Νέα

Ολοκληρώθηκε χθες η βραχεία λίστα για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης στις κατηγορίες «ενδογλωσσική μετάφραση» και «μετάφραση έργου ξένης λογοτεχνίας στα ελληνικά», από την αρμόδια Επιτροπή.Συγκεκριμένα η Επιτροπή Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης κατέληξε ομόφωνα στα έργα που συναπαρτίζουν τη «βραχεία λίστα», τα οποία είναι:1.C. P. Cavafy, Selected Prose Works, μεταφραστής Peter Jeffreys, Ann Arbor: University of Michigan Press.2.Kiki Dimoula, Le peu du monde: suivi de Je te salue jamais, μεταφραστής Michel Volkovitch, Paris: Gallimard.3.Nikos Fokas, The Known: Selected Poems, 1981 – 2000, μεταφραστής Don Schofield, Αθήνα: Ύψιλον.4.Alexandros Papadiamantis, La asesina, μεταφράστρια Laura Salas Rodriguez, Cáceres: Periférica.  5.Emmanuil Roidis, Relatos de Siros: recuerdos y reflexiones, μεταφράστρια Carmen Vilela, Sevilla: Universidad de Sevilla.  Σχετικά με την μετάφραση του έργου της Κικής Δημουλά από τον Michel Volokovitch, η επιτροπή αναφέρει το σκεπτικό επιλογής της:"Ο Michel Volkovitch στη μετάφραση στα γαλλικά των δυο ποιητικών συλλογών της Κ. Δημουλά Το λίγο του κόσμου και Χαίρε, Ποτέ, ακολουθεί το πνεύμα του κειμένου, χωρίς να απομακρύνεται συστηματικά από το γράμμα του, αναδημιουργώντας τον πολυσύνθετο ποιητικό λόγο της. Η καθημερινότητα των εικόνων της Δημουλά περνάει με ευλυγισία στα γαλλικά και δηλώνει την απόλυτη εξοικείωση του μεταφραστή με τον ποιητικό της κόσμο."

Γράφει η Κατερίνα Καρύδη, εκδότρια Τον Βασίλη Διοσκουρίδη που αποχαιρετήσαμε λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα, τον γνωρίσαμε το 1985. Λίγους μήνες μετά το θάνατο του πατέρα μας ο Οδυσσέας Ελύτης μας έδειχνε έμπρακτα την εμπιστοσύνη του και τη στήριξή του, δίνοντας μας προς έκδοση τον “Μικρό Ναυτίλο.”Η ευθύνη ήταν μεγάλη, και ο θρυλικός Παναγιώτης Μέρμηγκας, μόνιμος ως τότε επιμελητής των εκδόσεων Ίκαρος, είχε μόλις συνταξιοδοτηθεί με προβλήματα υγείας. Η ως τότε βοηθός του Τζούλια Τσιακίρη, αν και καθ΄όλα επαρκής  η ίδια, μας πρότεινε να αναλάβει την επιμέλεια και διόρθωση του “Μικρού Ναυτίλου” ο Βασίλης, γνωστός τότε ως ο εκδότης του περιοδικού Εκηβόλος.