Νέα

H Μαρία Παλαιολόγου φιλοξενείται στη στήλη μας «Το εργαστήρι της μετάφρασης» για να μας μιλήσει για το Δέρμα, το νέο βιβλίο του Sergio del Molino.Ποιες ήταν οι προκλήσεις της μετάφρασής του; Και ποια ήταν η συνολική της εμπειρία από αυτό το μεταφραστικό ταξίδι;Το Δέρμα δεν είναι ένα «δύσκολο» βιβλίο. Η γραφή του δεν είναι κρυπτική, δεν σε παραμονεύουν νοήματα βαθιά και δυσνόητα σε κάθε παράγραφο, δεν χρησιμοποιεί επιστημονική ορολογία, δεν σε βυθίζει σε νοηματικές αβύσσους, δεν παρελαύνουν λέξεις μοναδικές και άγνωστες.Πρόκειται για μια ευφάνταστη αφήγηση της κοινωνικής ιστορίας μιας ασθένειας που, εκτός από πολλούς κοινούς θνητούς, μεταξύ των οποίων και ο ίδιος ο συγγραφέας, έχει ταλαιπωρήσει και ιερά τέρατα της πολιτικής, της λογοτεχνίας, της μουσικής και του σκοτεινού κόσμου του εγκλήματος. Αυτό που κάνει λοιπόν ο Σέρχιο ντελ Μολίνο, είναι να δώσει φωνή στο στίγμα που ονομάζεται ψωρίαση, μέσα από τις ιστορίες τους, μετακινώντας την πάθηση από τη σφαίρα του ταμπού στη διάσταση της καθημερινότητας κάποιων καθόλου καθημερινών ανθρώπων, ενώ παράλληλα αποκαλύπτει και τη δική του πάλη με το τέρας.Αυτή η μετατόπιση συντελείται με τρόπο αθόρυβο, μέσα από τη χρήση εργαλείων όπως η καυστικότητα, η ειρωνεία και ο (αυτο)σαρκασμός. Πώς να μεταφέρεις λοιπόν στα ελληνικά το χιούμορ μιας άλλης γλώσσας; Πώς να αποδώσεις την αντίθεση μεταξύ της πρόθεσης ενός Ισπανού συγγραφέα και της γνωσιακής πραγματικότητα ενός Έλληνα αναγνώστη, χωρίς να μοιάζει το αποτέλεσμα με καρικατούρα;Ήταν ίσως η πιο σημαντική πρόκληση που αντιμετώπισα μεταφράζοντας αυτό το βιβλίο. Όλη μου η έγνοια, να μην το γεμίσω με υποσημειώσεις πέρα από τις απαραιτήτως διευκρινιστικές, να φτάσει στον αναγνώστη ο υπαινιγμός ξεκάθαρος, να προκύψει το χαμόγελο πηγαία, να κλείσει το βιβλίο νιώθοντας ό,τι κι εγώ στην τελευταία του σελίδα: πως έμαθε.Η Μαρία Γουρνιεζάκη πέρασε από ψιλό κόσκινο το κείμενο και έριξε φως στα σκοτεινά σημεία της μετάφρασης. Ο ουσιώδης διάλογος με τον έμπειρο επιμελητή είναι πάντα μεγάλη απόλαυση για τον μεταφραστή που θέλει να γίνεται με κάθε βιβλίο καλύτερος.Σας ευχόμαστε κι οι δυο καλό διάβασμα! 

Ο Άγγελος Αγγελίδης και η Μαρία Αγγελίδου φιλοξενούνται στο «εργαστήρι της μετάφρασης», τη νέα στήλη του blog μας.Με αφορμή την έκδοση του μυθιστορήματος του/της Marieke Lucas Rijneveld, Δυσφορεί η νύχτα (International Booker Prize 2020), οι δύο μεταφραστές του βιβλίου φωτίζουν με τη μορφή διαλόγου ένα άγνωστο κομμάτι από τη δημιουργική διαδικασία της μετάφρασής του.Η μετάφραση είναι ωραία δουλειά, επειδή είναι ωραία συζήτηση. Ατελείωτες κουβέντες, αλλά και σύντομοι διάλογοι (ή μονόλογοι, υπάρχουν και τέτοιοι), συνομιλίες με το γράψιμο και με το διάβασμα, μηνύματα στα περάσματα από μια γλώσσα σε άλλη, στιχομυθίες που ξεδιαλέγουν τις λέξεις και τις παύσεις, ισορροπίες στο νόημα, ή πιο σωστά: στα κύματά του.Ψάχνοντας τη “φωνή” μιας εκκωφαντικής σιωπής: «Δυσφορεί η νύχτα».-Αυτή η ιστορία, η ιστορία ενός δεκάχρονου κοριτσιού που μεγαλώνει… -Όχι, όχι, δεν μεγαλώνει, εμποδίζεται να μεγαλώσει, βρίσκει κομμένους τους δρόμους που “μεγαλώνουν” τη ζωή και τους ανθρώπους…-Αυτή η ιστορία ενός παιδιού, που προσπαθεί να βρει τη φωνή του σ’ έναν κόσμο σχεδόν φιμωμένο, που πασχίζει ν’ αρθρώσει λόγια καταληπτά… -Λόγια καταληπτά σε ποιον; Ο χειρότερος, ο πιο σπαραχτικός πόνος της Τζάκετ, δεν είναι τα τρομερά που συμβαίνουν στον μικρό αγκυλωμένο κόσμο της˙ είναι η αδυναμία των άλλων να ακούσουν, να καταλάβουν, να επικοινωνήσουν. Λες και βρίσκονται όλοι τους παγιδευμένοι κάτω από την παγωμένη επιφάνεια της ζωής, ανήμποροι να τη σπάσουν.-Σωστά. Αυτό που οδηγεί την Τζάκετ στην απόγνωση είναι όλοι οι παρόντες-απόντες, αυτοί οι δικοί-ξένοι κι απόξενοι, που ούτε μπορούν ούτε θέλουν -πια- να μιλήσουν, ν’ ακούσουν, να είναι. Αυτή η απελπισμένη προσπάθεια να βρει τρόπο και φωνή να μιλήσει ενώ όλα γύρω της είναι βουβά… -Αποσιωπημένα είναι. Όταν όλοι μιλάνε (και επομένως σκέφτονται, και επομένως νιώθουν) με λέξεις άψυχες, αποστεωμένες, περιχαρακωμένες, αυτό το κορίτσι μοιάζει να περπατάει πάνω στην πιο άγρια και δύσκολη επιφάνεια της γλώσσας.-Παρ’ όλα αυτά παλεύει, πιάνεται κυριολεκτικά στα χέρια με τις λέξεις, με τις φράσεις (και με τις ακινητοποιημένες φράσεις, τις απολιθωμένες εκφράσεις-κλισέ που ακούει από τους άλλους, και με τις δικές της τις ψηλαφιστές, αυτές που ψελλίζει ψάχνοντας τη σκιά έστω μιας ομορφιάς, την υποψία έστω μιας χαράς και μιας σιγουριάς)… -…και τελικά γράφει, μ’ έναν τρόπο σκληρό και αφόρητα παρατηρητικό, αφόρητα χειροπιαστό, ακόμα και τραχύ, ακόμα και βρώμικο, μ’ έναν τρόπο αφόρητα πεζό, όσο κι αν κεντάει στην ιστορία βελονιές ποίησης, ρυθμούς ποίησης, τρόπους ποίησης.Διαβάστε τις πρώτες σελίδες από το Δυσφορεί η νύχτα του/της Marieke Lucas Rijneveld.

