Νέα

Διαβάστε παρακάτω τη συνέντευξη που παραχώρησε η Έμη Σίνη και ο Άγγελος Αγγέλου στην Πελιώ Παπαδιά για το Ταλκ, με αφορμή την κυκλοφορία του εικονογραφημένου τους βιβλίου Ένας πραγματικός ιππότης (εικονογράφηση: Πέτρος Μπουλούμπασης).Άγγελε και Έμη, με ένα μήνα καθυστέρηση έρχεται το ραντεβού μας στις σελίδες του Τaλκ. Ας μιλήσουμε, επιτέλους, για το νέο σας βιβλίο, με τίτλο «Ένας πραγματικός ιππότης», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος. Πώς γεννήθηκε στο μυαλό σας η ιδέα για αυτόν το νέο ήρωα;Χαιρόμαστε πολύ που ξεπεράσαμε το πιο δύσκολο κομμάτι της πανδημίας ‒την καραντίνα‒ και η χαρά μας είναι διπλή που μιλάμε, ακόμα και με μια μικρή καθυστέρηση. Θέλαμε από καιρό να γράψουμε ένα βιβλίο που να μιλάει για τα εφόδια ενός σύγχρονου ιππότη, του οποίου το προφίλ στοιχειοθετείται τελικά από τα πιο εσωτερικά και ουσιαστικά του χαρίσματα και όχι από τα εξωτερικά στερεοτυπικά χαρακτηριστικά που συνήθως μας θυμίζει η λέξη «ιππότης». Όλοι μας έχουμε σχηματισμένη στο μυαλό μας την κλασική, τετριμμένη εικόνα ενός ψηλού, δυνατού άνδρα μέσα σε μια μεταλλική και γυαλισμένη πανοπλία. Έτσι τον έχουμε δει στην τηλεόραση, έτσι τον περιγράφουν τα παραμύθια, έτσι φαντάζεται τον εαυτό του και ο ήρωας μας, αν και όσον αφορά τα καθήκοντα του, αυτά ίσως και να μην τα έχει πολυσκεφτεί, τουλάχιστον όχι από την αρχή.Όταν τελικά επιτυγχάνεται η πολυπόθητη μεταμόρφωση, έρχεται η απογοήτευση. Έχουμε, λοιπόν, μια πρώτη αποδόμηση του στερεοτυπικού ιπποτισμού. Πώς καταφέρατε να την πετύχετε μέσα σε δυο σαλόνια, με ελάχιστο κείμενο;Πρόκειται για μία στιγμή στην οποία ένα όνειρο καταρρέει ‒ή τουλάχιστον έτσι νομίζουν οι αναγνώστες αρχικά, γιατί στην πραγματικότητα έχει επιτευχθεί η πιο σημαντική μεταμόρφωση του ήρωα: η εσωτερική. Απομένει μόνο να κάνει λίγη υπομονή για να καταλάβει ότι το όνειρό του όχι μόνο δε χάθηκε, αλλά γίνεται πραγματικότητα με τον πιο απροσδόκητο τρόπο. Πόσες φορές, ως παιδιά αλλά και ως ενήλικοι, δε σπεύσαμε πρόωρα να απογοητευτούμε γιατί δεν ήμασταν έτοιμοι να αντικρίσουμε την αλήθεια; Όλα αυτά, βέβαια, δεν μπορούν εύκολα να αποτυπωθούν και να εξηγηθούν με λόγια σε ένα βιβλίο για μικρά παιδιά, αλλά μόνο να υπονοηθούν ή να περιγραφούν, σε ένα πιο αφαιρετικό, αλληγορικό επίπεδο. Και σε αυτό το εγχείρημα καταλυτικό ρόλο παίζουν οι εικόνες που αποδόθηκαν εξαιρετικά από τον έμπειρο και ταλαντούχο Πέτρο Μπουλούμπαση.Έπειτα, εμφανίζεται η πριγκίπισσα. Δεν ονοματίζεται, αλλά εικονογραφείται με μια μικρή λεπτομέρεια ως τέτοια. Χρησιμοποιείτε, λοιπόν, άλλο ένα στερεότυπο από τα παραμύθια, αλλά εξ αρχής μεταλλαγμένο και αποδομημένο. Δώστε μας λίγα στοιχεία για το κορίτσι, που άηχα ζητά βοήθεια.