Νέα

Διαβάστε παρακάτω τη συνέντευξη που παραχώρησε η Ευτυχία Γιαννάκη στην Ελένη Φωτίου για το Πρώτο Θέμα, με αφορμή την κυκλοφορία του πρώτου της παιδικού βιβλίου Μυστήριο στη Λίμνη Λαμπίκο.Πότε μπήκε το Μυστήριο στη ζωή σου και τι ρόλο παίζει;Το μυστήριο είναι παντού, κατά κάποιο τρόπο μας συνοδεύει από τη στιγμή που ερχόμαστε σε επαφή με τον κόσμο κι επιχειρούμε να καταλάβουμε τι στο καλό συμβαίνει γύρω μας κι εντός μας. Γιατί ας μην ξεχνάμε ότι το μεγαλύτερο μυστήριο, το πιο σκοτεινό κι ακατανόητο, αλλά ταυτόχρονα και το πιο συναρπαστικό βρίσκεται πάντοτε εντός μας και στον τρόπο με τον οποίο επιχειρούμε να ερμηνεύσουμε τον κόσμο μέσα από το μάτια μας. Οπότε θα έλεγα ότι το μυστήριο είναι φυτεμένο μέσα μου από τη στιγμή που αντιλαμβάνομαι την ύπαρξή μου. Συχνά το ταυτίζουμε με τον φόβο ή τον τρόμο του αγνώστου. Για μένα υπήρξε πάντοτε η κινητήρια δύναμη για να αποδεχτώ το άγνωστο, το διαφορετικό και να κατανοήσω όσα εκ πρώτης όψεως έμοιαζαν ξένα. Στην ουσία πρόκειται για ένα εργαλείο που ξεκλειδώνει την διαδικασία κατανόησης και της συμφιλίωσης με το εδώ και το τώρα, το εντός και το εκτός, αλλά και αυτό που προηγήθηκε και όσα έπονται.Αυτή τη σχέση με την επαγωγική λογική, την αποδοχή, το απρόσμενο, το συναρπαστικό κρύβω στον πυρήνα του παιδικού μυστηρίου που έφτιαξα σε συνεργασία με την εικονογράφο Σοφία Τουλιάτου που έδωσε σάρκα και οστά σε αυτή την ιστορία.Ποια ήταν η αφορμή για το «Μυστήριο στη Λίμνη Λαμπίκο»;Ήταν οι αφηγήσεις της μητέρας μου και η ανάγκη μου να φέρω το μυστήριο κοντά σε πολύ μικρούς αναγνώστες. Προκειμένου να χτίσω αυτόν τον φανταστικό κόσμο του Πίτσι Πίτσου, που είναι το πιο μυστήριο, αλλά και το πιο ασφαλές νησί στον κόσμο, χρειάστηκε να επιστρέψω στο συναισθηματικό κουκούλι των αναμνήσεων από την δικιά μου παιδική ηλικία.Η μητέρα μου φώναζε χαϊδευτικά εμένα και τον αδερφό μου Πιτσιμπουίνους όταν ήμαστε μικρά κι έτσι οι πρώτοι κάτοικοι αυτού του φανταστικού κόσμου που τον θυμάμαι με πολύ ζωηρά χρώματα υπήρξαμε οι δυο μας. Κουβαλώντας την εμπειρία της αστυνομικής λογοτεχνίας έφτασε μάλλον ο καιρός να μην είμαστε μόνοι οι δυο μας σε αυτόν τον κόσμο και επινοήσω εκ νέου από τα υλικά του ένα περιβάλλον μυστηρίου, φυτεύοντας του όλα τα σχήματα που είναι παρόντα σε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα ενηλίκων, αλλά σε άλλες δόσεις ώστε να εξυπηρετούν τον εύπλαστο κόσμο της παιδικής φαντασίας και το χιούμορ που απαιτεί. Κατά τα λοιπά είναι όλα εκεί και είναι ίδια. Δυνατοί χαρακτήρες, σασπένς, ανατροπές, επαγωγική λογική, ατμόσφαιρα, περιπέτεια και κρυμμένες αναφορές στον κόσμο των πραγματικών Πιγκουίνων.Τα παιδιά υπήρξαν πάντοτε μέρος της ζωής σου. Τι αποκόμισες από την εμπειρία σου στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση;Η εμπειρία μου στην εκπαίδευση ήταν πολύτιμη και υπήρξε σημείο αναφοράς κατά το χτίσιμο αυτής της σειράς μυστηρίου, στην οποία το Μυστήριο στη Λίμνη Λαμπίκο που κυκλοφόρησε μόλις από τις Εκδόσεις Ίκαρος, είναι η πρώτη ιστορία σε μια σειρά παιδικού μυστηρίου με πρωταγωνιστές τους Πιτσιμπουίνους και τον μικρό Μπλε σε ρόλο ντετέκτιβ.Η εκπαιδευτική μου εμπειρία έχει δείξει ότι τα παιδιά, ίσως πιο διαισθητικά από τους μεγαλύτερους αναγνώστες, αντιλαμβάνονται και εισπράττουν την αλήθεια και την πρόθεση του δημιουργού, ειδικά όταν πρόκειται για έναν ολόκληρο νέο κόσμο που χτίζεις. Αν υπάρχει λοιπόν αυτός ο πυρήνας της προσωπικής αλήθειας σε αυτόν τον κόσμο, που περνάει βεβαίως μέσα από το λογικό σχήμα, αλλά κυρίως από το συναίσθημα που κουβαλάει η αφήγηση, το πιάνουν στον αέρα και καταφέρνουν να δεθούν με τους ήρωες, το νέο εύπλαστο σύμπαν που τους ανοίγεις για να ταξιδέψουν μαζί με τους ήρωες ή να γίνουν οι ίδιοι ήρωες. Μπορεί το παιδί να ξεχάσει τις λεπτομέρειες μιας ιστορίας, αλλά δεν θα ξεχάσει ποτέ πως το έκανε να νιώσει. Αυτό ισχύει για μικρούς και μεγάλους βεβαίως, τόσο για τις ιστορίες, όσο και για τους ανθρώπους που συναντάμε.Ε, λοιπόν, η εμπειρία μου λέει ότι τα παιδιά σε αυτό είναι απαιτητικοί ατσίδες όσον αφορά το συναίσθημα. Δεν αρκεί απλά να περάσουν την ώρα τους με ένα ενδιαφέρον σχήμα, θέλουν να νιώσουν κι εσύ οφείλεις να είσαι γενναιόδωρος στο συναίσθημα και στο χιούμορ αν θέλεις να συνομιλήσεις μαζί τους για το μυστήριο της ζωής και όχι μόνο.Βλέποντας τα πράγματα πιο αντικειμενικά από εμάς τους γονείς, τι ανάγκες έχεις εντοπίσει ότι έχουν τα παιδιά σήμερα; Η ανάγκη τους για αγάπη και ιστορίες παραμένει πάγια, όσοι κι αν είναι οι διασπαστικοί παράγοντες γύρω τους με τα νέα μέσα ή την πληθώρα των φανταχτερών ερεθισμάτων. Είμαστε συναισθηματικές σφαίρες, είμαστε οι ιστορίες μας, τόσο που τις περισσότερες φορές σημασία δεν έχει τι συνέβη, αλλά τι θυμόμαστε ότι συνέβη, πως νιώσαμε ή πως ερμηνεύσαμε αυτό που συνέβη. Οι ιστορίες μας είναι ακριβώς αυτή η κιβωτός των πολλαπλών εμπειριών μας και των συναισθημάτων μας. Είναι οι ζωές μέσα στη ζωή μας, το συναρπαστικό ταξίδι εντός, εκτός και επί τα αυτά και τα παιδιά διψάνε γι΄ αυτά τα ταξίδια και για να νιώσουν όσα έχει να τους δώσει ο κόσμος ως το μεδούλι του.Στο πρώτο σου αστυνομικό εικονογραφημένο μιλάς για τους Πιτσιμπουίνους και το Πίτσι Πίτσου. Τι συμβολίζουν για σένα τα μικρά μπλε πλάσματα και το φανταστικό μυστήριο μέρος στο οποίο ζουν;Το μπλε παραπέμπει στο νερό, σε αυτό που είναι η πηγή της ζωής, το δροσερό, αυτό που διαρκώς κινείται, αλλάξει, ανανεώνεται και φέρνει το νέο. Είναι σαφές ότι αν στην αστυνομική λογοτεχνία ενηλίκων έπαιξα με το κόκκινο που παραπέμπει στο αίμα, σε αυτό που παίρνει και δίνει τη ζωή, στο παιδικό μυστήριο χρησιμοποιώ το μπλε που παραπέμπει στην ανανεωτική δύναμη της παιδικής ηλικίας.  Φυσικά δεν χρειάστηκε να τα φανταστώ όλα, αφού οι Μικροί Μπλε πιγκουίνοι υπάρχουν, είναι όλα στη φύση, αρκεί να σκύψουμε λίγο πιο προσεκτικά πάνω σε όσα απλόχερα μας χαρίζει.