Ο Αχιλλέας Κυριακίδης εγκαινιάζει «Το εργαστήρι της μετάφρασης», τη νέα στήλη του blog μας, και μας μεταφέρει στο σύμπαν του Χιλιανού ποιητή του Alejandro Zambra: σκέψεις, ιδέες και το μεταφραστικό του στοίχημα. Τι είν’ η μετάφραση; Μην είν’ η λέξη;Μην είναι τ’ άγρια ουσιαστικά;Μην είν’ η γλώσσα που ’χεις μπλέξει;Μην είν’ τα ευρήματα τα φωτεινά; Μην είναι κάθε της μικρούλα φράσηκαι κάθε έκφραση μοναδική;Μην είν’ το νόημα που έχεις χάσεικαι η γκάφα που την αδικεί; Όλα μετάφραση! Κι αυτά κι εκείνα,και η κεφαλή στον τοίχο που χτυπάς,και η λύση που έρχεται σαν ήλιου αχτίνακαι κράζει μέσα σου: Καλά τα πας!Σκέφτηκα ν’ αρχίσω μ’ ένα εθνεγερτικό ποίημα την Πολεμ-ική μου ανταπόκριση από τη μεταφραστική μου μάχη με το μυθιστόρημα του Αλεχάντρο Σάμπρα Χιλιανός ποιητής, όχι μόνο γιατί κάθε μετάφραση είναι και μια διπλή μάχη της γλώσσας του μεταφραστή με αυτήν του πρωτοτύπου, και του μεταφραστή με τη γλώσσα του, αλλά και γιατί αυτή ειδικά η μετάφραση θα κάνει πολλούς να αναρωτηθούν τι δουλειά έχει ένας πεζογράφος με την ποίηση (και δη τη χιλιανή) ή, για να το πω πιο ποιητικά, τι γύρευε ένας Υδραίος στη Λάρισα.Κι όμως, υπάρχει εξήγηση: ο Σάμπρα, ένας ακάματος, σκανδαλιάρης και σκανδαλώδης συγγραφέας, αποφάσισε να μιλήσει για την ποίηση της πολύπαθης μακρόστενης χώρας του που η ελευθερία και η ζωή των πολιτών της έχουν καταλυθεί κατά καιρούς με την ίδια ευκολία με την οποία κλείνεις ένα φερμουάρ, της χώρας που, κατά τη δική του πικρά ειρωνική δήλωση, είναι η «παγκόσμια πρωταθλήτρια της ποίησης», αλλά εδώ η ποίηση είναι το ευφυέστατο πρόσχημα για ν’ αναπτύξει γι’ άλλη μία φορά τ’ αγαπημένα του θέματα: τους οικογενειακούς δεσμούς, τις ανθρώπινες σχέσεις, την ανομοιοκαταληξία των αισθημάτων.Κι όλα αυτά, με την απαράμιλλη γλαφυρότητα, την ανατομική δεξιότητα και το φονικό χιούμορ που γνωρίσαμε στην προηγούμενη τριλογία του «δωματίου» (Μπονσάι, Η ιδιωτική ζωή των δέντρων, Τρόποι να γυρίζεις σπίτι) και στο ιδιότυπο και σπαρταριστό πολιτικοκοινωνικό μανιφέστο του, Τεστ δεξιοτήτων.«Μόνο οι ποιητές ξέρουν γιατί γράφονται ποιήματα. Δεν είμαι ποιητής» έγραψα κάποτε. «Γι’ αυτό και δεν είμαι καν μεταφραστής ποιητών» συμπληρώνω. Εύχομαι η μετάφραση του Χιλιανού ποιητή να δικαίωσε την παρασπονδία μου.Διαβάστε τις πρώτες σελίδες από τον Χιλιανό ποιητή του Alejandro Zambra.