Χρονοκαταφύγιο

"...Με γραφή που ρέει σαν νεράκι, με ύφος πότε βαθιά μελαγχολικό και πότε ανάλαφρο, με στρατηγικά τοποθετημένα αστεία απαραίτητα για να ελαφρύνουν το τόσο βαρύ θέμα του, και διακειμενικές αναφορές που εκτείνονται από τον Όμηρο μέχρι τον Μπόρχες κι από εκεί στον Σαίξπηρ και τον Τολστόι, ο Γκοσποντίνοφ στήνει ένα βαθιά φιλοσοφικό μυθιστόρημα που επείγει να διαβαστεί. Γιατί αυτό που περιγράφει μας συμβαίνει, όλων μας."

"Ένα λογοτεχνικό σχόλιο πάνω στον χρόνο και τη σημασία του, μια αλληγορική τρυφερή ματιά στο γήρας, το αλτσχάιμερ και την άνοια..."

"Τον Γκαουστίν, τον ήρωα και alter ego του Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ, συναντάμε και σ’ αυτό το, σπουδαίο, μυθιστόρημα. Παρόν, παρελθόν και μέλλον αξεδιάλυτα και μια περίτεχνη, αποσπασματική πρόζα, έμπλεη τρυφερότητας, μελαγχολίας και χιούμορ."

– Ευγενία Μπογιάνου, Αυγή

"...Μελαγχολία για το παρελθόν, το γήρας, τη μνήμη και τις πατρίδες, χωρίς ωστόσο να λείπει το χιούμορ."

"Ο Γκοσποντίνοφ ξαναδιαβάζει την νεότερη ιστορία της Ευρώπης, μένοντας στα οδυνηρά λάθη της και στην αμνησία που σκόπιμα καλλιεργείται ή όπως λέει ο Γκαουστίν: «Προσοχή, η ιστορία βρίσκεται πάντα πιο κοντά απ’ ό,τι φαίνεται στο καθρεφτάκι του αυτοκινήτου…». Ένας αποχαιρετισμός στην αγάπη του παρελθόντος."

"Στο _Χρονοκαταφύγιο_ έχουμε να κάνουμε με τη μνήμη, την ιστορία, τον εθνικισμό, τη νοσταλγία, τη ζωή και το θάνατο. Ένα βιβλίο που πρέπει να διαβαστεί."

"...Μυθιστόρημα συλλογισμών, στοχασμών, εκμυστηρεύσεων, εξομολογήσεων, αναφορών και θεωρήσεων σχετικά με τις έννοιες χρόνος, ατομική συλλογική εγγραφή της μνήμης, παρελθόν και μέλλον της Ευρώπης. Μυθιστόρημα, φόρος τιμής, προς τους συγγραφείς και πρωτοπόρους δασκάλους του είδους. Ακουμπά στον κύκλο της ανάμνησης και της λήθης, εννοιών που ανιχνεύονται στην θεματολογία συγγραφέων, φιλοσόφων, ποιητών και οραματιστών καλλιτεχνών, σε ευρύ χρονικό πεδίο."

"Ο Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ με το αριστουργηματικό _Χρονοκαταφύγιο_ γράφει ένα βιβλίο με περιπέτειες, ανθρώπινες και εθνικές, ένα βιβλίο για την επιστροφή στο παρελθόν, μια νέα Οδύσσεια, όπου το παρελθόν είναι φτιαγμένο με πολλά συγκεκριμένα, μικρά πράγματα που συνθέτουν την ατομική και εθνική φυσιογνωμία του καθενός από εμάς."

"Το Χρονοκαταφύγιο δεν είναι ένα γραμμικό μυθιστόρημα με μέση, αρχή, τέλος. Όπως δεν είναι και ο κόσμος που αφηγείται. Ο Γκοσποντίνοφ αναρωτιέται τι πλάσμα είναι ο άνθρωπος όταν αποκολληθεί από την μνήμη; Τι είναι ο λαός όταν ξεχνά; Τι είναι τελικά η ίδια η ζωή, το μόνο που κρατάμε, όταν δεν καταφέρνουμε να το θυμηθούμε; Και αν, όταν το παρελθόν χαθεί υπάρχει μέλλον;"

"Το τρίτο βιβλίο του Gospodinov, είναι ένα βιβλίο που μιλάει για το παρελθόν, για την μνήμη, για την απουσία της μνήμης, για τα έθνη, για τα λάθη που έχουν κάνει αυτά, με έντονα φιλοσοφική διάθεση, με λεπτές νότες ειρωνίας αλλά και το χαρακτηριστικό χιούμορ του συγγραφέα."

"...Οι αναμνήσεις ξεκλειδώνουν και οι παλιοί κόσμοι αναβιώνουν, οι νέοι αναδιατάσσονται και όλα αποκτούν τις διαστάσεις που τους αναλογούν. Ο συγγραφέας, ευρηματικός, ειρωνικός και με νοσταλγικό ύφος, διερευνά το παρελθόν και στις εικόνες που αφήνει το ερέθισμα του χρόνου συνθέτει ένα πρωτότυπο και πραγματικά αξέχαστο μυθιστόρημα. Το μεταφραστικό έργο της Αλεξάνδρας Ιωαννίδου δεν ήταν εύκολο, αλλά το αποτέλεσμα τη δικαιώνει."

