητας και ανάπτυξης μετά τη δεύτερη σπείρα και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής για να εγκαινιάσει τη Μεταπολίτευση. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι όλοι οι παραπάνω ηγέτες διέθεταν έξι κοινά χαρακτηριστικά. Όλοι τους (α) διέθεταν μακρύ και επιτυχημένο πολιτικό ή στρατιωτικό παρελθόν, (β) φιλόδοξο εθνικό όραμα και συγκεκριμένο πολιτικό πρόγραμμα, για την πραγματοποίηση του οποίου (γ) δημιούργησαν νέα κόμματα τα οποία και στελέχωσαν με νέο πολιτικό προσωπικό, (δ) εγκαθίδρυσαν νέο νομικό και θεσμικό πλαίσιο, που (ε) κέρδισε ευρεία υποστήριξη από τις μεσαίες τάξεις, ενώ (στ) διέθεταν σημαντική ξένη πολιτική και οικονομική στήριξη. Εάν η «καλή» ηγεσία συνδυάζεται με εξόδους από κρίσεις, η «κακή» ηγεσία εμφανίζεται αμέσως μετά από κάθε «σημείο καμπής» της εθνικής μας ιστορίας, εκεί δηλαδή που η χώρα έχει μόλις πετύχει κάτι σημαντικό, με καταστροφικές συνέπειες. Ετσι, μετά τους νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους, έλαμψε το διχαστικό πολιτικό άστρο του βασιλιά Κωνσταντίνου Β΄, μετά την Απελευθέρωση η πλήρως ακατάλληλη ηγεσία του ΚΚΕ, μετά το λεγόμενο μεταπολεμικό «οικονομικό θαύμα» η δημαγωγία του Γ. Παπανδρέου, μετά τον πρώιμο μεταπολιτευτικό φιλελευθερισμό ο λαϊκισμός του Ανδρ. Παπανδρέου και μετά την είσοδο της χώρας στην Ευρωζώνη μια ολόκληρη αλυσίδα ακατάλληλων ηγεσιών που φτάνει μέχρι το σήμερα. Αν η Ιστορία διδάσκει κάτι, αυτό είναι ότι ο μοναδικός τρόπος να βγούμε κάποτε από την κρίση είναι η ανάδειξη ηγέτη που να συγκεντρώνει (τα περισσότερα από) τα χαρακτηριστικά της «καλής» ηγεσίας. Η έξοδος όμως θα είναι πάλι προσωρινή και υπό αίρεση. Γι’ αυτό δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε το αυτονόητο: ότι, δηλαδή, στην αντιπροσωπευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία, οι ηγέτες αναδεικνύονται (τόσο στην εξουσία όσο και στην αντιπολίτευση) με την ψήφο του λαού, δηλαδή με αποκλειστικά δική μας ευθύνη. Η σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία δεν αναπτύσσεται ούτε γραμμικά ούτε κυκλικά. Και ούτε είναι τελεολογικά προκαθορισμένη, ίσως με έναν τελικό και λυτρωτικό «θρίαμβο». Στην αδυσώπητη ιστορική πραγματικότητα, η κατάσταση στη χώρα εξελίσσεται πάντα σαν ένας ατέρμων βρόχος (το ανάλογο του μύθου του Σισύφου) που, για να διακοπεί οριστικά, θα πρέπει να εδραιωθεί η φιλελεύθερη και συναινετική κοινοβουλευτική δημοκρατία. Αυτό όμως είναι και το μέγα μόνιμο ζητούμενο στη χώρα ήδη από το τέλος του 19ου αιώνα.