Διαβάστε την πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη που παραχώρησε ο Αθανάσιος Αλεξανδρίδης στον Απόστολο Πάππο για το Elniplex.com, με αφορμή το νέο του βιβλίο Χτίζοντας ταυτότητα, το τρίτο βιβλίο της σειράς «Σχολή ανήσυχων γονέων».Κύριε Αλεξανδρίδη, σας ευχαριστώ θερμά για την τιμή. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά ενός ανήσυχου, ενός μη επαναπαυμένου γονέα;Διερωτάται με μέτριο δημιουργικό άγχος για τον ρόλο του ως γονέα μέσα σε μια συνεχώς, τουλάχιστον ως προς φαινόμενα, μεταβαλλόμενη κοινωνική και οικογενειακή κατάσταση. Έχει την ικανότητα να διακρίνει μέσα στην ρευστότητα σταθερά χαρακτηριστικά του ίδιου, του συντρόφου και των παιδιών και επιχειρεί να τα βοηθήσει να εναρμονισθούν με την οικογενειακή δυναμική, το μικροπεριβάλλον του οικογενειακού κύκλου και το κοινωνικό και πολιτισμικό μακροπεριβάλλον. Στην προσπάθεια αυτή αναγνωρίζει τα λάθη του και κυρίως, τα αναλύει, ώστε να μην τα επαναλαμβάνει. Είναι ανοιχτός στο να αναγνωρίζει και στοιχεία του εαυτού του πέρα από το προφανές.Πιστεύετε ότι οι γονείς της τελευταίας 10ετίας-15ετίας διαφέρουν από τους δικούς μας γονείς; Αλλάζουν οι προτεραιότητες, οι προσεγγίσεις, οι βασικές στάσεις έναντι των παιδιών από γονεϊκή γενιά σε γενιά;Εκτιμώ ότι οι αρχές που διαμορφώθηκαν στην μεταπολιτευτική Ελλάδα, όπως η προτεραιότητα στην εκπαίδευση των παιδιών όλων των τάξεων και η ισότιμη θέση των δύο γονέων μέσα στην οικογένεια παραμένουν σταθερές. Η απομάκρυνση από πολύ συντηρητικές απόψεις για την σεξουαλικότητα επιτρέπει την καλύτερη ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των εφήβων. Επίσης η ελληνική κοινωνία μετακινήθηκε θετικά ως προς τα θέματα του στιγματισμού ανθρώπων με ιδιαιτερότητα ή αναπηρία.Αυτό που παραμένει ως μεγάλο πρόβλημα, και δυστυχώς εντάθηκε από την οικονομική κρίση, είναι η τάση της ελληνικής οικογένειας να συντηρεί την εξάρτηση των παιδιών από τους γονείς για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, ίσως και για ολόκληρη τη ζωή!Τι θέλατε να επικοινωνήσετε με αυτήν τη σειρά; Τι θέλατε να πείτε στους γονείς, στους ειδικούς της αγωγής αλλά -επιτρέψτε μου- και σε κάθε άνθρωπο;Επιθυμώ να δώσω απλά αλλά όχι απλοϊκά γνώσεις σχετικά με τον ψυχισμό των παιδιών μέσα από την ψυχαναλυτική αναπτυξιακή προοπτική. Επιχειρώ να δείξω πόσο σύνθετο είναι το έργο της δημιουργίας της ταυτότητας του ατόμου και της οικογένειάς του αλλά και πόσο ευχάριστο και δημιουργικό. Αρκεί να καταλάβουμε ότι είναι το βασικό έργο του κάθε ανθρώπου: να δημιουργεί τον εαυτό του!Γιατί επιλέξατε αυτήν την δομή, δηλαδή την απομαγνητοφώνηση βραδινών διαλέξεων με γονείς;Επειδή έχουν το ζωντανό στοιχείο της αναζήτησης μέσα από τον διάλογο. Πιστεύω ότι δεν έχουμε την κουλτούρα του διαλόγου ως κοινωνία αλλά όταν δίνεται αυτή η ευκαιρία, με ένα οργανωμένο πλαίσιο συζήτησης, έναν κατ’ αρχήν αποδεκτό ως «κατέχοντα» κάποια γνώση συντονιστή με σεβασμό στην πολυφωνία, τότε πολλοί άνθρωποι, όπως οι κάποιες εκατοντάδες γονείς που πήραν μέρος σε αυτές τις συναντήσεις τα οκτώ και πλέον χρόνια που πραγματοποιούνται, ενεργοποιούν και ενεργοποιούνται από τη δύναμη του συσκέπτεσθαι. Οι βραδιές αυτές είναι ένα δείγμα ουσιαστικής «φιλίας».Οι φόβοι και οι έρωτες ήταν ο πυρήνας των δύο πρώτων βιβλίων της σειράς. Είναι οι πλέον καθοριστικοί παράγοντες στη ζωή των ανθρώπων αυτοί οι δύο από τους πρώτους μήνες της ζωής μας;Φόβος και αγάπη-έρωτας γεννιόνται μαζί: από την αρχή της ζωής, από την πρώτη στιγμή ενεργοποιούνται για να διατηρηθούν για ολόκληρη τη ζωή συμπλεκόμενοι μέσα σε όλα τα μεγάλα υπαρξιακά θέματα. Για παράδειγμα, ένα νεογέννητο αν δεν το φροντίσει κάποιος εκτίθεται στην αγωνία της αποδιοργάνωσης και του θανάτου.Η φροντίδα του δίνει ένα αίσθημα ύπαρξης και συνέχειας και το βρέφος αρχίζει να αγαπά αυτόν που του την προσφέρει.Έτσι γεννιόνται τα μεγάλα σχήματα του φόβου και της αγάπης, όπου μέσα τους θα μπουν όλα τα μικρά και τα μεγάλα μας θέματα. Η ανάπτυξη και η αυτονόμηση του ατόμου θα μικρύνουν τους φόβους και θα μεγαλώσουν την ικανότητα αγάπης, αλλά αυτό σε κάποιο βαθμό θα εξαρτηθεί από τις εμπειρίες φροντίδας που δεχθήκαμε. Προσωπικά παραμένω συνετά αισιόδοξος και πιστεύω στη δημιουργικότητα του ατόμου να αξιοποιεί ακόμη και πολύ περιορισμένες εμπειρίες φροντίδας και αγάπης!Πώς καταπιέζουμε κατά βάση τον ερωτισμό των παιδιών τραυματίζοντας ενδεχομένως την υγιή μελλοντική του έκφραση;Τα φαινόμενα αυταρχικής σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης των παιδιών, όπως για παράδειγμα η απαγόρευση του παιδικού και εφηβικού αυνανισμού και η δαιμονοποίηση της σεξουαλικότητας ως πηγή τρέλας και αμαρτίας έχουν ευτυχώς εκλείψει.Νομίζω ότι σήμερα οι κίνδυνοι προέρχονται κυρίως από την πρόωρη υιοθέτηση έμφυλων «ρόλων» από τα παιδιά που επιδιώκουν ανοήτως κάποιοι «μοντέρνοι» γονείς και υπόπτως η κοινωνία. Έτσι τα παιδιά πρέπει να φέρονται ως μικροί «άνδρες» και «γυναίκες» που είναι «ερωτευμένοι», «έχουν σχέση» και άλλες βλακείες κατά τον τρόπο των μεγάλων.