"...Με ευαισθησία και τρυφερότητα, ωραίο χιούμορ που φλερτάρει ανοιχτά με την ειρωνεία αλλά και ρεαλισμό, ο πολυβραβευμένος Βούλγαρος συγγραφέας, Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ, δημιουργεί ένα περίτεχνο ψηφιδωτό, ένα παράξενο και γοητευτικό παιχνίδι με τη μνήμη και την αντίληψη που έχουμε για το παρελθόν. Διαρθρωμένο σε πολλά, τα περισσότερα μικρά σε έκταση, κεφάλαια και με ποικίλες ιστορικές και όχι μόνο αναφορές, η αφήγηση αισθάνομαι ότι κατά κάποιον τρόπο ζητά (δίχως όμως να απαιτεί) και τη συμμετοχή του προσεκτικού αναγνώστη."

"...Πολιτικά γεγονότα, κοινωνικά συμβάντα, ιστορικά χρονικά, όλα είναι παρόντα σε αυτό το λεκτικό χείμαρρο που μας πλημμυρίζει και δεν μας νοιάζει που βρεχόμαστε. Ο Γκοσποντίνοφ είναι από εκείνους τους συγγραφείς που στέκεται πλάι, τόσο στο διανοούμενο όσο και στον απλό άνθρωπο που έχει τη σοφία της ζωής."

"Ένα φανταστικό πολιτικό μυθιστόρημα που ξεκινά ως ένας ποιητικός και μελαγχολικός στοχασμός για την απώλεια και την αξία της μνήμης για να καταλήξει ένας ιστορικο-πολιτικός, κριτικός και σαρδόνιος προβληματισμός για την Ευρώπη του χθες και του σήμερα."

"Στο _Χρονοκαταφύγιο_ ο Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ συνομιλεί με το έργο του Ζέμπαλντ, επαναθέτοντας κριτικά ερωτήματα για τη μνήμη και την ιστορία, καθώς και τα όρια των ατομικών και συλλογικών ταυτοτήτων στις προσλήψεις του έθνους και των μνημονικών κατασκευών. Τα μυθοπλαστικά χαρακτηριστικά του βιβλίου οδηγούν στη διαρκή διατύπωση καυστικών πολιτικών σχολίων για την έννοια της προόδου, της ζωής και του θανάτου."

"...Ο Γκοσποντίνοφ, μέσω μιας αφήγησης αποσπασματικής, μέσω πολλαπλών εγκιβωτισμένων αφηγήσεων στα πέντε κεφάλαια και στον έναν επίλογο του ανά χείρας, μέσω σκίτσων-εικόνων που συνδιαλέγονται με την κειμενική επιφάνεια, συνθέτει ένα μυθιστόρημα για τη μνημονική σκευή ως δεξαμενή διαπίστευσης ταυτοτήτων, συνθέτει ένα μυθιστόρημα φιλάνθρωπο – άλλωστε, τίποτα το ανθρώπινο δεν του είναι ξένο."

"...η εφευρετικότητα του, η φαντασία και η τολμηρότητα της γραφής του είναι αυτή που ανάγει το Χρονοκαταφύγιο σε ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον έργο, που επιβεβαιώνει αυτό που λέγεται ότι οι άνθρωποι δεν είμαστε παρά αναμνήσεις και όνειρα. Έτσι, ο Gospodinov παίρνει το λόγο, προσπαθώντας να αντιπαραθέσει το παρελθόν της χώρα του με το ευρωπαϊκό πεπρωμένο, κάτι που οδήγησε στο να αποσπάσει και το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος στη Βουλγαρία."

"Γιατί πήρε το διεθνές Booker o Γκοσποντίνοφ; Είναι ένα μυθιστόρημα για τη μνήμη και την νοσταλγία του χρόνου αλλά και μια πολιτική αλληγορία εκπληκτικού χιούμορ και μεγάλης ειρωνείας για τους χρόνους των εθνικισμών στην Ευρώπη."

"Ένα Austerικού τύπου, ευφάνταστο ανάγνωσμα, όπως το περιέγραψε η καλή φίλη της αθηΝΕΑς. Το διαβάσαμε και εμείς και καταλάβαμε γιατί κέρδισε το Booker 2023. Συνταγή επιτυχίας: ένας μυστηριώδης ήρωας παρέα με έναν αφηγητή-κυνηγό του παρελθόντος, ένα ανελέητο παιχνίδι με το παρελθόν και νοσταλγία. Βαθιά αίσθηση της δύναμης των λέξεων και της ανθρώπινης ιλαροτραγωδίας. Προσθέστε βαλκανικό χιούμορ, βαρύ ταμπεραμέντο και «βουλγαρική γκρίνια»."

"Πρόκειται για μυθιστόρημα, αλλά συνάμα για ένα κείμενο που θέλγει θεατρικούς συγγραφείς, ηθοποιούς, ψυχολόγους και ποιητές. Όσοι εναρμονίζονται με το να αφουγκράζονται τον χρόνο και να αντιμετωπίζουν τα προσωπικά σημεία της διασταύρωσης μνήμης και λήθης θα αγαπήσουν το βιβλίο από την αρχή του ακόμη."

"Αν υπάρχει ένα βιβλίο που στην παρούσα πολιτική στιγμή θα έπρεπε να διαβάσουν οι Ευρωπαίοι -και όχι μόνο- πολίτες αυτό είναι το αριστουργηματικό _Χρονοκαταφύγιο_."