Φανταζόμαστε ένα κορίτσι όπου, σε μία παράλληλη ιστορία, κάνει τα πάντα για να γίνει πριγκίπισσα. Με λίγη περισσότερη σοφία, όμως, γιατί ξέρει ότι για να είσαι πριγκίπισσα σήμερα, δε χρειάζεσαι ούτε πλουμιστά φορέματα ούτε διαμαντένια τιάρα. Γι’ αυτόν το λόγο η κορώνα στο κεφάλι της μοιάζει περισσότερο με ένα ισχνό περίγραμμα παρά με πραγματική κορώνα. Ίσως υπάρχει εκεί απλά ως αποκύημα της φαντασίας του μικρού μας ιππότη.Τα αντανακλαστικά του ιππότη είναι ακαριαία, αλλά την… «πατάει». Πώς αντιδρά και τι δείχνει η συμπεριφορά του; Και το κορίτσι; Πώς γοητεύεται από ένα αγόρι που μόνο για ιππότης δε μοιάζει;Το αγόρι είναι πλέον έτοιμο να βοηθήσει όποιον το έχει ανάγκη. Και βρίσκεται σε τέτοια συναισθηματική ένταση που μόλις ακούσει τον κίνδυνο ξεχνάει τα πάντα και τρέχει. Δε σκέφτεται ούτε την κούραση, ούτε τον ιδρώτα, ούτε την εμφάνιση του, αλλά προσηλώνεται στον στόχο. Μόλις όμως τα καταφέρει, ντρέπεται για την εμφάνισή του φοβούμενος ότι το κορίτσι δε θα τον κρίνει γι’ αυτό που είναι αλλά γι’ αυτό που φαίνεται. Ευτυχώς κάνει λάθος. Όσο για το πώς γοητεύτηκε το κορίτσι; Αυτή είναι μία άριστη ερώτηση για να απαντήσουν τα παιδιά που θα διαβάσουν το βιβλίο.Όσα ζωγράφισε ο Πέτρος Μπουλούμπασης συμπληρώνουν αριστοτεχνικά τα όσα γράψατε και το κείμενο συγκροτείται με την αλληλεπίδραση εικόνων και λέξεων. Πώς δουλέψατε για να πετύχετε αυτό το αποτέλεσμα;Έτσι λειτουργούν τα εικονοβιβλία (picturebooks) που αποτελούν ουσιαστικά ένα υβρίδιο δύο τεχνών: της συγγραφής και της εικονογράφησης. Αμφότεροι οι καλλιτέχνες αφήνουν «χώρο» ώστε η τελική αφήγηση να επιτυγχάνεται με την ταυτόχρονη συμβολή των δύο αφηγήσεων: του λόγου και της εικόνας, οι οποίες μπλέκονται αντιστικτικά μεταξύ τους. Εμείς ολοκληρώσαμε το κείμενο και το στείλαμε στον Πέτρο μαζί με κάποιες ελάχιστες οδηγίες για τις πληροφορίες που θα θέλαμε να ενσωματώσει στις εικόνες του ώστε να ολοκληρωθεί το νόημα. Ποτέ δε θα μπορούσαμε, όμως, να φανταστούμε την ποιότητα της δουλειάς, τα πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης και όλες τις λεπτομέρειες που πρόσθεσε τελικά με τόση έμπνευση, μετατρέποντας το κείμενό μας σε ένα όμορφο βιβλίο. Τον ευχαριστούμε πολύ!Κλείνοντας, αν και σήμερα σας φιλοξενούμε ως συγγραφείς, όλοι γνωρίζουν πως κατέχετε μια σπουδαία θέση στο σύγχρονο παιδικό θέαμα, με τις μουσικές και τα θεατρικά σας έργα. Είστε αισιόδοξοι για το μέλλον του ή φοβάστε πως τα πράγματα θα αλλάξουν προς το χειρότερο;Το παιδικό θέατρο δέχτηκε ένα μεγάλο πλήγμα. Οι αίθουσες έκλεισαν κι όταν ανοίξουν ξανά θα δέχονται λιγότερο κοινό. Η αβεβαιότητα και ο φόβος θα βαραίνουν τη λειτουργία τους και θα δυσχεραίνουν την ποιοτική και καλλιτεχνική απόδοση των θεατρικών ομάδων. Δεν μπορείς να είσαι πολύ αισιόδοξος μέσα σ’ ένα τέτοιο τοπίο. Όμως η ομάδα ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ δε χάνει το κουράγιο της. Θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να παραμείνουμε κοντά στους μικρούς και μεγάλους φίλους μας, ελπίζοντας ότι σύντομα θα μπορέσουμε να ξαναβρεθούμε ΜΑΖΙ σε μια κατάμεστη θεατρική αίθουσα γεμάτη γέλια και χαρά.