Τα παιδιά είναι ερωτευμένα κυρίως μέσα στο μυαλό τους και θέλουν να ζουν ως παιδιά! Ας το σεβαστούμε!…Και πώς διεγείρουμε τους φόβους τους, από τους αρχετυπικούς μέχρι τους πιο «σύγχρονους»; Κοινώς, ποια είναι τα βασικά λάθη που κάνουμε;Παρουσιάζοντας συνεχώς φόβους παντού, μη εξηγώντας πώς εμείς τους διαχειριζόμαστε και κυρίως μη αναπτύσσοντας την ικανότητα των παιδιών να αντιμετωπίσουν τους φόβους τους σταδιακά μόνα τους. Γενικώς δεν προωθείται η έννοια της αυτονόμησης του ατόμου ούτε από την οικογένεια ούτε από την κοινωνία, παρά τον δήθεν επίσημο λόγο τους περί του αντιθέτου. Οι αρχετυπικοί φόβοι, όπως αυτός του θανάτου, δεν μπορούν παρά να βρουν μια ατομική λύση, οι «σύγχρονοι» φόβοι, όπως για παράδειγμα το ζήτημα της περιβαλλοντικής καταστροφής, δεν μπορούν να λυθούν παρά μόνο συλλογικά.Ας έρθουμε στο νέο βιβλίο της σειράς. Γιατί ήρθε η ταυτότητα στο επίκεντρο του βιβλίου σας αυτού;Μετά την προεργασία που έγινε σχετικά με την ενωτική δύναμη της ενόρμησης της ζωής στο βιβλίο Παιδικοί έρωτες και τη διαλυτική δύναμη της επιθετικότητας στο Παιδικοί φόβοι, ήταν νομίζω απαραίτητο να δείξουμε πώς χτίζεται η ταυτότητα και η προσωπικότητα του ατόμου. Κεντρική ιδέα του βιβλίου είναι ότι η δυναμική της ανάπτυξης της ταυτότητας των παιδιών εξαρτάται από τη δυνατότητα των γονέων τους και αυτής της ίδιας της οικογένειας να εξελίσσονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, παράλληλα και συμπληρωματικά εμπεριέχοντας τις αναπόφευκτες συγκρούσεις.Πόσο σημαντικοί είναι οι ρόλοι μέσα σε μία οικογένεια; Πώς δομούν ένας πατέρας και μία μάνα τον δικό τους ρόλο μέσα στο σπίτι; Είναι ιεραρχική η δομή μιας οικογένειας; Είναι μια «αγέλη» με ρόλους όπου αν αφήσεις το παιδί να αναρριχηθεί στην κορυφή της αγέλης ταρακουνιέται το οικοδόμημα;Οι ρόλοι μέσα στην οικογένεια είναι η «μητρική φροντίδα» και η «πατρική λειτουργία». Το πρώτο δεν χρειάζεται να το εξηγήσω, το δεύτερο σημαίνει την διατύπωση κανόνων λειτουργίας της οικογένειας που να συνάδουν με αυτό που η κοινωνία αναγνωρίζει ως κανονικό. Προσοχή: κανονικό δεν σημαίνει «μέσος όρος»! Οι παραπάνω ρόλοι, στη σύγχρονη οικογένεια, επιτελούνται και από τους δύο γονείς. Με αυτή την λογική η οικογένεια είναι ιεραρχημένη ανάμεσα σε παιδιά και γονείς. Οι γονείς έχουν κυρίαρχο λόγο για τα ουσιαστικά θέματα, όπως ασφάλειας και υγείας, και σταδιακά, εντάσσοντας τα παιδιά στο να σκέφτονται μαζί τους τα άλλα θέματα προωθούν την ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους.Η αναρρίχηση των παιδιών στην «εξουσία» είναι ή δείγμα της απόλυτης διάλυσης της οικογένειας λόγω της ανεπάρκειας των γονέων ή δείγμα εξαπάτησης των παιδιών από χειριστικούς αποπλανητικούς γονείς.Πώς θεμελιώνουν οι γονείς την αυτοεκτίμηση του παιδιού;Εμπιστευόμενοι τα παιδιά ως προς τις νοητικές τους ικανότητες, τη δυνατότητα της ψυχικής τους αντοχής, την επιθυμία τους να πλάσουν έναν «δικό» τους εαυτό. Οι γονείς πρέπει με ειλικρίνεια να μιλούν για το δικό τους αίσθημα αυτοεκτίμησης ή υποτίμησης και τα γεγονότα που αντιστοίχως το σημάδεψαν. Επίσης για τις περιπέτειες της οικογένειας καταγωγής. Άλλωστε, για να υπάρχουμε, προερχόμαστε κατά κάποιον τρόπο από survivors! Άρα, κάποια υποδομή για αυτοεκτίμηση υπάρχει ήδη στη γενεαλογία μας που δεν μένει παρά να την αξιοποιήσουμε. Δυστυχώς οι οικογενειακές ιστορίες δεν λέγονται πια αρκετά και οι «παραμυθάδες» παππούδες συχνά χλευάζονται από τα μοντέρνα παιδιά τους!Το σχολείο πώς μπορεί να βοηθήσει στην ψυχική ανθεκτικότητα ενός παιδιού;Δίνοντας χρόνο στο παιδί να σκεφθεί και να βρει το «λάθος» του π.χ. στη γλώσσα ή στα μαθηματικά ενώ θα αντέχει την απροσδιοριστία της σκέψης του. Δίνοντάς του την ευκαιρία να νιώσει ικανότερο από άλλα παιδιά αλλά συγκρατώντας την ματαιοδοξία του, τη δοκιμασία να νιώσει κατώτερο από άλλα παιδιά χωρίς να επέρχεται καταστροφή.Γενικά, δημιουργώντας ευκαιρίες για επιτυχίες και αποτυχίες. Και κυρίως αναπτύσσοντας τη συλλογικότητα. Ποτέ η ψυχική μου ανθεκτικότητα δεν μπορεί να είναι πολύ μεγάλη, αν δεν ανήκω πραγματικά ή συμβολικά σε κάποια συλλογικότητα.Πιστεύετε ότι τα σχολεία, δημόσια ή ιδιωτικά, θα έπρεπε να δημιουργήσουν «σχολές γονέων» όπου θα είχαν τη δυνατότητα να ακούσουν και να συνομιλήσουν με επιστήμονες για τα παιδιά τους και τους ίδιους;Η σειρά έχει και αυτόν τον σκοπό. Να εμπνεύσει και άλλα σχολεία να δημιουργήσουν «σχολές γονέων» και να δώσει «υλικό» και «τρόπο» στους νεότερους συναδέλφους για το πώς να λειτουργήσουν μέσα σε αυτές. Φιλοδοξώ η σειρά «Σχολή ανήσυχων γονέων» να λειτουργήσει όχι μόνο ως δεξαμενή γνώσεων αλλά κυρίως ως «παράδειγμα» ήθους και ύφους για τη συζήτηση.Θα συνεχιστεί η επιτυχημένη αυτή «Σχολή Ανήσυχων Γονέων»; Ποιο θα είναι το κεντρικό θέμα του επόμενου βιβλίου αν το γνωρίζετε ήδη;Η σειρά θα συνεχισθεί με κάποια βιβλία ακόμη για το Σχολείο, την Κοινωνία και τον Πολιτισμό.Σας ευχαριστώ θερμά.Εγώ σας ευχαριστώ για τις καίριες ερωτήσεις.