Οι γνώσεις, η παιδεία, το κύρος και το ήθος του μας έδιναν μεγάλη σιγουριά οτι θα βγούμε ασπροπρόσωπες στον Ελύτη, οτι θα διατυμπανίσουμε με τον καλύτερο τρόπο την συνέχιση της παράδοσης των υποδειγματικά επιμελημένων εκδόσεων του Ίκαρου.Αυτή ήταν η αρχή. Με τον Βασίλη και την Τζούλια κάναμε πολλά βιβλία στη συνέχεια, και ζήσαμε χαρές, αγωνίες, εντάσεις, επιβραβεύσεις, όλα αυτά που συνεπάγεται η έκδοση ενος βιβλίου.Μέχρι που αφοσιώθηκαν στο Ροδακιό τους.Θέλω να σταθώ και να περιγράψω όπως μπορώ μια σκηνή που με κάνει και χαμογελάω όποτε τη θυμάμαι. Εχουμε πάει τελετουργικά όλοι μαζί, ο Βασίλης, η Χρυσή και εγώ στο σπίτι του Στέφανου Κουμανούδη για μας παραδώσει το “Ημερολόγιο 1845-1867” του παππού του επίσης Στέφανου Κουμανούδη προς έκδοση. Ξεφυλλίζουμε όλοι μαζί το περιεχόμενο ενός μπλέ ντοσιέ, συζητάμε τις ιδιαιτερότητες του κειμένου και πώς θα τις αντιμετωπίσουμε, συμφωνούμε στο σχήμα, τη γραμματοσειρά, τη μορφή της σελίδας και βεβαίως οτι το βιβλίο θα είναι πολυτονικό με βαρείες πράγμα αυτονόητο για τον Βασίλη και για μας.Είμαστε έτοιμοι να φύγουμε, όρθιοι με τα πανωφόρια μας και ο Κουμανούδης δεν μπορεί να αποχωριστεί το μπλέ ντοσιέ. Γνωστό σύνδρομο παράδοσης χειρογράφου. Το βαστάει απο τη μια ο Βασίλης και από την άλλη εκείνος και δεν του το δίνει. Σαν τα παιδιά που θυμούνται οτι διψάνε όταν τα βάζεις για ύπνο για να παρατείνουν την παραμονή σου στο δωμάτιο τους, ρωτάει και ξαναρωτάει: “Θα είναι πολυτονικό με βαρείες;” “Ναι” του λέμε. “Με βαρείες !”διευκρινίζει. “Ασφαλώς” ξαναλέμε. “Προσοχή, οχι απλώς πολυτονικό αλλά και με βαρείες” λέει τραβώντας το μπλέ ντοσιέ. “Οπωσδήποτε με βαρείες” λέμε. “Ναι αλλά με βαρείες” ξαναλέει. Και τότε ο Βασίλης έχοντας χάσει την Ιώβεια υπομονή του, τραβάει με δύναμη το ντοσιέ και αναφωνεί: “Μα επιτέλους κύριε Κουμανούδη, δεν έχετε καταλάβει. Εγώ ΕΙΜΑΙ η βαρεία!”Αυτός ήταν ο Βασίλης.Και κάτι ακόμα: Σε κάποιο απο τα πολλά δημοσιεύματα που ακολούθησαν το θάνατο του Βασίλη διάβασα, οτι “τη δεκαετία του 80, μαθήτευσε σαν διορθωτής στις εκδόσεις Ίκαρος.”Λάθος! Εμείς μαθητεύσαμε κοντά του, διόρθωση και άλλα πολλά.