Διαβάστε παρακάτω τη συνέντευξη που παραχώρησε η Έμη Σίνη και ο Άγγελος Αγγέλου στον Απόστολο Πάππο για το Elniplex, με αφορμή την κυκλοφορία του νέου τους παραμυθιού Ένας πραγματικός ιππότης (εικονογράφηση: Πέτρος Μπουλούμπασης).Άγγελε, Έμη, «Ένας πραγματικός ιππότης» από τα χέρια τα δικά σας, του Πέτρου Μπουλούμπαση και των ανθρώπων του  Ίκαρου. Μιλήστε μας γι’ αυτόν…Πρώτη φορά συνεργαζόμαστε με τον Πέτρο, αν και τον γνωρίζουμε πολλά χρόνια. Πρώτη συνεργασία και με τις ιστορικές εκδόσεις Ίκαρος και, όπως φαντάζεστε, είμαστε πολύ χαρούμενοι. Όσο για την ιδέα του ιππότη, τρύπωσε στο μυαλό μας αρκετά χρόνια πριν, αμέσως τον αγαπήσαμε, και ψάχναμε τον ιδανικό τρόπο για να γίνει βιβλίο.178 λέξεις αν μέτρησα καλά. Τόσο βραχείας φόρμας κείμενα μου φέρνουν στο νου τον περίφημο αγώνα λέξη λέξη των ποιητών. Πείτε μου γι’ αυτήν την «μάχη» με τις λέξεις για να προκύψει κάτι σπουδαίο μέσα από κάτι τόσο μεστό… Στα παιδιά, πιστεύετε, αρέσουν τα λίγα λόγια και καλά;Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν τα λεγόμενα «εικονοβιβλία» (picture books). Ο συγγραφέας μειώνει τις λέξεις, αφήνοντας έτσι «χώρο» στις εικόνες να συμπληρώσουν το νόημα που λείπει. Μιλάμε λοιπόν για ένα υβριδικό κατασκεύασμα στο οποίο κείμενο και εικόνες δένονται άρρηκτα μεταξύ τους καθώς αλληλοσυμπληρώνονται. Είναι η πρώτη φορά που χειριζόμαστε αυτή την φόρμα και είναι όντως το μικρότερο κείμενο που έχουμε γράψει. Θεωρούμε πως βιβλία αυτού του είδους είναι ιδανικά για την προσχολική ηλικία (νήπιο, προνήπιο) και την πρώτη τάξη του Δημοτικού καθώς διαβάζονται εύκολα από τα ίδια τα παιδιά αλλά κυρίως γιατί δίνουν το έναυσμα για συζήτηση μετά την ανάγνωση. Εξάλλου προσπαθούμε πάντα να βρίσκουμε αφορμές να εμπλέξουμε και τους μεγάλους στο διάβασμα βιβλίων και χαιρόμαστε όταν καταφέρουμε να γίνεται το βιβλίο μας αφετηρία για μια όμορφη συζήτηση ή δράση στο σπίτι ή μέσα στις σχολικές αίθουσες.Στον Κώδικα για Ιππότες, ο  Ίθαν Χοκ αναφέρει στην δεύτερη επιταγή περί Ταπεινότητας: «Ποτέ μην ανακοινώνεις πως είσαι ιππότης, μόνο να φέρεσαι σαν ιππότης. Δεν είσαι καλύτερος από κανέναν, και κανείς δεν είναι καλύτερος από εσένα». Ποια είναι λοιπόν τα στοιχεία ενός αληθινού ιππότη κατ’ εσάς;Ανέκαθεν οι ιππότες χρειάζονταν δύναμη, υπομονή, θάρρος και τόλμη. Οι σύγχρονοι ιππότες όμως χρειάζονται –πάνω απ’ όλα– μια βαθιά, αληθινή και ακατανίκητη θέληση να βρίσκονται πλάι στον συνάνθρωπό τους, βοηθώντας τον όποτε το έχει ανάγκη. Αυτό είναι το βασικότερο στοιχείο που καθιστά έναν άνθρωπο πραγματικό ιππότη σήμερα. Γι’ αυτό και η εν λόγω διαπίστωση τοποθετείται, δομικά, στο κέντρο του βιβλίου μας.Όλα αυτά πώς γεννιούνται; Τι χρειάζονται τα παιδιά για να φερθούν έτσι όπως λέτε, σαν… αληθινοί ιππότες;Τα παιδιά έχουν μια μοναδική –σχεδόν αλάθητη– αίσθηση του δικαίου και μια έμφυτη τάση να βοηθούν τον αδύνατο. Όμως αυτή τους η στάση δεν είναι συνειδητοποιημένη. Θα λέγαμε ότι αποτελεί περισσότερο ένα ένστικτο παρά μια λογική και σίγουρη τοποθέτηση. Γι’ αυτό και συχνά βλέπουμε να ατροφεί –και ίσως να χάνεται– καθώς το παιδί μεγαλώνει.Το «εγώ» και το προσωπικό συμφέρον αποτελούν γνωρίσματα των μεγάλων κι ελπίζουμε πως το βιβλίο μας θα «μιλήσει» ακόμα και σ’ αυτούς. Πιστεύουμε ότι σήμερα αυτό που χρειάζεται κανείς για να γίνει πραγματικός ιππότης είναι να πάψει για λίγο να κοιτάει τον εαυτό του και να αισθανθεί τον διπλανό του, να τον καταλάβει, να μπει στη θέση του και να τον αφουγκραστεί με επιείκεια.