Ο Γιάννης Αντιόχου, με αφορμή την έκδοση του νέου του ποιητικού βιβλίου Αυτός, ο κάτω ουρανός, παραχώρησε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνέντευξη στην Ελένη Γκίκα για τον Φιλελεύθερο. Μπορείτε να τη διαβάσετε παρακάτω:«Υπάρχουν πράγματα που δεν βλέπουμε. Κάποιοι από εμάς συλλαμβάνουν τη ρυθμολογία τους. Όλα κινούνται. Ο μεγάλος ακίνητος είναι ο χρόνος —αυτή η συντριβή. Κανείς δεν μπορεί να υποκριθεί πως αγνοεί. Νομίζω πως δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν έχει λάβει στη ζωή του αυτά τα υψηλά που γεννούν τη φιλοσοφία, την επιστήμη, τη θεωρία, τη θρησκεία. Μάθαμε όμως να σωπαίνουμε αφού δεν έχουμε επαρκές γλωσσικό σχήμα να μιλήσουμε για αυτά. Δεν θα σωπάσω ποτέ. Πάντα θα προσπαθώ να φέρω αυτό που συλλαμβάνω από εκεί πάνω ή από εκεί κάτω.»Ο Γιάννης Αντιόχου θεωρείται από τους σημαντικότερους ποιητές της γενιάς του. Κάθε ποιητικός κύκλος του, ποιητικό γεγονός και συζητιέται για καιρό: Ανήλικης νυκτός παρίστιον δέρμα, Romeo and Juliet, Στη γλώσσα του, Curriculum Vitae. Εισπνοές, Εκπνοές, Διάλυσις. Ωστόσο στο πρόσφατο «Αυτός, ο κάτω ουρανός» (εκδ. Ίκαρος και πάλι) μας έβαλε δύσκολα, προσπάθησε να δει ό,τι δεν βλέπουμε, και τα μοιράστηκε μαζί μας. Ας τον διαβάσουμε…-Τι βλέπει ο ποιητής Γιάννης Αντιόχου όταν είναι και γιατρός με εξειδίκευση σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, κύριε Αντιόχου; Και γιατί- απ’ ότι έχουμε δει οι γιατροί – έτσι κι ασχοληθούν με την ποίηση- γίνονται και καλοί ποιητές;Νομίζω πως πρώτα πρέπει να ξεκαθαρίσω το σκέλος της ερώτησής σας, που με τοποθετεί ανάμεσα στους ιατρούς. Το έχω δηλώσει αρκετές φορές και στο παρελθόν και θα προσπαθήσω εν συντομία να σας πληροφορήσω πως δεν είμαι γιατρός, παρόλες τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στην Ιατρική σχολή του ΕΚΠΑ στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) και στη Διοίκηση Μονάδων Υγείας.  Το βασικό μου πτυχίο είναι αυτό της Νοσηλευτικής. Αποφοιτώντας το 1993 συνέβη στη χώρα να οργανώνονται οι πρώτες σύγχρονες δομές υγείας που άλλαξαν καθοριστικά το πλαίσιο της υγειονομικής παροχής. Αυτό σημαίνει πως είχα την τύχη να εργαστώ στο Ωνάσειο, να μετεκπαιδευτώ εξειδικευόμενος στη νεφρολογία, στην παιδιατρική, στα νεογνά, στις μεταμοσχεύσεις γινόμενος ένα «πολυεργαλείο» στην ανατολή τότε της Εντατικής Θεραπείας. Στη συνέχεια οργάνωσα τη μεγαλύτερη ΜΕΘ στο Ερρίκος Ντυνάν και εισχώρησα στο χώρο τεκμηρίωσης της ιατρικής, νοσηλευτικής και διοικητικής πράξης αναπτύσσοντας πρότυπα ποιότητας. Ως υποψήφιος Quality Leader ανέπτυξα ένα σημαντικό ακαδημαϊκό έργο με μια θεωρητική τοποθέτηση που βασίζεται στην αλληγορία της σπηλιάς του Πλάτωνα και σήμερα παράγει ετησίως και αβίαστα 30 papers και citations  ισχυροποιώντας το βιογραφικό μου και κατατάσσοντας με στις σελίδες των textbooks των ΗΠΑ. Αυτή η εργασιακή μου πορεία συμπληρώνει το ποιητικό μου βιογραφικό. Ένας άνθρωπος μέσα στις ΜΕΘ τα βλέπει όλα ή σχεδόν όλα, πολεμώντας καθημερινά τον θάνατο με τα ίδια του τα χέρια. Δεν ξέρω αν αυτό με κάνει καλό ποιητή, σίγουρα όμως έχει σκληρύνει και διαφοροποιήσει τη γλώσσα μου ως σώμα.-Κύριε Αντιόχου, θα γράφατε διαφορετικά ποίηση αν δεν ήσασταν μέσα στον υγειονομικό χώρο;Το πιο δύσκολο πράγμα για μένα είναι να φανταστώ πως θα ήμουν αν δεν είχα πολεμήσει με το άρρωστο σώμα. Ξέρετε τι σημαίνει να έχεις ένα βρέφος βάρους 800 γραμμαρίων που από την σωματική του επιφάνεια ξεκινούν ή καταλήγουν τουλάχιστον 20 ενδοφλέβιες γραμμές και ταυτόχρονα βλέπεις την καρδιά του πάλλουσα; Δεν μπορώ να σκεφτώ αν θα έγραφα διαφορετικά ποίηση, αλλά μπορώ να σας βεβαιώσω πως αυτή η ενασχόληση με τη φθορά του σώματος με κάνει να γράφω αλλιώς ποίηση.-Τι έχει «Αυτός, ο κάτω ουρανός» που δεν είχαν οι προηγούμενες ποιητικές συλλογές σας;Σε αυτή την ποιητική συλλογή μπόρεσα να μορφοποιήσω το σώμα ενός βιβλίου που καταργεί την ετερότητα. Κατανόησα ας πούμε τη σελερική εποπτεία που υποστηρίζει: «δεν βλέπω μόνο τα μάτια του άλλου, βλέπω επίσης ότι με κοιτάζει» κι έτσι αφαίρεσα τα μάτια —τα μάτια του Θεού, των αγριμιών και των υποκειμένων —ώστε να μην υπάρξουν δάκρυα, να μην υπάρξει η αναγνώριση του άλλου. Κατήργησα την ετερότητα για να βαδίσω στη ρωγμή που δημιούργησα. Η αλήθεια είναι πως ξεκίνησα μια επανάσταση με απώτερο στόχο να νικήσω την ιερή συνήχηση —τον ίδιο το Θεό που θα πέθαινε αναδιπλωμένος στην κοσμική νύχτα. Ο Θεός όμως είχε ήδη πεθάνει στη νιτσεϊκή αφήγηση του Ζαρατούστρα. Ο Θεός ήταν νεκρός κι εγώ δίχως μάτια τελικά κατασπαράξα τον εαυτό μου στο βιβλίο. Ένα μεταφυσικό δόγμα που εμφανίζεται σαν σπιράλ σε όλα μου τα βιβλία, αλλά στον κάτω ουρανό τελικά μορφοποιείται ως γλωσσικό σώμα.-«Μη με ξημερώσεις/ άπιστο» στη «Ψηλάφιση», κύριε Αντιόχου, εντούτοις λάμπει εκείνο που ακόμα αγνοούμε;Υπάρχουν πράγματα που δεν βλέπουμε. Κάποιοι από εμάς συλλαμβάνουν τη ρυθμολογία τους. Όλα κινούνται. Ο μεγάλος ακίνητος είναι ο χρόνος —αυτή η συντριβή. Κανείς δεν μπορεί να υποκριθεί πως αγνοεί. Νομίζω πως δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν έχει λάβει στη ζωή του αυτά τα υψηλά που γεννούν τη φιλοσοφία, την επιστήμη, τη θεωρία, τη θρησκεία. Μάθαμε όμως να σωπαίνουμε αφού δεν έχουμε επαρκές γλωσσικό σχήμα να μιλήσουμε για αυτά. Δεν θα σωπάσω ποτέ. Πάντα θα προσπαθώ να φέρω αυτό που συλλαμβάνω από εκεί πάνω ή από εκεί κάτω.