Όταν ξεκινήσαμε στον Ίκαρο το 2009 να διερευνούμε τον κόσμο των ebooks, ομολογώ πως ήξερα κάποια πολύ βασικά πράγματα και αγνοούσα παντελώς τις τεχνολογίες αλλά και τις προδιαγραφές ενός τέτοιου βιβλίου - αρχείου.Ήταν τότε που ακόμα στην Ελλάδα δεν υπήρχε ούτε η αγορά, αλλά ούτε και η τεχνογνωσία, με ελάχιστες εξαιρέσεις.Τις περισσότερες φορές, οι εκδότες ήταν από πολύ έως πάρα πολύ διστακτικοί να προχωρήσουν στην δημιουργία και διάθεση ebooks ενώ όσοι το τόλμησαν, ήταν συνήθως μετά από την πίεση των διαφόρων μεταπωλητών, που ήλπιζαν έτσι να μπουν στο παιχνίδι από νωρίς, εξασφαλίζοντας έναν μεγάλο κατάλογο ψηφιακών βιβλίων, αλλά και την αναγνώριση του αναγνωστικού κοινού.Οι παράγοντες που έπαιξαν ρόλο στην κάμψη των αντιστάσεων των περισσότερων εκδοτών, ή όσων τέλος πάντως αποφάσισαν να μπουν στο χώρο του ψηφιακού βιβλίου, ήταν δύο: ευκολία και μηδενικό κόστος παραγωγής. Αφού έχεις ένα αρχείο έτοιμο στο πρόγραμμα σελιδοποίησης, γιατί να μην το κάνεις ένα PDF και να το δίνεις από αύριο κιόλας ως ebook; Η αλήθεια είναι, ότι ακουγόταν τόσο εύκολο και απλό, που βγάλαμε κι εμείς μερικά βιβλία δοκιμαστικά, σε PDF. Απ’ όσο γνωρίζω, δεν έχουν πουλήσει ούτε ένα αντίτυπο.Παρατηρώ πως τα περισσότερα ψηφιακά βιβλία που κυκλοφορούν σε μορφή PDF, φέρουν ακριβώς το ίδιο ISBN με την αντίστοιχη έντυπη έκδοση. Μα πόσο λάθος ! Κάθε ISBN είναι ένας μοναδικός σειριακός αριθμός που αναγνωρίζει μια έκδοση. Δεν μπορεί να έχουμε τον ίδιο κωδικό είτε μιλάμε για έντυπο, είτε για ψηφιακό, είτε ακόμα και για διαφορετικές μορφές του ίδιου ψηφιακού βιβλίου (PDF, EPUB, KINDLE). Όσο τα όρια μεταξύ έντυπου και ψηφιακού χάνονται, τόσο πιο σημαντικό θα είναι να είμαστε όσο πιο ακριβείς γίνεται στα λεγόμενα metadata, τα στοιχεία της κάθε έκδοσης. Φανταστείτε ένα ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο που πουλάει έντυπα και ψηφιακά βιβλία μαζί. Μια αναζήτηση με βάση το ISBN θα βγάζει ένα μόνο αποτέλεσμα, αλλά ποιό;Από τότε πέρασε πολύς καιρός, πολύ διάβασμα, ενημέρωση και πειραματισμός. Τα ebooks μας είναι πλέον σε φορμάτ EPUB, και είναι διαθέσιμα από την ιστοσελίδα μας, ηλεκτρονικά καταστήματα, αλλά και το iBookstore της Apple. Οι πωλήσεις είναι ικανοποιητικές, αν και σαφώς αποτελούν ακόμα ένα πολύ μικρό ποσοστό επί του συνόλου.Παρακολουθώ με μεγάλη εντύπωση, πόσοι συνάδελφοι συνεχίζουν να προτιμούν την εύκολη λύση του PDF. Και είναι κρίμα. Γιατί είμαστε σε ένα επάγγελμα το οποίο τα τελευταία δύο χρόνια αλλάζει ριζικά, και θα αλλάξει ακόμα περισσότερο. Ο τρόπος με τον οποίο οι εκδότες δουλεύουμε δεν θα είναι ο ίδιος και αν δεν αλλάξουμε κι εμείς, θα χαθούμε. Πρέπει να εξελιχθούμε, να μάθουμε καινούργια πράγματα, να μάθουμε να δουλεύουμε διαφορετικά. Στο εξωτερικό αυτή η αλλαγή στον τρόπο που δουλεύουν οι παραδοσιακοί εκδότες είναι πιο εμφανής από ποτέ και οι εκδοτικές επιχειρήσεις παίρνουν τα μέτρα τους.Το αναγνωστικό κοινό έχει απαιτήσεις. Ας τις ακούσουμε και ας τις προλάβουμε, πριν μας προλάβουν οι εξελίξεις.