Είναι εντυπωσιακό –συγγνώμη για το spoiler– ότι ο ήρωας του βιβλίου γίνεται ιππότης τελικά όταν έχει ξεχάσει περικεφαλαία, ασπίδα και σπαθί… Είναι η πιο δυνατή δήλωση της ιστορίας σας…. (θέλω το σχόλιό σας για αυτήν σας την επιλογή, την «βιτρίνα», τα «εξαρτήματα» που δεν κάνουν τον… ιππότη)Ο ήρωάς μας πιστεύει πως θα γίνει ιππότης μόλις βρει τα εξαρτήματα που απαιτούνται: σπαθί, ασπίδα και περικεφαλαία.. Θεωρεί, όπως πολλοί από εμάς, πως τα ράσα κάνουν τον παπά. Στην πραγματικότητα όμως –και χωρίς ο ίδιος να το καταλάβει– έχει καταφέρει να γίνει πραγματικός ιππότης τη στιγμή που είναι έτοιμος να θυσιάσει τα πάντα για να βοηθήσει τον συνάνθρωπό του. Η μεταμόρφωσή του δεν είναι εξωτερική και επιφανειακή αλλά εσωτερική και ουσιώδης και η συνειδητοποίηση αυτού του δώρου θα γίνει πολύ αργότερα και με τη βοήθεια του κοριτσιού που θα μπορέσει να «δει» μέσα από τη σκονισμένη του εμφάνιση και να αναγνωρίσει τη λαμπερή και αληθινή του αξία.Θα ήθελα να θυμηθείτε ο καθένας μια πραγματική στιγμή στη ζωή σας που φερθήκατε ιπποτικά ή που δεχθήκατε μια τέτοια συμπεριφορά…Πιστεύουμε πως η ευγένεια και η θέληση να σταθούμε στον διπλανό μας δεν πρέπει να γίνεται κατ’ εξαίρεση ούτε ότι πρέπει να είναι τόσο σπάνια ώστε να μένει αξιομνημόνευτη. Η ιπποσύνη, με τη σύγχρονη χροιά της, πρέπει να είναι τρόπος ζωής. Πώς ήταν η συνεργασία με τον Πέτρο Μπουλούμπαση; Νομίζω έχει κάνει ακόμα μία έξοχη δουλειά…Ο Πέτρος είναι ένας δεινός εικονογράφος διεθνούς εμβέλειας και ήταν τιμή μας που δουλέψαμε μαζί του. Η συνεργασία μας ήταν άψογη κι ελπίζουμε να επαναληφθεί πολύ σύντομα.Στο θέατρο τι «τρέχετε» αυτόν τον καιρό; Υπάρχει κάτι ανακοινώσιμο για τη νέα χρονιά;Αυτόν τον καιρό ολοκληρώνουμε το γράψιμο ενός νέου βιβλίου ενώ ταυτόχρονα σχεδιάζουμε την έκδοση ενός CD με τις μουσικές από δύο θεατρικές παραστάσεις της ομάδας Κοπέρνικος. Όσο για τη νέα θεατρική σεζόν, είναι λίγο νωρίς ακόμα για να ανακοινώσουμε κάτι με ασφάλεια. Θα βάλουμε όμως τα δυνατά μας ώστε να μην σας αφήσουμε σε ησυχία!

Διαβάστε τη συνέντευξη που παραχώρησε ο William B. Irvine στον Γιώργο Νάστο για το ΒΗΜagazino με αφορμή το βιβλίο του Οδηγός για την καλή ζωή, η αρχαία τέχνη της Στωικής χαράς (μετάφραση: Αντωνία Γουναροπούλου).Ο καθηγητής Φιλοσοφίας Γουίλιαμ Ιρβάιν μας εξηγεί πώς να αποφεύγουμε τα αρνητικά συναισθήματα και πώς να επικεντρώνουμε τις δυνάμεις μας μόνο σε ό,τι βρίσκεται πραγματικά υπό τον έλεγχό μας.Μπορούμε άραγε να διατηρήσουμε την ψυχική μας γαλήνη – ακόμη και εν μέσω πανδημίας – υιοθετώντας μια μοιρολατρική στάση απέναντι σε όσα συμβαίνουν; Θα μας βοηθήσει να παραμείνουμε ψύχραιμοι η σκέψη ότι όλα θα μπορούσαν να είναι ακόμη χειρότερα; Έτσι πιστεύουν οι Στωικοί, και ο αμερικανός καθηγητής Φιλοσοφίας Γουίλιαμ Ιρβάιν αναλύει, με ευστοχία και αμεσότητα, τις αρχές και τις τεχνικές που μας καλεί να εφαρμόσουμε αυτή η δημοφιλής (και λίγο παρεξηγημένη) σχολή σκέψης στο βιβλίο «Οδηγός για την καλή ζωή: η αρχαία τέχνη της Στωικής χαράς» που κυκλοφόρησε πρόσφατα στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ίκαρος.Κύριε Ιρβάιν, πότε ήρθατε για πρώτη φορά σε επαφή µε τους Στωικούς;«Έπεσα πάνω στη στωική φιλοσοφία την περίοδο που έγραφα ένα βιβλίο για την ανθρώπινη επιθυμία στις αρχές των 00s και είδα ότι προσέφερε μια πλειάδα ψυχολογικών στρατηγικών για μια καλύτερη ζωή. Γρήγορα συνειδητοποίησα ότι επιστράτευα ήδη κάποιες από αυτές τις μεθόδους – ήμουν δηλαδή αυτό που σήμερα αποκαλώ «εκ γενετής Στωικός». Τα e-mails που έχω λάβει από τότε που εκδόθηκε ο «Οδηγός για την καλή ζωή» υποδηλώνουν ότι δεν είμαι ο μόνος».Το δικό σας πόνηµα µε τι αφορµή το γράψατε;«Κατά την εξερεύνηση της ανθρώπινης επιθυμίας κατάλαβα ότι αναζητώντας την ευτυχία οι περισσότεροι άνθρωποι κυνηγούν μια χίμαιρα. Δουλεύουν σκληρά προκειμένου να αποκτήσουν ό,τι θεωρούν πως θα τους κάνει ευτυχείς, και ίσως προσωρινά το καταφέρνουν, ωστόσο γρήγορα το αντιμετωπίζουν ως κάτι δεδομένο και γίνονται ξανά ανικανοποίητοι. Θεώρησα ότι οι Στωικοί διακρίνονταν από ενόραση όσον αφορά το τι είδους ζωή αξίζει να ζει κανείς και πώς να την κατακτήσει και έγραψα αυτό το βιβλίο για να μοιραστώ αυτές τις σκέψεις και τις γνώσεις».