-Τι είναι εκείνο που σας έκανε να στείλετε τον Ποιητή στον Κάτω Ουρανό; Φτιάξατε μια ολόκληρη Πολιτεία!Δεν είχα αρχικά αυτόν τον σκοπό αν και έπρεπε να το έχω κατανοήσει, να το έχω καταλάβει από τη στιγμή σύλληψης του πρώτου ποιήματος. Το εξωτερικό ερέθισμα του κάτω ουρανού ήταν μια χωροχρονική ρωγμή κι ενώ κατάλαβα πως υπεραισθητικά εισερχόμουν σε ένα ανοίκειο χωροχρονικό συνεχές αποφάσισα να το ζήσω από την αρχή μέχρι το τέλος του και να το μορφοποιήσω σε ποιητικό έργο. Τέλος φυσικά δεν υπάρχει. Αυτό που υπάρχει είναι μια αναδίπλωση. Αν μπορούσα να συντάξω μια λογική συσχέτιση, αυτή μπορεί να λυθεί με τις τρεις παρτιτούρες που διαχωρίζουν το βιβλίο και εντός τους έχω κρυπτικά τοποθετήσει συντεταγμένες και ημερομηνίες. Νομίζω πως έχει μεγάλη αξία ο τρόπος που ο Θωμάς Συμεωνίδης, μίλησε για την αρχιτεκτονική τού κάτω ουρανού, εκπλήσσοντας ακόμα και μένα με το κείμενό του που φέρει τον τίτλο: «Σε έναν άνθρωπο που δεν υπάρχει. Για μία αρχιτεκτονική που δεν μπορεί να υπάρξει». Νομίζω πως αυτή ακριβώς η παρατήρησή σας, αυτή «η ολόκληρη Πολιτεία», είναι η μεγάλη διαφορά αυτού του βιβλίου. Είναι η μικρογραφία του σύμπαντος που σφυρηλατώ όσα χρόνια ασχολούμαι με την ποίηση.-Η δουλειά σας, ίσως; Η Ποίηση ή η Ιατρική; Η εποχή μας;Νομίζω πως ευθύνεται η ωρίμανση του γλωσσικού μου σώματος. Μπόρεσα με συντακτικές ακροβασίες ν’ ανοίξω τα σύνορα του αισθητού μου σύμπαντος. Τοποθέτηση το λέω ή επανατοποθέτηση. Πάντως να ξέρετε πως είμαι καλά σ’ αυτόν τον υπερρεαλιστικό κόσμο. Ακόμα δεν έχω βγει ολοκληρωτικά εκτός του ουρανού μου και δεν ξέρω αν είναι η εποχή μας υπεύθυνη για τ’ ότι έχω περιχαρακωθεί εντός.-Ανθίζει η ποίηση σε μια σκληρή εποχή;Ξαναδιαβάζοντας τις Μέρες του Σεφέρη αναγνωρίζω πως υπήρξαν σκληρότερες εποχές. Σήμερα η πολιτική ορθότητα είναι μια μορφή δικτατορίας. Αυτό για μένα που πατάω σε δύο αιώνες είναι πραγματικά πρωτόγνωρο. Παντού οι άνθρωποι αναγνωρίζουν σεξισμό, φασισμό, κ.λ.π. Νομίζω πως γενικά προσπαθούμε να δημιουργήσουμε θεωρητικά σχήματα για να υπάρχουν αυτοί οι λίγοι —είναι λίγοι—-που σπούδασαν πολύ συγκεκριμένα πράγματα στην επιστήμη και με αυτά προσπαθούν να εξηγήσουν την εικόνα του κόσμου. Ανούσια θεωρητικά σχήματα στήνονται προσπαθώντας να επεξηγήσουν την ποίηση χρησιμοποιώντας τους ποιητές για να δημιουργήσουν papers. Η αλήθεια των ανθρώπων πάντα θα βρίσκεται πίσω από τις κλειδωμένες πόρτες των σπιτιών τους, μέσα στις υποφωτισμένες τους κρεβατοκάμαρες. Τι μπορεί να έχει αλλάξει σε μια οικογένεια που φθείρεται από την καθημερινότητα, σ’ ένα ζευγάρι που αγαπιέται; Τι διαφορετικό έχει ένας άντρας ή μια γυναίκα που επιθυμεί; Προσπαθούμε να δηλώσουμε μια άλλη στάση, αλλά η ζωή μας είναι δομημένη στ’ ανθρώπινο πάθος. Απλά η κυριαρχία της εικόνας και η άμεση μετάδοσή της μας κάνει να συνειδητοποιούμε αυτό που ήταν κάποτε ασύλληπτο. Τα τραγικά γεγονότα πολλαπλασιάζονται γιατί πλέον μεταδίδονται γρήγορα και σωρευτικά απ’ όλον τον πλανήτη. Η εποχή μας είναι το ίδιο σκληρή όπως όλες οι εποχές του ανθρώπου.-Πού ανθίζει η ποίηση;Η ποίηση ανθίζει στην ανθρώπινη ρωγμή για αυτό και είναι τόσο σπάνιο το άνθος της. Όλοι ραγίζουμε αλλά προσπαθούμε να μην δείχνουμε τις ρωγμές μας.-Είναι επικίνδυνο πράγμα η ποίηση;Αν δεν ήταν, ο Πλάτωνας δεν θα εξόριζε τους ποιητές από την Πολιτεία του. Για μένα είναι ένας διαρκής πόνος και ο τρόπος του πόνου µου πρέπει ν’ αποκαλυφθεί πως είναι κατάτι «καλλιτεχνικός». Συντηρώ την πληγή µου όπως τα µικρά παιδιά ξύνουν τα κάπαλα στα γόνατά τους — εκείνα τα παιδικά γδαρσίµατα— η ηδονή να σκαλίζεις µε τα νύχια σου την κρούστα από αίµα και πλάσµα· τώρα όµως, πάνω στην καρδιά µου. Ματώνω τόσο, όσο να καθαρίσει το µυαλό µου —µήπως και γράψω κάτι νέο, κάτι διαφορετικό. Είναι ένα είδος αυτισµού, αλλά νοµίζω πως έχω κατανοήσει τον τρόπο: πως κάποιος κάνει το ατοµικό συλλογικό, αφαιρώντας τον συγκεκριµένο χώρο και χρόνο. Δεν είµαι µοναδικός, όλο και κάποιος που πονάει θα παρασυρθεί και θα γίνει δικός µου. Πάντα µ’ ενδιέφερε ο έρωτας του αναγνώστη. Αυτή είναι η επικινδυνότητα της ποίησης.-Τι έχει η εποχή μας που δεν είχε καμία άλλη εποχή;Νομίζω πως είναι μια εποχή χωρίς γνώση. Η εποχή μας είναι η πληροφορία. Πληροφορία δεν σημαίνει γνώση. Το ότι ενημερώνομαι από τριάντα λέξεις για όλα τα θέματα μέσω του κινητού μου τηλεφώνου δεν σημαίνει πως τα γνωρίζω. Για αυτό και πιθανά κάποιοι πιστεύουμε άκριτα πολιτικούς ηγέτες που ξέρουν λίγο απ’ όλα —ηγέτες τσαρλατάνους.– Και πώς αντέχεται; (η εποχή)Ο άνθρωπος υπομένει τα πάντα, αρκεί να κατανοήσει την αλληλεγγύη σε μικρή κλίμακα και όχι αυτό το υποκριτικό πράγμα ας πούμε της σημερινής Ευρώπης που επιβάλλει την ιδιότυπη αλληλεγγύη της στις χώρες της Αφρικής που τους τελευταίους τρεις αιώνες κατασπατάλησε τον πλούτο τους. Πόσο υποκριτικό είναι να δοξάζουμε τους Ευρωπαίους φιλοσόφους που αποτελούν μέρος αυτών που απομύζησαν την Αφρική και όλοι μαζί προτείνουν την αλληλεγγύη; Αυτό δεν αντέχεται. Ας βοηθήσουμε τον διπλανό μας πρώτα δίχως να τρέξουμε να κλειδωθούμε στο διαμέρισμά μας όταν τυχαίνει να ακούσουμε τα κλειδιά του ενοικιαστή του πάνω ορόφου.– Υπάρχουν βιβλία, ποιητές στους οποίους καταφεύγετε στα δύσκολα ξανά και ξανά;Ναι υπάρχει ο Σεφέρης, ο Έλιοτ, ο Άγιος Διονύσιος Σολωμός και ο Ρεμπώ.