Οι εκδόσεις Ίκαρος γιορτάζουν την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου 2017 (2 Απριλίου) με την κυκλοφορία του παραμυθιού Ένα παιδί από βιβλία, ένα βιβλίο-ύμνος στη δύναμη της παιδικής λογοτεχνίας και της αφήγησης, από τον πολυβραβευμένο παραμυθά Oliver Jeffers και τον εικαστικό Sam Winston, σε απόδοση Φίλιππου Μανδηλαρά.«Αυτό που θέλαμε από τη αρχή, ήταν να δημιουργήσουμε μια ιστορία που θα μιλούσε για τη αγάπη μας προς την κλασική λογοτεχνία για παιδιά με ένα τρόπο μοντέρνο», δηλώνουν οι συγγραφείς.Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Παιδικού βιβλίου κάθε χρόνο, δεν είναι παρά η αφορμή για να συνειδητοποιήσουμε τον ουσιαστικό ρόλο που παίζουν τα παιδικά αναγνώσματα στις μικρές ηλικίες, καθορίζοντας τη μελλοντική ιδιοσυγκρασία των παιδιών. Ένα βιβλίο αφιερωμένο στην παιδική λογοτεχνία αποτελεί τον ιδανικό εορτασμό της μέρας αυτής.Ένα κορίτσι φτιαγμένο από βιβλία πλέει με τη σχεδία του σε μια θάλασσα λέξεων, ώσπου φτάνει στο σπίτι ενός αγοριού. Το προσκαλεί να ζήσουν μαζί μια περιπέτεια στον κόσμο των ιστοριών, εκεί όπου όλα μπορούν να συμβούν με τη δύναμη της φαντασίας.Το Ένα παιδί από βιβλία συνδυάζει με εξαιρετικό τρόπο τα χειρόγραφα κείμενα του Oliver Jeffers, με τα ιδιαίτερα εικαστικά αντικείμενα του Sam Winston, φτιαγμένα από φράσεις σαράντα κλασικών παραμυθιών. Το αποτέλεσμά του είναι μια πολυτελής έκδοση που προσκαλεί τους αναγνώστες όλων των ηλικιών να ανακαλύψουν, να αναρωτηθούν και με κύριο όπλο τους τη φαντασία να ονειρευτούν. Άλλωστε, η φαντασία είναι ολονών!  Οι δημιουργοί μιλούν για τη δημιουργία και έκδοση του βιβλίου:  Προσχέδιο από τη διαδικασία δημιουργίας του εξωφύλλου ΚΡΙΤΙΚΕΣ«Η ιδιαίτερη καλλιτεχνική σύμπραξη του Jeffers και του Winston, με τον εφευρετικό συνδυασμό ακουαρέλας, μολυβιού και ψηφιακού κολλάζ, κερδίζει αμέσως την προσοχή των αναγνωστών. Τα ασύμμετρα κείμενα του Jeffers ζωγραφισμένα στο χέρι, έρχονται σε αντίθεση με τις ψηφιακές σχεδιαστικές γραμμές του Winston που εμπεριέχουν κείμενα από τα κλασικά έργα της παιδικής λογοτεχνίας... Μια πανέξυπνη αναζήτηση λογοτεχνικής απόλαυσης».Kirkus Reviews  «...μια φρέσκια και συναρπαστική συνεργασία δυο ταλαντούχων δημιουργών».The New York Times «Κάθε ένα από τα στοιχεία του βιβλίου―τα καθηλωτικά του κείμενα ζωγραφισμένα στο χέρι, οι εικόνες σχεδιασμένες με ακουαρέλα, μολύβι και ψηφιακό κολάζ, αλλά και τα αντικείμενα που είναι φτιαγμένα από φράσεις κλασικών παραμυθιών―συντελούν σε μια πολυτελή έκδοση εναρμονισμένη πλήρως στο σύνολό της».Booklist «Ο Jeffers και ο εικαστικός Winston συνεργάζονται σε ένα βιβλίο-ύμνο για τη δύναμη της φαντασίας, στο οποίο τα ιδιαίτερα σκίτσα από στυλό και μελάνι συναντούν αντικείμενα φτιαγμένα από κείμενα κλασικών βιβλίων... Η δύναμη των εικόνων ξεπροβάλει από τις σελίδες, γιατί η φαντασία είναι όλων».Publishers Weekly