Κάθε χρόνο, ως εκδότες, λαμβάνουμε αμέτρητα αιτήματα για δωρεά βιβλίων σε ακριτικά σχολεία, ιδρύματα, σωφρονιστικά καταστήματα και άλλους φορείς. Θα περίμενε κανείς πως στους περισσότερους από αυτούς τους χώρους, αν όχι σε όλους, θα υπήρχε η μέριμνα ή έστω η πρόβλεψη για την ύπαρξη μιας βιβλιοθήκης, ώστε να μπορούν οι άνθρωποι εκεί να περνούν δημιουργικά τον χρόνο τους.Δυστυχώς, η δανειστική βιβλιοθήκη στην Ελλάδα δεν έτυχε ποτέ της προσοχής και της σημασίας που έχει στις περισσότερες κοινωνίες του κόσμου, είτε αυτή βρίσκεται μέσα σε ένα πανεπιστήμιο, είτε μία φυλακή. Το κράτος, ως συνήθως, φρόντισε ώστε όσες βιβλιοθήκες δημιουργήθηκαν τα τελευταία χρόνια με ευρωπαϊκά κονδύλια, να μείνουν χωρίς προσωπικό, με ελλειπή εξοπλισμό και εν τέλει, με πολύ χαμηλή επισκεψιμότητα.Ευτυχώς υπάρχουν και οι εξαιρέσεις. Χάρη στην ιδιωτική πρωτοβουλία, ή ξεχωριστές προσωπικότητες που βρέθηκαν στις κατάλληλες θέσεις, υπάρχουν σήμερα βιβλιοθήκες που ξεχωρίζουν και παρέχουν στους επισκέπτες τους εξαιρετικές υπηρεσίες, ενώ ταυτόχρονα συσπειρώνουν τον κόσμο γύρω από το βιβλίο, τον πολιτισμό αλλά και άλλες δραστηριότητες. Τέτοια παραδείγματα είναι η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη της Βέροιας, η βιβλιοθήκη Λιβαδειάς, η βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη, στον Πειραιά.Ως εκδότες, αλλά και ως επιχείρηση, έχουμε πάντα την κοινωνική ευθύνη αρκετά ψηλά στις προτεραιότητες μας. Προσπαθούμε όποτε μπορούμε να ανταποκριθούμε, αλλά όπως θα ξέρει οποιοσδήποτε επιχειρηματίας έχει προσπαθήσει να προσφέρει αγαθά μέσω δωρεάς, η ελληνική γραφειοκρατία και η φορολογική νομοθεσία, λειτουργούν αποτρεπτικά.Μέσα στην χρονιά που μας πέρασε, είχαμε την χαρά να συνεισφέρουμε στη δημιουργία δανειστικών βιβλιοθηκών, προσφέροντας βιβλία σε ιδρύματα και φορείς που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα. Μεταξύ αυτών, τον Οκτώβριο, στο πλαίσιο της βραδιάς Book Night που διοργάνωσαν τα βιβλιοπωλεία Public και το Public Book Friends, συνεισφέραμε δωρίζοντας βιβλία για την βιβλιοθήκη των Γυναικείων Φυλακών Ελαιώνα, ενώ συνολικά συγκεντρώθηκαν πάνω από 18.000 βιβλία, με την βοήθεια εκδοτών αλλά και των επισκεπτών της εκδήλωσης. Μέσα στον Δεκέμβριο, μετά από αντίστοιχη πρωτοβουλία της εκπομπής Πρωινή Ενημέρωση της ΝΕΤ, συγκεντρώσαμε και πάλι βιβλία, αυτή τη φορά για την συγκρότηση βιβλιοθήκης στην μονάδα ΚΕΘΕΑ των Ανδρικών Φυλακών Κορυδαλλού. Τέλος, δωρίσαμε βιβλία στα Παιδικά Χωριά SOS, μέσω του Συνδέσμου Υποτρόφων του Ιδρύματος Ωνάση.Καλές γιορτές και καλή χρονιά!