-Βγήκατε πιο δυνατός από την εποχή, τον Κάτω Ουρανό, ή πιο μόνος;Το πιο σημαντικό είναι πως βγήκα ολόκληρος. Σαφώς και έχουν υπάρξει πια δομικές αλλαγές εντός μου αλλά κατανόησα ένα μέρος από το σκοτεινό μου εγώ. Ο ποιητής είναι μονήρης άνθρωπος. Το πρώτο του μέλημα είναι το ποίημα. Πάντα μόνος ήμουνα. Στο συγκεκριμένο βιβλίο υλοποίησα και τις σκιές μου. Άρα βγήκα μόνος με τις σκιές μου.-Δεν ξέρω γιατί ο Κάτω Ουρανός με παραπέμπει σε Γράμματα Γενεθλίων… Μακάρι, η γενέθλια ημερομηνία να είναι η ημερομηνία θανάτου, εσείς, μάθατε;Παρατηρώ πως στον κάτω ουρανό έχω ενσωματώσει ίσως κάτι από την απολογητική τεχνική του Τεντ Χιουζ στα «Γράμματα Γενεθλίων»  που μετέφρασα το 2005. Βέβαια ελπίζω να κάνετε λάθος, γιατί αν είναι γράμματα γενεθλίων ως άνθρωπος αδύναμος θα συνεχίσω να γράφω κι άλλα γράμματα γενεθλίων και δεν έχω κουράγιο πια. Θεωρώ πως το υποκείμενο του κάτω ουρανού μου, το οποίο γίνεται αναγνωστικά αντικείμενο ήταν πάντα νεκρό. Ανάσανε στην προσέγγιση μου και ξεψύχησε στην αποκοπή μου. Όφειλα να μοιραστώ με τους αναγνώστες αυτή την εμπειρία.– Τι μάθατε τελειώνοντας «Αυτός, ο κάτω ουρανός»;Έμαθα πως η μνήμη δεν έχει ζέση και ο λοιμός του χρόνου σωπαίνει το σώμα. Τώρα πια βάρυνε όλη μου η ύπαρξη. Γράφω για όταν θα ’χω πεθάνει. Μα πάλι σκέφτομαι θαρθεί καιρός που η μνήμη μου θα ’χει απαλείψει μικρές λεπτομέρειες που ’χουν αξία —τις παύσεις του μυαλού, που σκύβω και τις σκάβω με τα νύχια, εξορύσσοντας όσα μικρά και καθημερινά πράγματα ζει ένας άνθρωπος· κι όταν τα βγάζω στο φως —σχεδόν πάντα— είναι κάτι αλήθειες αστραφτερές που με τυφλώνουν. Γι’ αυτό καλύτερα να μην βάζω πρόγραμμα ανάσχεσης, αφού δεν τα πολυκαταφέρνω να κρατηθώ μακριά από τη γραφή.-Θα μάθουμε κάτι βγαίνοντας απ’ την κρίση;Τρέφω μια ελπίδα πως ίσως επιλέξουμε ξανά πιο απλά πράγματα και πιο αισθητικά. Συναστρεφόμενος με τους νέους που έρχονται να με συμβουλευτούν στην ποίηση, παρατηρώ μια μεγάλη διαφορά με τη δική μου γενιά. Δεν έχουν την όρεξη ν’ αγωνιστούν. Περιμένουν όλα να τους συμβούν με μια λογική αλληλουχία δίχως κόπο. Μου φαίνονται τόσο ολιγαρκείς, ενώ στην ηλικία τους ήθελα τον κόσμο ολόκληρο. Κάθε κάστρο πολιορκείται, αλλά η μάχη έχει κανόνες. Ούτε τους κανόνες κατανοούν. Για να ξεπεράσει κάποιος κάτι πρέπει να το γνωρίσει σε βάθος. Η κρίση έγινε ένα ψυχολογικό τραγούδι που ξεπλένει τα πάντα κι αυτό μια ύποπτη νέα συνθήκη.Φωτογραφίες: Βάσω Μαραγκουδάκη

Ο Απόστολος Δοξιάδης, με αφορμή την έκδοση του νέου του βιβλίου Ερασιτέχνης επαναστάτης: Προσωπική μυθιστορία, παραχώρησε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνέντευξη στον Δημήτρη Φύσσα για την Athens Voice. Μπορείτε να τη διαβάσετε παρακάτω:Μπορεί 1.062 σελίδες μιας νεανικής πολιτικής αυτοβιογραφίας να διαβάζονται πανεύκολα; Μπορεί, όταν πρόκειται για την αυτοσαρκαστική, σπαρταριστή γραφή του Απόστολου Δοξιάδη, που μόλις κυκλοφόρησε.Το βιβλίο έχει τίτλο και υπότιτλο, τον καθένα αποτελούμενο από δύο λέξεις. Πώς αιτιολογούνται;Το νόημα του τίτλου θα αφήσω να το βρει μόνος του ο αναγνώστης: το να αιτιολογήσω έναν τέτοιου τύπου τίτλο, αμφίσημο, μου φαίνεται να προδίδει το βιβλίο, να το ανάγει σε μια φόρμουλα, μια απλούστευση. Δεν θέλω να το κάνω, τουλάχιστον όχι τώρα, τόσο κοντά στη συγγραφή του.Μπορώ όμως να μιλήσω για τον υπότιτλο, το «προσωπική μυθιστορία». Το βιβλίο είναι προσωπικό, δηλαδή μιλάει κυρίως για μένα αλλά και από τη δική μου πάντα ματιά, έστω και αν αφηγείται γεγονότα που εντάσσονται σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο. Αυτό όμως δεν κάνει την αφήγησή μου ιστορική. Μια ζωή για να την αφηγηθείς, χωρίς να μείνεις σε ξερά γεγονότα, σε ένα σκέτο χρονολόγιο, πρέπει να της δώσεις πνεύμα. Και αυτή η προσπάθεια σε οδηγεί από μόνη της στα εργαλεία του παραμυθά. Χρειάζεσαι αφηγηματική ζωντάνια, που την πετυχαίνεις με την επιλογή του τι λες και τι όχι, το πώς και σε ποια σημεία δίνεις έμφαση, το πώς περιγράφεις τη δράση και τις ιδέες, καθώς και τις σχέσεις των ηρώων σου – του εαυτού σου και των άλλων. Αυτά τα εργαλεία τα χρησιμοποίησα ελεύθερα στο βιβλίο. Εγκατέλειψα τον σκοπό του παραμυθά, ή αν θες του μυθιστοριογράφου, μόνο σε ένα σημείο: δεν εφηύρα γεγονότα. Δεν λέω ποτέ συνειδητά ψέματα – για τα ασυνείδητα δεν παίρνω όρκο. Παραγεμίζοντας όμως λεπτομέρειες της μνήμης, μοιραία συνθέτω, κάπως σαν τους μάρτυρες της σκηνής ενός εγκλήματος, που μετά συνεργάζονται με έναν ζωγράφο της αστυνομίας, για να πλαστεί η ομοιότητα του προσώπου του δράστη. Μοιραία, ένα τέτοιο πορτραίτο, όπως και το βιβλίο μου, είναι μια προσέγγιση στην αλήθεια, συνειδητά υποκειμενική. Θα έλεγα ότι το κατεξοχήν στοιχείο της αφηγηματικής μου ελευθερίας, άρα, αν θες, και της «μυθιστορίας», είναι ότι στο βιβλίο στήνω διαλόγους κανονικούς, σαν να τους θυμάμαι επί λέξει. Αν και διαθέτω πολύ γερή μνήμη, όπως όλοι οι άνθρωποι έτσι κι εγώ έχω μέσα στο κεφάλι μου εγκέφαλο, όχι μαγνητόφωνο. Άρα επινοώ αναγκαστικά στους διαλόγους, στο κύριο μέρος της αφήγησης, την ένταξη και τη δράση μου στη χούντα. Καθοδηγούμαι πάντα από κάτι που λέει ότι κάνει και ο Θουκυδίδης στην «Ξυγγραφή» του: προσπαθεί να καταγράψει τους διαλόγους και τις ομιλίες των πρωταγωνιστών του με λόγια που δεν απέχουν από το πνεύμα αυτών που όντως ειπώθηκαν, χωρίς όμως σχεδόν ποτέ να είναι κυριολεκτικά.