Πώς θα µπορούσε η στωική φιλοσοφία να µας βοηθήσει σε µια εξαιρετικά δύσκολη περίοδο σαν αυτή που ζούµε τώρα;«Μια βασική μέθοδος των Στωικών είναι η αρνητική αναπαράσταση, εφαρμόζοντάς την επιτρέπουμε στον εαυτό μας να κάνει μια φευγαλέα σκέψη για ό,τι στη ζωή μας μπορούσε να είναι ακόμη χειρότερο. Κάντε αυτό, λένε οι Στωικοί, και θα δείτε ότι οι συνθήκες θα σας φανούν πολύ πιο ανεκτές σε σχέση με πριν. Ναι, η πανδημία έχει χειροτερέψει τη ζωή πολλών ανθρώπων, αλλά ακόμη και έτσι μπορεί να είναι παρηγορητικό το να σκεφτούμε για λίγο ότι τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι ακόμη χειρότερα και πως στην πορεία της ανθρώπινης Ιστορίας έχουν υπάρξει ακόμη πιο δύσκολες εποχές».Τα τελευταία χρόνια υπάρχει µια στροφή πολλών µεγαλοστελεχών της Σίλικον Βάλεϊ στη φιλοσοφία των Στωικών, οι οποίοι µάλιστα υποβάλλουν τον εαυτό τους επίτηδες σε διάφορες δοκιµασίες. Πώς το σχολιάζετε αυτό;«Έχετε δίκιο. Η Σίλικον Βάλεϊ βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο επίκεντρο μιας τρέχουσας αναγέννησης της στωικής φιλοσοφίας. Θα επισήμαινα όμως ότι ένας αληθινός Στωικός δεν θα είχε εμμονή με το να υποφέρει. Αντιθέτως, οι στωικοί φιλόσοφοι πίστευαν πως θα έπρεπε να αναζητούμε την ευχαρίστηση – ακόμη και τη χαρά – στη ζωή μας και πως ο καλύτερος τρόπος να το πετύχουμε θα ήταν μέσω των ψυχολογικών μεθόδων που είχαν αναπτύξει. Υπάρχει ωστόσο μία ανατροπή: ακόμη και δίνοντας τον καλύτερο εαυτό του για να απολαύσει τη ζωή που του έτυχε, ένας Στωικός πάντα προετοιμάζει τον εαυτό του για τις προκλήσεις που ίσως χρειαστεί να αντιμετωπίσει».Ποιος είναι ο αγαπηµένος σας φιλόσοφος;«Αυτή την περίοδο ο αγαπημένος μου φιλόσοφος είναι ο ρωμαίος Στωικός Σενέκας. Σε αυτή τη φάση της πρακτικής εφαρμογής της φιλοσοφίας όπου βρίσκομαι, οι παρατηρήσεις του αποδεικνύονται εξόχως εύστοχες. Η ακόλουθη ρήση αποτελεί υπέροχο παράδειγμα της σοφίας του: «Λίγος χυλός από κριθάρι ή λίγη κόρα από κριθαρένιο ψωμί με νερό δεν αποτελούν απολαυστική διατροφή, όμως τίποτα δεν δίνει μεγαλύτερη χαρά από την ικανότητα να αντλήσεις απόλαυση ακόμη και από αυτά»».Στο βιβλίο σας κάνετε διάφορες αναφορές στον Βουδισµό. Αυτή η θρησκεία βρίσκεται πιο κοντά στη στωική φιλοσοφία;«Οι Βουδιστές και οι Στωικοί συμφωνούν ότι αυτό που πρέπει να επιδιώκουμε όλοι στη ζωή είναι η ηρεμία, η γαλήνη, και εννοούν την απουσία αρνητικών συναισθημάτων όπως η θλίψη, ο θυμός, ο φθόνος και το άγχος. Δεν έχουν τίποτα εναντίον των θετικών συναισθημάτων όπως η χαρά και η απόλαυση. Διαφέρουν ωστόσο στον τρόπο επίτευξης αυτού του στόχου. Οι Βουδιστές προτείνουν τον διαλογισμό, ενώ οι Στωικοί άλλες μεθόδους».Είστε καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήµιο Wright State. Πώς αντιδρούν οι φοιτητές σας στη στωική φιλοσοφία; Τη βρίσκουν καθόλου συντηρητική;«Υπέθετα πάντα ότι ο Στωικισμός είναι μια φιλοσοφία που ταιριάζει πιο πολύ στους ηλικιωμένους και ξαφνιάστηκα είδα σε τι βαθμό τον ενστερνίστηκαν οι φοιτητές μου. Οι νέοι, βέβαια, πλήττονται πιο έντονα από τα αρνητικά συναισθήματα σε σχέση με τους μεγαλύτερους και έχουν, κατά συνέπεια, περισσότερα να κερδίσουν εφαρμόζοντάς τον».Λένε κάποιοι ότι τη σήµερον ηµέρα έχουµε άπειρους καθηγητές φιλοσοφίας και ελάχιστους φιλοσόφους. Τι απαντάτε;«Συμφωνώ. Αν οι φιλόσοφοι του κόσμου αποφάσιζαν σήμερα να κάνουν απεργία, οι περισσότεροι δεν θα τους έδιναν καμία σημασία για τον πολύ απλό λόγο ότι δεν γνωρίζουν καν την ύπαρξή τους. Αυτό συμβαίνει επειδή μεγάλο μέρος της ακαδημαϊκής φιλοσοφίας έχει αποστασιοποιηθεί από την καθημερινή ζωή. Θεωρώ ότι η στωική φιλοσοφία αποτελεί εξαίρεση. Δείτε, για παράδειγμα, τα κείμενα του Σενέκα ή του Μάρκου Αυρήλιου. Μπορεί να εκπλαγείτε από το πόσο ευκολοδιάβαστα είναι και από την πρακτική εφαρμογή που μπορούν να έχουν οι συμβουλές τους στην καθημερινότητα».Διαβάστε τις πρώτες σελίδες του βιβλίου εδώ.