Ένας από τους σπουδαιότερους σύγχρονους Έλληνες σκηνοθέτες, ο Νίκος Κούνδουρος, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 90 ετών.Ο Νίκος Κούνδουρος γεννήθηκε στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης το 1926. Σπούδασε ζωγραφική και γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Οι δύο πρώτες του ταινίες "Μαγική πόλη" (1954), και "Ο δράκος" τον καθιέρωσαν με το πέρασμα του χρόνου ως έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες σκηνοθέτες. Έχει σκηνοθετήσει 11 ταινίες που έχουν όλες συμμετάσχει και βραβευτεί σε ελληνικά και διεθνή φεστιβάλ (Φεστιβάλ Βενετίας, Βερολίνου κ.λπ.). Διετέλεσε πρόεδρος της Εταιρίας Ελλήνων Σκηνοθετών. Το 1998 εξέδωσε τον τόμο "Stop Carre" με μακέτες, σχέδια, stills και φωτογραφίες από τα πρόσωπα, τα σκηνικά και τα κοστούμια των ταινιών του. Το 2009 κυκλοφόρησε η αυτοβιογραφία του από τον Ίκαρο, με τίτλο Ονειρεύτηκα πως πέθανα. Άλλοτε σε πρώτο ενικό, κι άλλοτε αποστασιοποιημένος σαν παρατηρητής, ο συγγραφέας, ανατρέχει σε μνήμες εξήντα χρόνων και εξιστορεί με τεχνική που παραπέμπει σε κινηματογραφικό μοντάζ το παραμύθι της ζωής του.Τον Φεβρουάριο του 2014 τιμήθηκε με ειδική πλακέτα από την Εταιρεία Σκηνοθετών.Ακολουθεί ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το βιβλίο:«...τώρα που αρχίζω να βλέπω κάποιο τέλος θέλω να πω και τούτο. Νιώθω μια σχεδόν χριστιανική συγγνώμη, για ανθρώπους και πράγματα, ο χρόνος σοφός και αδυσώπητος βάζει τη δικιά του τάξη χωρίς να ρωτάει και χωρίς να περιμένει απάντηση. Σας χαιρετώ.[...]Είμαι ακόμα σε κάποια αρχή ή στο τέλος του ταξιδιού μου; Δεν μπορώ να φτιάξω πια δικές μου ιστορίες και καταφεύγω στα εύκολα. Στο παρελθόν, στην τυμβωρυχία, στο ξέθαμα παλιών τάφων, μαγεμένος από το προσμενόμενο ξάφνιασμα, τι να ‘ναι άραγε κάτω από αυτήν την πλάκα, κάτι που ξέρω, κάτι ξεχασμένο, κάτι που πέθανε οριστικά ή κάτι που ζει ακόμα κρυμμένο σε μια χαραμάδα του μυαλού και περιμένει; Παντού φαντάσματα. Άνθρωποι-σκιές, πρώην ζωντανοί. Και σε κάποια σκοτεινή άκρη, να το, κάτι παραμονεύει, μπορεί καλό, μπορεί κακό, μα τίποτα πια δεν με φοβίζει. Η μνήμη, χαλαρή, κάνει τα πάντα να σμίγουν σε μια γιορτή, απρόσιτη στους άλλους, στημένη μόνο για μένα. Αφήνω μια εικόνα και πιάνω μιαν άλλη που θα την αφήσω κι αυτή στη μέση, σαν τα ριζίτικα τραγούδια της Κρήτης που οι τραγουδιστάδες δε λένε ποτέ τον τελευταίο στίχο, γιατί κάθε τέλος σέρνει μια θλίψη. Τις αγάπες, τους έρωτες, τα πείσματα, τις προσδοκίες, τους φίλους, τους φόβους. Και τέλος το θάνατο. Το θάνατο των άλλων και το θάνατο το δικό σου. Εδώ τελειώνω, όπως το άρχισα τούτο το συναξάρι της ζωής, μισό αληθινό και μισό ψεύτικο. Έτσι καθώς ταιριάζει στο νου μου, που έμαθε να φτιάχνει ιστορίες και παραμύθια με ανθρώπους και με φαντάσματα. Γιατί η αλήθεια η δικιά μου είναι μόνο δικιά μου και τις αλήθειες των άλλων πάλι εγώ τις αλέθω όπως θέλω, και όπως με βολεύει. Βοηθάει και η θολούρα τόσων χρόνων και η ύπουλη μνήμη που δε ρωτάει, παίζει τα δικά της παιχνίδια, διαλέγει ό,τι θέλει και τα άλλα τα πετά στην αιώνια και οριστική λησμονιά. Μια μυστηριακή δύναμη αποφασίζει, χωρίς να με ρωτήσει, χωρίς να τυραννιέται από αμφιβολίες και πισωγυρίσματα. Όμως δε θα ξεχάσω όσους αγάπησα κι όσους με αγαπήσανε. Ένας αρχαίος σεβασμός τους προστατεύει και με προστατεύει από τη λησμονιά. Ζήστε για να μας θυμάστε, πάλι η κουβέντα της μάνας. Μείνε ήσυχη μάνα, σκέφτηκα τότε. Και τώρα το ίδιο σκέφτομαι. Μείνε ήσυχη μάνα».