Ποια περίοδο της ζωής σου καλύπτει το βιβλίο;Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου μέχρι λίγους μήνες αφότου κλείνω τα είκοσι ένα μου χρόνια, το καλοκαίρι του 1974.Αφήνεις δηλωμένα και εκ προοιμίου απέξω μια σειρά τομείς της τότε ζωής σου. Γιατί;  Δεν ξεκίνησα λέγοντας το τι θα αφήσω απ’ έξω, όσο το τι θα πω. Η έμφασή μου –αυτό είναι και ένα από τα πολλά νοήματα του τίτλου για τα οποία με ρώτησες— είναι στην πολιτική. Θέλω στον «Ερασιτέχνη επαναστάτη» κυρίως να αφηγηθώ τα σχετικά με την εξέλιξή μου ως πολιτικού όντος, μέχρι την αρχή της νεότητάς μου. Έτσι, από την αρχή, έστω και αν μιλώ για ένα παιδάκι, η έμφασή μου είναι στο πώς μπήκε η πολιτική στη ζωή μου, τον πρώτο καιρό ως ιστοριούλες, μετά ως απορίες, και αργότερα ως γνώση και εν τέλει ως πράξη. Για τον λόγο αυτό, για άλλες όψεις της ζωής μου, πολύ πιο κεντρικές για μένα σε κάποιες περιόδους τις οποίες αφηγούμαι, μιλώ πολύ λιγότερο από το ό,τι θα έκανα σε μια διήγηση που θα είχε τον σκοπό της ολοκληρωμένης αυτοβιογραφίας. Δεν είναι ότι τις παραμελώ: απλώς, δεν είναι αυτές ο κύριος σκοπός μου στο βιβλίο. Έτσι, για παράδειγμα, μιλώ πολύ λιγότερο για τα πνευματικά μου ενδιαφέροντα μεγαλώνοντας, όπως και για τις υπαρξιακές αγωνίες μου ή τις σχέσεις με φίλους ή μέντορες. Σε αυτά όλα αναφέρομαι λίγο, μόνο όσο χρειάζεται για να κατανοείται η εξέλιξη στο κεντρικό θέμα, την πολιτική. Αυτό που δεν είχε καμία μετοχή σε αυτήν, και άρα δεν αφηγούμαι καθόλου, είναι το ερωτικό. Χώρια που θα το θεωρούσα τεράστια αδιακρισία, για άλλα πρόσωπα, είναι και παντελώς άσχετο με το θέμα. Ήξερα φίλους στα χρόνια της πρώτης νεότητάς μου των οποίων οι ερωτικές σχέσεις αποτελούσαν μέρος, ή κάποτε και συνέχεια, των πολιτικών. Κάποιοι άλλαζαν σύντροφο ανάλογα την ιδεολογία ή το κόμμα, ή κόμμα και ιδεολογία ανάλογα με την/τον σύντροφο. Σε εμένα, καλώς ή κακώς, δεν συνέβη ποτέ αυτό. Τα πολιτικά και ερωτικά ήταν ξέχωρα. Τίποτε που έκανα ή δεν έκανα στην πολιτική δεν είχε μέσα του ίχνος του «σερσέ λα φαμ», που το τραγουδάει όμορφα ο Τσιτσάνης.Ποιο ρόλο παίζει το εικαστικό υλικό / τα ποιήματα / οι αναφορές σε πεζά /τα τραγούδια / οι ειδήσεις / οι ταινίες κλπ. ένθετα στο βιβλίο;Όλα αυτά που λες, ποιήματα, τραγούδια, ειδήσεις, ταινίες, μουσικές, είναι μέρος του υλικού της ζωής μας – κι έτσι, μιλώντας για τη ζωή μου, μιλώ και γι’ αυτά. Ειδικά η τέχνη στην ιστορία μου, και λόγω ηλικίας και χαρακτήρα, έπαιζε καθοριστικό ρόλο και στα πολιτικά πράγματα. Αλλά βέβαια και λόγω εποχής. Πώς να μιλήσεις για έναν έφηβο ή πολύ νέο άνθρωπο στη δεκαετία του 1960 και την αρχή του 1970, χωρίς το ροκ; Πώς να αναφερθείς στο πάθος των στρατευμένων νέων για τους μύθους της ελληνικής Αριστεράς, χωρίς τα αντάρτικα; Πώς να αγνοήσεις την επίδραση ταινιών και μυθιστορημάτων, στο πώς διαμορφώναμε και δίναμε σχήμα στις σκέψεις μας, ενίοτε και στους καβγάδες μας; Από εκεί και πέρα, ξέρεις, η λογοκρισία της χούντας, απαγορεύοντας τον ανοιχτό πολιτικό διάλογο, έδινε μοιραία στην τέχνη, με τις μεταφορές και την ελλειπτικότητά της, μεγάλο βάρος στην πολιτική έκφραση. Τέλος, ειδικά για τις πολλές εικόνες στο βιβλίο, να προσθέσω ότι η θητεία μου στο γκράφικ νόβελ, με το «Logicomix», με κακόμαθε λίγο: συχνά μου ερχόταν στο νου κάτι που μπορούσα καλύτερα να το δείξω με μια εικόνα, παρά να το περιγράψω με λέξεις.Το χιούμορ στο βιβλίο σου αποτελεί στοιχείο συγκατάβασης του τωρινού Απόστολου Δοξιάδη απέναντι στο μετέφηβο εαυτό σου;Θα έλεγα ότι το χιούμορ αποτελεί στοιχείο συγκατάβασης του Απόστολου Δοξιάδη στον Απόστολο Δοξιάδη: γενικώς πιστεύω ότι δεν είναι πολύ υγιές να παίρνουμε τον εαυτό μας απολύτως στα σοβαρά. Αν εμείς πρώτοι δεν αμφισβητούμε το αλάθητό μας, συνήθως την πληρώνουν οι άλλοι, που δεν φταίνε, και βέβαια ζούμε μια ζωή ελλειμματική, μια ζωή παραισθήσεων. Από εκεί και πέρα, είναι φυσικό όταν κάποιος βλέπει μια νεότερη εκδοχή του εαυτού του –στον «Ερασιτέχνη επαναστάτη» κατά πολλές δεκαετίες νεότερη– να επηρεάζεται η ματιά του άθελά του από τη μεγαλύτερη αυτογνωσία που έχει αποκτήσει στο μεταξύ. Αυτή επιτρέπει μεγαλύτερη έκταση στην αυτοκριτική, που πράγματι συχνά εκφράζεται στο βιβλίο ως χιούμορ.Ο ρόλος του πατέρα σου στην πολιτικοποίησή σου;Τεράστιος. Και σε επίπεδο αρχών, της πίστης στην ελευθερία και τη δημοκρατία, αλλά και αρχικά, προδικτατορικά, του πολιτικού χώρου, δηλαδή της Ένωσης Κέντρου. Μην ξεχνάμε όμως ότι ένας κεντρώος της εποχής εκείνης οριζόταν από την απόστασή του και από τη Δεξιά –ειδικά στην Ελλάδα, και τη μοναρχία – αλλά και την κομμουνιστική Αριστερά. Αυτό, στα χρόνια της χούντας, με έμπλεξε.Η σύλληψη από τη χούντα της αδελφής σου, Καλής Δοξιάδη, έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των αντιλήψεών σου;Η άποψη ότι η δικτατορία ήταν κάτι κακό, ένας εχθρός της δημοκρατίας, υπήρχε από τη στιγμή του πραξικοπήματος, από την αρχή. Αλλά όταν, λίγους μήνες μετά το πραξικόπημα, συνέλαβαν την Καλή –τότε είκοσι τριών ετών– και λίγους μήνες μετά, όταν βγήκε από τη Γενική Ασφάλεια, μου περιέγραψε τι της έκαναν, οι αντιλήψεις ποτίστηκαν με άφθονο συναίσθημα: συγκεκριμένα, το μίσος.