Διαβάστε την πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη που παραχώρησε ο Georgi Gospodinov στη Φωτεινή Σίμου για το περιοδικό ELLE, με αφορμή την κυκλοφορία του Φυσικού μυθιστορήματος.Ο δημοφιλής συγγραφέας μιλάει για τα Βαλκάνια, την Ευρώπη σήμερα, τη διαδικασία της γραφής, τις αρχές και τα τέλη των σχέσεων -και όχι μόνο- και την αδικία που έχει υποστεί ο Μινώταυρος, ο οποίος πρωταγωνιστεί στο μυθιστόρημα με τον οποίο τον γνωρίσαμε. Το Φυσικό Μυθιστόρημα ξεκινάει από το τέλος μιας σχέσης. Το τέλος καθορίζει τα πάντα στη ζωή μας;Στην πραγματικότητα είναι ένα μυθιστόρημα γεμάτο αρχές που ξεκινά από το τέλος. Οι ιστορίες μας για το τέλος είναι πάντα ιστορίες με ξεκάθαρα ξεκινήματα. Αυτό είναι ένα από τα κύρια σημεία του μυθιστορήματος. Και μια από τις εμμονές του αφηγητή: θα μπορούσαμε να ζούμε μόνο στις αρχές των σχέσεών μας; αναρωτιέται. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο καταγράφει τις πρώτες γραμμές με τις οποίες ξεκινούν κλασικά μυθιστορήματα. Παράλληλα, προσπαθεί να ξεκινήσει ξανά και ξανά την ιστορία της αποτυχίας του. Και ναι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι όλα καθορίζονται από το τέλος.Πόσο έχει αλλάξει η ζωή στη Βουλγαρία από τότε που είχατε γράψει το Φυσικό Μυθιστόρημα;Πολύ και την ίδια στιγμή καθόλου. Το Φυσικό Μυθιστόρημα δίνει την εικόνα της πρώτης δεκαετίας μετά το 1989, τα πολύ ζωντανά και σημαντικά χρόνια της δεκαετίας του 1990. Ήταν τόσο τρομερό όσο και καταπληκτικό. Όλοι μας ήμασταν τότε νέοι, κυριολεκτικά και μεταφορικά, για τελευταία φορά ίσως. Ήταν χρόνια γεμάτα ελπίδα αλλά και δυστυχία, και αυτά τα δυο υπάρχουν στο βιβλίο με κάποιο τρόπο. Τι άλλαξε μετά από αυτό; Η ελπίδα έχει εξαφανιστεί. Ζούμε ίσως καλύτερα τώρα, αλλά χωρίς ελπίδα και καθαρό ορίζοντα για το μέλλον. Πιστεύω, όμως ότι δεν είναι μόνο ένα βουλγαρικό πρόβλημα.Τι παραμένει ακόμα συναρπαστικό στα Βαλκάνια;Το συναρπαστικό είναι ότι τα Βαλκάνια είναι ακόμα γεμάτα ιστορίες. Από την άλλη πλευρά, σχεδόν όλες οι χώρες των Βαλκανίων είναι απομακρυσμένες. Σαν μια οικογένεια που έχει χωρίσει και δεν ενδιαφέρεται πολύ ο ένας για τον άλλο. Για παράδειγμα, εμείς οι Βούλγαροι γνωρίζουμε ελάχιστα για τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία και τον πολιτισμό. Παρά το γεγονός ότι τόσοι πολλοί Βούλγαροι έρχονται στην Ελλάδα το καλοκαίρι. Το ίδιο ισχύει και με τη γνώση της βουλγαρικής λογοτεχνίας, ας πούμε, από τη δική σας πλευρά.Ποια είναι τα μεγαλύτερα κλισέ για την ανατολική Ευρώπη;Νομίζω ότι αυτά τα κλισέ δεν λειτουργούν πια, αλλά οι άνθρωποι τόσο από την Ανατολή όσο και από τη Δύση συνεχίζουν να τα χρησιμοποιούν. Κάτι που εγώ το μεταφράζω ως έλλειψη περιέργειας και… νέα κλισέ. Πριν από πολλά χρόνια είχα παραβρεθεί σε ένα event στο Βερολίνο και θυμάμαι έναν Γερμανό αναγνώστη που δήλωσε ότι περίμενε να διαβάσει στο μυθιστόρημά μου περισσότερα για την καταπολέμηση των Τούρκων, αιματοβαμμένες ιστορίες γεμάτες εκδίκηση κ.λπ. Νομίζω ότι ήταν απογοητευμένος και περίμενε από εμένα να εμφανιστώ με πίπα και εθνική φορεσιά. Απάντησα ότι ακόμη και στη Βουλγαρία οι άνθρωποι εξακολουθούν να παίρνουν διαζύγιο ή να αναρωτιούνται τι να κάνουν με τη ζωή τους όπως, ας πούμε, οι Γερμανοί και μερικές φορές ακόμη πεθαίνουν και από φυσικές αιτίες και όχι ο ένας από το μαχαίρι του άλλου.