Νέα

Η Μυρσίνη Γκανά φιλοξενείται στη στήλη μας «Το εργαστήρι της μετάφρασης» και μας μιλάει για το νέο μυθιστόρημα του Colson Whitehead, Μανιφέστο απατεώνων, για την αποτύπωση της υπό κατάρρευση Νέας Υόρκης, που δημιουργεί το κεντρικό του σκηνικό, αλλά και τους σπουδαίους και ασήμαντους ήρωές του.Τολμώ να πω ότι με τον Colson Whitehead γνωριζόμαστε πια. Δηλαδή, εγώ τον γνωρίζω. Έχοντας μεταφράσει τρία βιβλία του, ξέρω τους ρυθμούς του, τις παύσεις του, τις γλωσσικές εμμονές και ιδιοτροπίες του, το κινηματογραφικό του στιλ. Ήδη από Τα αγόρια του Νίκελ, το πρώτο βιβλίο του που μετέφρασα, μου έκανε εντύπωση η δύναμη των εικόνων που δημιουργεί, ο απαράμιλλος τρόπος του να σε παρασύρει μέσα στην ιστορία, να σε κάνει να νιώθεις διαρκώς πως βρίσκεσαι παντού μαζί με τους ήρωές του, τους οποίους χτίζει πολύ προσεκτικά, δίνοντας όλα τα στοιχεία που χρειάζεται κανείς για να τους νιώσει αληθινούς, χωρίς ποτέ να φλυαρεί.Με το Μπέρδεμα στο Χάρλεμ και τώρα το Μανιφέστο απατεώνων, όχι μόνο στήνει ένα σκηνικό πλούσιο, πολύπλοκο και πειστικό, αλλά το κάνει να μοιάζει και πάρα πολύ εύκολο. Ωστόσο εδώ ακριβώς βρίσκεται το μεγάλο ταλέντο του Whitehead, αυτό που του έχει χαρίσει δύο φορές το βραβείο Πούλιτζερ. Τα βιβλία του είναι χτισμένα σαν μια πόλη, σαν τη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 1970 που περιγράφει στο Μανιφέστο απατεώνων. Μπορεί κανείς να τα επισκεφτεί (να τα διαβάσει) σαν τουρίστας, μένοντας μόνο στην επιφάνεια ή να παρατηρήσει λίγο καλύτερα τι γίνεται και να ανακαλύψει πολλαπλές στρώσεις ιστορίας, πολλαπλά νοήματα πολλαπλές στρώσεις υλικών που καθεμιά έχει κάτι διαφορετικό να πει.Σ’ αυτό το βιβλίο, η Νέα Υόρκη φλέγεται, μεταφορικά και κυριολεκτικά. Η εικόνα μιας πόλης υπό κατάρρευση, όπου οι απατεώνες κινούν τα νήματα σε όλα τα στρώματα της κοινωνίας, από τα υψηλότερα ως τα χαμηλότερα. Η αφήγηση κινείται διαρκώς σε δύο επίπεδα, στην εύκολα ορατή και αναγνωρίσιμη ζωή των έντιμων πολιτών και στην υπόγεια, σκοτεινή δράση της διαπλοκής και της κομπίνας που τελικά διαπερνάει και επηρεάζει τα πάντα.Όλοι οι ήρωες, σπουδαίοι και ασήμαντοι, ευυπόληπτοι και μη, γκρινιάζουν συνεχώς για το πώς η πόλη τους έχει πάρει την κάτω βόλτα. Μπορεί αυτά να ακούγονται ζοφερά, εμένα όμως, αυτό το μυθιστόρημα μου πρόσφερε, όσο το μετέφραζα, μια παράξενη ακτίνα ελπίδας. Τόσο το χιούμορ και η ανάλαφρη γραφή του Whitehead όσο και η έξυπνη τοποθέτηση της δράσης σε ένα τόσο κοντινό παρελθόν με έκαναν να σκέφτομαι ότι στην πραγματικότητα μιλάει για το σήμερα. Και υπενθυμίζει ότι η απαισιοδοξία, η αίσθηση πως όλα πάνε προς το χειρότερο, είναι κάτι που η ανθρωπότητα βιώνει ξανά και ξανά. Και ότι πάνω στα καμένα πάντα φυτρώνει κάτι νέο, θαρραλέο, δυνατό. Μέχρι να καεί κι αυτό.  