Πώς εξηγείς ότι, παρά τις συνεχείς ταλαντεύσεις, αμφιβολίες και προβληματισμούς, προσχώρησες τελικά στην Αριστερά;Εν γνώσει μου ότι αδικώ τη συνθετότητα των σκέψεων που περιγράφω στον «Ερασιτέχνη επαναστάτη», θα πω εδώ ότι μπήκα αρχικά στην Αριστερά από ένα συνδυασμό του πάθους μου να κάνω κάτι κατά της χούντας και του τυχαίου παράγοντα, να βρίσκεται ήδη στρατευμένος εκεί ο ξάδελφος και αδελφικός μου φίλος, Αρίστος Δοξιάδης. Όλα τα άλλα, από εκεί και πέρα, στο διάστημα που παρέμενα, είναι σύνθετα, έχουν πολλές φάσεις και διακυμάνσεις, και πάλι προτιμώ να μην τα αδικήσω με συντμήσεις χάριν συνεντεύξεως. Στο κάτω-κάτω, εν μέρει και για να καταλάβω όλα αυτά έγραψα το βιβλίο.Ο Αρίστος, ο Άξελ, ο Αχιλλέας, ο Ηρακλής, ο Σταύρος, κυριαρχούν στην αφήγησή σου.Είναι φυσικό. Εκτός αν είσαι ερημίτης, σε μια ανθρώπινη ιστορία παίζουν πρωταγωνιστικό οι σχέσεις με τους άλλους. Και για μένα, σε μια ιστορία που θέλει να έχει στο επίκεντρό της την πολιτική στα χρόνια της χούντας, κρατούν κύριους ρόλους οι πιο κοντινοί σύντροφοί μου τότε. Αυτοί που ανέφερες.Πώς έβλεπες την Ελλάδα της χούντας, όταν την επισκεπτόσουνα φοιτητής, και πώς δρούσες;Το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου αναγκαζόμουν να συντονιστώ ψυχικά με το πώς την έβλεπε η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων, που δεν αντιδρούσε στη χούντα παρά μόνο ιδιωτικά, με ανέκδοτα και αναστεναγμούς. Αυτό ήταν σαφώς ένας μηχανισμός άμυνας, γιατί αν αφηνόμουν στο κυρίαρχο συναίσθημά μου, που ήταν ο φόβος της σύλληψης, θα παρέλυα. Ο φόβος αυτός γινόταν χρήσιμο εργαλείο, όταν μεταπλαθόταν συνειδητά σε προφυλάξεις, όταν έκανα παράνομη δράση στην Ελλάδα, σε ραντεβού ή μεταφορές υλικού. Αλλά δυστυχώς μερικές φορές με επισκεπτόταν απρόσκλητος, κυρίως τα βράδια, είτε στον ύπνο είτε στον ξύπνιο μου, όπου σε κάθε ήχο στον δρόμο, έξω από το παράθυρο του δωματίου μου, κυρίως κοντά στα χαράματα, εγώ νόμιζα ότι ακούω την Ασφάλεια ή την ΕΣΑ που είχαν έρθει να με συλλάβουν.Πώς αντέδρασε το Εσωτερικό στην κατάληψη του Πολυτεχνείου;Πας γυρεύοντας τώρα, να μπούμε στα δύσκολα! Και καλά κάνεις μεν, αλλά και εγώ εδώ πρέπει να προστατεύσω τον τρόπο που αφηγούμαι και αναλύω την κατάληψη, και τις συνέπειές της, στο βιβλίο. Σήμερα, καλώς ή κακώς, το Πολυτεχνείο θεωρείται το κεντρικό γεγονός των χρόνων της δικτατορίας, μάλιστα στα σχολεία διδάσκουν στους πιτσιρικάδες ότι χάρη σε αυτό έπεσε η χούντα. Ακριβώς λόγω αυτού έχω δαπανήσει πολύ χρόνο και πολλή προσοχή για να αφηγηθώ κατά το δυνατόν σωστά το τι έγινε τότε, και τη στάση του Εσωτερικού. Για περισσότερα, στον «Ερασιτέχνη επαναστάτη»…Ποιες προσωπικότητες της Αριστεράς που γνώρισες αξιολογείς θετικά ακόμα και τώρα;Στη διάρκεια της χούντας μόνο τους συντρόφους μου ήξερα, νεαρούς όλους. Μην ξεχνάς ότι εγώ ήμουν ο πιο μικρός στην οργάνωση, και παρόλο που είχα σοβαρά καθήκοντα, δεν έπαιρνα πολιτικές αποφάσεις, ούτε συζητούσα με την ηγεσία του Κόμματος. Αυτό το έκαναν για την νεολαία κυρίως ο Βαλντέν και ο Τσακυράκης, και πιθανώς και άλλοι που δεν γνώριζα τότε.Γενικότερα πάντως, η παράταξη στην οποία ανήκα στις εσωτερικές διαμάχες του ΚΚΕ Εσωτερικού, επί χούντας –οι άλλοι μας έλεγαν «δεξιούς»-- ήταν αυτή που αργότερα εκφράστηκε από τον Λεωνίδα Κύρκο. Και θα έλεγα ότι τη δική του γραμμή θεώρησα την πιο σοβαρή στην εξέλιξη της Αριστεράς μετά τη δικτατορία, όπως εκφράστηκε από αυτόν, τον Μπάμπη Δρακόπουλο, τον Κώστα Φιλίνη, τον Άγγελο Διαμαντόπουλο, και άλλους. Αυτούς τους γνώρισα όλους μεταδικτατορικά, όχι όμως σε πολιτικό πλαίσιο, αφού δεν παρέμεινα στην Αριστερά. Ήταν γενικά, κρίνω, σοβαροί άνθρωποι, που απέκτησαν συναίσθηση, ωριμάζοντας, ότι δημοκρατία και κομμουνισμός δεν πάνε μαζί. Αλλά, βέβαια, σκέφτομαι σήμερα ότι αυτή την απλή αλήθεια όλοι οι άλλοι, οι πολιτικοί εκτός Αριστεράς, την ήξεραν ούτως ή άλλως. Άρα, τα πρόσωπα που ανέφερα τα εκτιμώ σήμερα θετικά μόνο για λόγους παρόμοιους με αυτούς που αναδεικνύεται ο άσωτος υιός ή η μετανοούσα πόρνη στο Ευαγγέλιο. Εκτιμώ δηλαδή το θάρρος της μετάνοιάς τους, που εδώ πάει να πει της αλλαγής των απόψεών τους μέσα στον χρόνο. Για ανθρώπους πλασμένους πολιτικά στο σταλινικό καλούπι που είχε διαμορφωθεί στην Κατοχή και στον Εμφύλιο στο ΚΚΕ, αυτό δεν είναι λίγο πράγμα. Αλλά δεν θαυμάζω κανέναν σε αυτό τον χώρο ως μεγάλη πολιτική μορφή. Την ούτως ή άλλως σπάνια αυτή ιδιότητα προτιμώ να την αποδίδω σε ανθρώπους με μεγαλύτερη συνέπεια στην πορεία τους, εν προκειμένω στη μάχη για την ελευθερία και τη δημοκρατία – τις αρχές στις οποίες πιστεύω και σήμερα.Το βιβλίο σταματάει με τα γεγονότα καλοκαιριού του 1974 και με πολλούς προβληματισμούς σου, τοτινούς και σημερινούς. Θα υπάρξει αυτοβιογραφική συνέχεια;Δεν τη σχεδιάζω, γιατί ο σκοπός μου στο βιβλίο δεν ήταν κυρίως να περιγράψω τη ζωή μου για τους άλλους –πλην των παιδιών μου ίσως, αρχικά– όσο να καταλάβω ένα σκοτεινό της μέρος, για μένα τον ίδιο. Ήθελα να μελετήσω καλύτερα τον εαυτό μου, κυρίως ως προς την πολιτική και κυρίως ως προς εκείνα τα χρόνια, για τα οποία παρέμενα γεμάτος μεγάλες απορίες. Από εκεί και πέρα έχω περισσότερη συναίσθηση του τι μου συνέβη στη ζωή μου και πού πήγαινα κάθε εποχή, σωστά ή στραβά. Αλλά τα χρόνια μέχρι τα είκοσι ένα μου, μέχρι το 1974, ήθελαν πολύ ψάξιμο. Αυτό εκφράζει κυρίως ο «Ερασιτέχνης επαναστάτης», με κύριο εργαλείο της έρευνας την έλλογη αφήγηση.