Η Ευρώπη αυτές τις ημέρες διανύει τις πιο σκοτεινές της περιόδους;Όταν ξεκίνησα το μυθιστόρημα Περί Φυσικής της Μελαγχολίας, νόμιζα ότι η Βουλγαρία διένυε την πιο σκοτεινή και θλιβερή της περίοδο. Μετά συνειδητοποίησα ότι η θλίψη έχει εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο. Και τώρα αντιλαμβάνομαι ότι τελικά δεν υπάρχουν ασφαλείς χώρες. Όταν έρθει το σκοτάδι, έρχεται παντού. Ο John Dunn είχε δίκιο τον 17ο αιώνα όταν είπε «κανείς δεν είναι νησί», και καμία ήπειρος δεν είναι νησί. Δεν θα μπορούσαμε να είμαστε χαρούμενοι (προσωπικά ή τοπικά) σε έναν δυστυχισμένο κόσμο. Αλλά αυτό είναι το θέμα του επόμενου μυθιστορήματός μου που τελειώνω τώρα.Θα θέλατε το βιβλίο σας να παρηγορήσει κάποιον που βγαίνει από μια σχέση;Ναι, το ελπίζω. Με την πάροδο του χρόνου, έλαβα επιστολές από αναγνώστες που είχαν αυτή την εμπειρία και ήθελαν να τη μοιραστούν. Ένα από τα πιο αστεία γράμματα έλεγε: «Προσέξτε τι γράφετε γιατί συμβαίνει σε μένα».Θέλετε τα βιβλία σας να προσφέρουν παρηγοριά και ανακούφιση;Ναι, πιστεύω ότι αυτή είναι μια από τις μικρές υπερδυνάμεις της λογοτεχνίας, ότι οι ιστορίες μας μπορούν να παρηγορούν ακόμη κι αν είναι ιστορίες αποτυχιών. Υπάρχουν συγγραφείς που θέλουν απεγνωσμένα να τρομάξουν. Εγώ θέλω οι ιστορίες μου να δίνουν παρηγοριά και νόημα. Από τα καλύτερα μηνύματα που μου έχουν στείλει είναι ενός αναγνώστη που διάβασε ένα βιβλίο μου μέσα στο νοσοκομείο. Μου έγραψε: «Αφού διάβασα το μυθιστόρημα ένιωσα ότι θέλω να ζήσω».Δεν μπορώ να συγκρατηθώ και να μη να σας ρωτήσω για το βιβλίο Περί Φυσικής της Μελαγχολίας. Η ιστορία είναι γεμάτη αδικίες; Μήπως δεν έχουμε σκεφτεί ποτέ τι πραγματικά συνέβη με την εγκατάλειψη του Μινώταυρου ή της Καλυψούς, για παράδειγμα;Για εμένα ήταν σημαντικό να δώσω φωνή και κάποια καθυστερημένη δικαιοσύνη στον Μινώταυρο. Ήξερα από παιδί ότι δεν ήταν το θηρίο που μας λέει ο μύθος. Ο Μινώταυρος ήταν στην πραγματικότητα ένα εγκαταλελειμμένο παιδί στο κελάρι του Μίνωα. Αν είχατε επιδείξει κάποια ενσυναίσθηση στον Μινώταυρο, θα το είχατε καταλάβετε. Και για εμένα προσωπικά ήταν επίσης μια παρόμοια, παράλληλη ιστορία με τη δική μου παιδική ηλικία στη δεκαετία του ’70. Έχω υπάρξει ο Μινώταυρος. Εγώ και τα παιδιά της γενιάς μου ήμασταν Μινώταυροι όταν οι γονείς μας μας άφηναν πίσω για να πάνε να δουλέψουν στις πόλεις ή σε μέρη μακρινά. Είναι ένας πολύ προσωπικός μύθος αυτός του Μινώταυρου. Πολύ συχνά. Ο μύθος αυτός θεωρώ ότι είναι το σωστό παράδειγμα για το πώς αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους που είναι διαφορετικοί και περιθωριοποιημένοι. Τους παρουσιάζουμε ως τέρατα. Είναι ένας τρόπος για να μην αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας. Και αυτό συμβαίνει και τώρα.Η θλίψη παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στο Φυσικό Μυθιστόρημα. Τι σκέφτεστε γι’ αυτό το συναίσθημα;Η θλίψη είναι βασικό συστατικό για την ανθρώπινη ύπαρξη. Νομίζω ότι αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της. Η θλίψη υπάρχει και πρέπει να μάθουμε πώς να ζούμε με αυτή και να βρούμε έναν τρόπο να την εξημερώσουμε.