Την Παρασκευή 22 Δεκεμβρίου στις 19:00-21:00, οι εκδόσεις  Ίκαρος και το βιβλιοπωλείο Χαρτόπολις σας προσκαλούν σε μια συνάντηση με αφορμή την έκδοση του βιβλίου της Στέλλας Παναγιωτοπούλου Ίων ο κύων.Η συγγραφέας θα υπογράψει αντίτυπα του βιβλίου και θα συνομιλήσει με το κοινό.Οι τετράποδοι φίλοι θα απολαύσουν λιχουδιές από το Kitt & Pupp boutique for pets και οι συνοδοί τους ένα ποτό καλωσορίσματος.Βιβλιοπωλείο ΧαρτοπόλιςΛεωφ. Βασιλείου Δημήτρη 1Φάρος Ψυχικού 15451Τ. 2106777854

Η Νάννα Παπανικολάου φιλοξενείται στο blog του  Ίκαρου, στη στήλη «Το εργαστήρι της μετάφρασης», και μας μιλάει για το μυθιστόρημα της Guadalupe Nettel Η μοναχοκόρη, υποψήφιο βιβλίο για το Διεθνές Βραβείο Booker 2023. Πώς ήταν η εμπειρία της μετάφρασής του και τι συναισθήματα έχει να δώσει στους αναγνώστες;Όταν ο Νίκος Αργύρης -ο εκδότης του Ίκαρου- μού ανέθεσε αυτή τη μετάφραση, ξεκίνησα να διαβάζω την εισαγωγή του βιβλίου και σκέφτηκα πως θα περάσω ένα διάστημα διαβάζοντας για μανούλες και τις εμπειρίες τους από την εγκυμοσύνη και το μεγάλωμα των παιδιών. Δεν είχα διαβάσει κανένα άλλο βιβλίο της Νέτελ. Ήξερα μόνον ότι είχε βραβευτεί και ότι θεωρείται από τις σπουδαίες σύγχρονες πένες του Μεξικού και της ισπανόφωνης λογοτεχνίας. Ομολογώ ότι ξεκίνησα την μετάφραση φοβούμενη μήπως βαρεθώ πολύ, γι’ αυτό και δεν υπήρχε καμία περίπτωση να διαβάσω το βιβλίο πριν το μεταφράσω. Επλανώμην πλάνην οικτράν!Πολύ σύντομα, άρχισαν να εξελίσσονται ταυτόχρονα, με κοινό παρονομαστή την αφηγήτρια, πέντε ανεξάρτητες συγκλονιστικές ιστορίες, πλεγμένες με τέτοια μαεστρία, ώστε να μην μπορείς ν’ αφήσεις το βιβλίο απ’ τα χέρια σου.Είναι απλοϊκό να πεις ότι αυτό το βιβλίο πραγματεύεται την μητρότητα ή την οικογένεια. Πρόκειται για κάτι πολύ περισσότερο απ’ αυτό. Πραγματεύεται το πένθος πριν από τον θάνατο, την ζωή που σε αιφνιδιάζει εκεί που πενθείς, την επιθυμία ν’ απαλλαγείς από μια προβληματική ζωή για να ζήσεις ελεύθερος, το να φορτώνεις το παιδί σου στους άλλους για να ζεις όπως θέλεις, και μάλιστα όχι μόνον στις κοινωνίες των ανθρώπων, την βία σε μια σχέση και πώς επηρεάζει τα θύματα ακόμα κι όταν ο θύτης έχει πεθάνει, τις γυναικοκτονίες, τις σχέσεις ανάμεσα στη μάνα και στην κόρη…Είναι εκπληκτικός ο τρόπος που η Νέτελ πραγματεύεται όλα αυτά - και άλλα παράγωγα - θέματα σε τούτο το βιβλίο. Διαβάζεις αβίαστα και με μεγάλο ενδιαφέρον ιστορίες απ’ αυτές που συνηθίζουμε να χαρακτηρίζουμε «τραγικές», σε φέρνει αντιμέτωπο με μεγάλα διλήμματα, μπαίνεις αμέσως στο πετσί των ηρώων κι αναρωτιέσαι πώς θ’ αντιδρούσες εσύ. Κι ενώ θα έλεγες πως θα μπορούσαν και να σε καταθλίψουν όλ’ αυτά, δεν συμβαίνει. Αντιθέτως, βρίσκεσαι διαρκώς σε μια εγρήγορση, σε μια αγωνία για το πώς θα καταλήξουν όλ’ αυτά. Απλώς κατακλύζεσαι από την ανθρωπιά, τον πόνο, την αγάπη, την δύναμη των ηρώων αυτού του βιβλίου και, όταν φτάνεις στην παύλα μετά την τελεία, στεναχωριέσαι που τελείωσε.Η Μοναχοκόρη είναι αδιαμφισβήτητα το πιο συγκλονιστικό μη-βιογραφικό βιβλίο απ’ όσα έχω μεταφράσει ως τώρα. 

Η Μαρία Φακίνου φιλοξενείται στο blog του  Ίκαρου, στη στήλη «Το εργαστήρι της μετάφρασης», και μας μιλάει για το μυθιστόρημα της Yaa Gyasi Επιστροφή στην πατρίδα, το καθηλωτικό ντεμπούτο της συγγραφέα που έχει τιμηθεί με τα βραβεία πρώτου μυθιστορήματος National Book Critics Circle Award και Pen/Hemingway Award.Το 2009, η Yaa Gyasi, γεννημένη στη Γκάνα και μεγαλωμένη στην Αλαμπάμα, κάνει ένα ταξίδι, τη δική της επιστροφή στην πατρίδα, όπου επισκέπτεται και το Κάστρο της Χρυσής Ακτής στο οποίο κρατούνταν στα μπουντρούμια του Αφρικανοί και Αφρικανές προτού πουληθούν ως σκλάβοι στην Αμερική. Ο τόπος αυτός και η ιστορία του γίνονται η αφορμή για το μυθιστόρημά της που εκτείνεται σε τρεις ηπείρους και τρεις αιώνες.Από τις πρώτες κιόλας λέξεις ενός βιβλίου μπορείς να καταλάβεις αν θα σε αφορά, αν σου ταιριάζει, ή «σου μιλάει», όπως λέει και κάποιος χαρακτήρας της Gyasi. Είναι, επίσης, προνόμιο και καλή τύχη, πέρα από ευθύνη, που πάντα υπάρχει ως στοιχείο, να κρατάς στα χέρια σου το βιβλίο ενός ή μία συγγραφέα που πρώτη φορά μεταφράζεται στη γλώσσα σου. Είναι κάπως σαν να πατάς σε παρθένο έδαφος.Η Gyasi «μου μίλησε» από την πρώτη κιόλας παράγραφο. Η περιγραφή της φωτιάς στον οικισμό δημιουργούσε τόσο ζωντανές εικόνες που πραγματικά ήθελα να ξεκινήσω να μεταφράζω επιτόπου. Αυτή η «λαχτάρα για μετάφραση» αποτελεί μεγάλη ένδειξη για μένα ότι θα είναι μια διαδικασία δύσκολη, όπως πάντα, αλλά απολαυστική. (Δεν είναι κάθε φορά δεδομένος αυτός ο συνδυασμός). Επίσης, με έκανε να θέλω να ξαναδιαβάσω βιβλία παρόμοιας θεματολογίας για να μπω περισσότερο στο κλίμα, να βρω λέξεις ίσως κάπως ξεχασμένες μα πιο ταιριαστές για ένα τέτοιο κείμενο.Η συγγραφέας διατηρεί μια αξιοζήλευτη ισορροπία στο ύφος που κυμαίνεται από το ποιητικό μέχρι το ωμά ρεαλιστικό χωρίς ποτέ να γίνει πολύ: ούτε πολύ ποιητικό, ούτε πολύ ωμά ρεαλιστικό. Οι αντιφάσεις στις ζωές των δύο ετεροθαλών αδερφών που από καθαρή τύχη (;) βρέθηκαν η μία μέσα στα μπουντρούμια και η άλλη πάνω από τα μπουντρούμια, ελεύθερη και παντρεμένη με έναν Βρετανό λοχαγό, καθορίζοντας έτσι τη μοίρα όλων των απογόνων που ξεπηδούν από αυτά τα δύο παρακλάδια  ̶ για τους μεν σκλάβοι και «σκλάβοι» όλη τους τη ζωή, για τους δε ευνοημένοι όλη τους τη ζωή ̶ είναι πολύ δελεαστικό θέμα μυθιστορηματικά, και φανερώνει ταυτόχρονα τον καταπληκτικό έλεγχο του υλικού που είχε στα χέρια της η Gyasi, κι ας ήταν το πρώτο της βιβλίο.Η Επιστροφή στην πατρίδα έχει όλα τα χαρακτηριστικά αυτού που λέμε «καθαρή λογοτεχνία». Είναι ένα μυθιστόρημα που ανά στιγμές σε γλυκαίνει και σε αφοπλίζει και ανά στιγμές σε σοκάρει, όταν σκέφτεσαι το αποικιοκρατικό παρελθόν, ότι όλα αυτά έχουν όντως συμβεί, ότι η Ιστορία γράφτηκε κυριολεκτικά στις πλάτες ανθρώπων και λαών.