Νιώθω ότι θέλετε ο αναγνώστης σας να συναισθανθεί τους ήρωές σας. Είναι η ενσυναίσθηση ένα από τα μεγαλύτερα όπλα της ανθρώπινης ψυχής;Χωρίς ενσυναίσθηση ούτε ανάγνωση μπορεί να υπάρξει, ούτε δυνατότητα πραγματικής διαβίωσης. Πρέπει να το καταλάβουμε αυτό. Πρέπει να μπαίνουμε στη θέση του άλλου Και πιστεύω ότι οι ιστορίες και τα βιβλία μπορούν να μας εκπαιδεύσουν προς αυτή την κατεύθυνση.Μεταξύ άλλων, το Φυσικό Μυθιστόρημα μιλά για τη διαδικασία της γραφής. Ο αφηγητής σε αυτό το βιβλίο λέει χαρακτηριστικά ότι η μύγα στο κεφάλι του πρέπει να βγει. Είναι αυτός ο τρόπος με τον οποίο βλέπετε τη διαδικασία γραφής;Ναι, είναι ένας καλός ορισμός – οι ιστορίες είναι μύγες στο μυαλό μας που πρέπει να απελευθερωθούν. Το Φυσικό Μυθιστόρημα είναι στην πραγματικότητα ένα μυθιστόρημα για το ίδιο το γράψιμο ή -ακριβέστερα- για το πώς είναι δυνατόν ή αδύνατο να πούμε τις προσωπικές μας ιστορίες, ειδικά όταν πρόκειται για ιστορίες αποτυχίας.  Θα μπορούσατε να μας πείτε ποιους συγγραφείς θαυμάζετε και έχουν επηρεάσει τη γραφή σας;Είναι πολλοί, αλλά η σύντομη εκδοχή αυτής της απάντησης θα ήταν Borges, Brodsky, Salinger, αλλά και μερικοί Βούλγαροι συγγραφείς όπως οι Zahari Stoyanov, Radichkov, Dalchev. Επίσης δεν μπορώ να παραλείψω τον Marquez και τη γιαγιά μου που έλεγε τις ιστορίες ακριβώς σαν αυτόν χωρίς να τον ξέρει καν.Τι είναι φυσικό για εσάς σήμερα;Για να παραμένεις στη χαμένη πλευρά, να αισθάνεσαι τη θλίψη και να έχεις ενσυναίσθηση, να παρηγορείς, να μη βλάπτεις τους ανθρώπους, τα ζώα και τη φύση. Δεν είναι τόσο προφανές να διατηρούμε την ανθρώπινη φύση μας.Αισθάνεστε ότι η γραφή σας ανήκει σε κάποιο ρεύμα; Συσχετίζεστε με άλλους Βούλγαρους συγγραφείς;Ποτέ δεν ένιωσα τον εαυτό μου ως μέρος ενός κινήματος. Οι συγγραφείς είναι μοναχικά ζώα αλλά και σε επαφή με άλλα μοναχικά ζώα. Τα ονόματα των Βουλγάρων συγγραφέων που ανέφερα παραπάνω είναι οι άνθρωποι που θέλω να έχω πάντα στο μυαλό μου και να τους ακολουθώ.Τι κάνει έναν συγγραφέα να συνεχίζει να γράφει;Η επιθυμία να σώσουμε τα πράγματα με λόγια. Ο φόβος ότι όλα εξαφανίζονται εύκολα και θέλουμε να κρατάμε τουλάχιστον μερικά απομεινάρια για τον μελλοντικό αναγνώστη, κυρίως για τα παιδιά μας. Νομίζω ότι οι φόβοι και οι μνήμες μας είναι η κύρια πηγή της γραφής μας.Θυμάστε πώς ξεκινήσετε να γράφετε; Τι σας ώθησε; Πώς βρήκατε τελικά την έξοδο από τον λαβύρινθο της δικής σας γραφής;Ναι, ξεκίνησα με έναν εφιάλτη που είχα όταν ήμουν 6 ή 7 ετών. Και επειδή επαναλαμβανόταν κάθε νύχτα, ήθελα να το πω στη γιαγιά μου, αλλά εκείνη με σταμάτησε. Έχουμε αυτή τη δεισιδαιμονία ότι δεν πρέπει ποτέ να λέμε τους εφιάλτες μας επειδή θα γίνουν πραγματικότητα. Έτσι, λοιπόν, είχα αυτή την ιδέα να γράψω κρυφά τον εφιάλτη μου. Και λειτούργησε, δεν τον ξανάδα από τότε. Αλλά δεν τον έχω ξεχάσει ποτέ.Είναι η αφήγηση το πιο γοητευτικό παιχνίδι;Για μένα ναι. Αλλά ποτέ δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι είναι ένα παιχνίδι που μπορεί να σου κοστίσει μια ολόκληρη ζωή.Πώς πρέπει να λέμε τις ιστορίες μας; Πρέπει να έχουμε κατά νου το τέλος τους;Πρέπει να έχουμε κατά νου το τέλος και να προσπαθήσουμε να το αποφύγουμε. Οι ιστορίες ξεκινούν όταν προσπαθούμε να αναβάλουμε το τέλος, ακόμη και όταν γνωρίζουμε ότι είναι ακριβώς δίπλα.