Νέα

Οι κριτικές επιτροπές του λογοτεχνικού περιοδικού ο Αναγνώστης ανακοίνωσαν τις βραχείες λίστες των υποψήφιων για τα Λογοτεχνικά Βραβεία του περιοδικού, που αφορούν στις εκδόσεις του 2020.Η ανακοίνωση των νικητών θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακά την Τετάρτη 23 Ιουνίου στις 20:00, μαζί με την απονομή του Μεγάλου Τιμητικού Βραβείου που δίνεται κάθε χρόνο σε συγγραφέα/επιστήμονα/μελετητή για το σύνολο του έργου του, καθώς και το Βραβείο Νίκου Θέμελη. Τέσσερα βιβλία που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις  Ίκαρος, συμπεριλαμβάνονται στις υποψηφιότητες σε τρεις κατηγορίες βράβευσης:-Κατηγορία: ΜυθιστόρημαΜίνως Ευσταθιάδης: Κβάντι-Κατηγορία: Διηγήματα/ΝουβέλαΑνδρέας Νικολακόπουλος: Αποδοχή κληρονομιάς-Κατηγορία: Παιδικό βιβλίο με εικονογράφησηΊρις Σαμαρτζή: Τάτα;;Σταυρούλα Παγώνα: Μικρός οδηγός βιβλίων (εικονογράφηση: Ντανιέλα Σταματιάδη) Μάθετε περισσότερα για τα βραβεία του Αναγνώστη, αλλά και τη συγκεντρωτική λίστα των υποψήφιων βιβλίων και δημιουργών από εδώ.

Την Κυριακή 20 Ιουνίου στις 20:00, οι εκδόσεις  Ίκαρος και το 7ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Πελοποννήσου πραγματοποίησαν την παρουσίαση του νέου graphic novel του Soloúp, 21: Η μάχη της πλατείας, στο Δημοτικό πάρκο σιδηροδρόμων στην Καλαμάτα.Για το βιβλίο συνομίλησαν με τον δημιουργό:ο Γιάννης Κουκουλάς, ιστορικός τέχνηςκαι ο Μελέτης Μοίρας, σκηνοθέτης.Παρουσιάστηκε, σε πρώτη επίσημη προβολή, η ταινία μικρού μήκους με τη διαδρομή δημιουργίας του βιβλίου, Making of ...behind the sketches, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Μελέτη Μοίρα.7ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Πελοποννήσου | Δημοτικό πάρκο σιδηροδρόμων, Αριστοδήμου 119, Καλαμάτα 241 00 | Τ. 272 1022 376 

Με την αφορμή της κυκλοφορίας του νέου βιβλίου του/της Marieke Lucas Rijneveld Δυσφορεί η νύχτα (Διεθνές Βραβείο Booker 2020), ο Γιώργος Νάστος συνομίλησε με τη/τον συγγραφέα στο BHMAgazino.Προκάλεσε αμέσως αίσθηση στην Ολλανδία το μυθιστόρημα Δυσφορεί η νύχτα όταν πρωτοεκδόθηκε το 2018, η φήμη του ωστόσο ξεπέρασε γρήγορα τα σύνορα των Κάτω Χωρών και τιμήθηκε (μεταφρασμένο στα αγγλικά) με το περίβλεπτο Διεθνές Βραβείο Booker 2020. Το όνομα του ανθρώπου που το έγραψε είναι Marieke Lucas Rijneveld και επειδή αρνείται να προσδιοριστεί με βάση τη δυαδικότητα των φύλων μάς δυσκολεύει στις περιγραφές μας – τα ελληνικά, μια έντονα έμφυλη γλώσσα, καθιστούν δύσκολη τη χρήση ουδέτερων λέξεων όσον αφορά τα nonbinary μέλη της κοινωνίας μας.Το βιβλίο πάντως κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ικαρος, προκαλεί έντονο συναισθηματικό αντίκτυπο στους αναγνώστες και η πλοκή του θα μπορούσε να περιγραφεί ως εξής: Μια πολύτεκνη οικογένεια κτηνοτρόφων βυθίζεται στο έρεβος μιας αναπάντεχης, αβάσταχτης απώλειας όταν ο πρωτότοκος γιος σκοτώνεται σε ένα τραγικό δυστύχημα.Ας μιλήσουμε πρώτα για την πανδημία...«Ξαφνικά όλα κατέρρευσαν και δημιουργήθηκε μεγάλη αβεβαιότητα. Φοβήθηκα τον ιό, αλλά πιο πολύ το ενδεχόμενο να αρρώσταιναν οι γύρω μου. Ταυτοχρόνως, βλέπω την όλη κατάστα- ση σαν ένα σημείο καμπής για τα μεγάλα παγκόσμια προβλήματα όπως η κλιματική κρίση. Μπορέσαμε να δούμε όλοι τι ακριβώς κάνουμε λάθος. Αυτό είναι και το πιο σημαντικό μάθημα που μπορούμε να διδαχθούμε από την πανδημία, το ότι πρέπει να διαχειριστούμε τον κόσμο διαφορετικά. Ανυπομονώ, βέβαια, για τη στιγμή που θα μπορούμε να αγκαλιάζουμε ξανά ο ένας τον άλλον».Εχετε χάσει έναν αδελφό, τον παρέσυρε λεωφορείο όταν ήσασταν τριών ετών. Φοβηθήκατε καθόλου ότι οι περισσότεροι θα εκλάμβαναν το βιβλίο σας ως μια αυτοβιογραφική εξομολόγηση;«Οχι, ήταν εξαρχής ξεκάθαρο σε εμένα ότι πρόκειται για μυθιστόρημα. Παίζω με τη φαντασία και την πραγματικότητα. Τα συνυφαίνω και τα μετατρέπω σε μυθοπλασία. Φυσικά η αφετηρία είναι αυτοβιογραφική, αλλά μετά ξεκινά μια επινοημένη ιστορία».Το «Δυσφορεί η νύχτα» με συντάραξε, με έκανε να νιώσω άβολα. Εκτιμάτε περισσότερο τα έργα τέχνης που προκαλούν έντονες αντιδράσεις;«Μου αρέσουν τα έργα τέχνης που σε “οργώνουν”, που σε κάνουν να νιώσεις κάτι που δεν είχες αισθανθεί ξανά, που ανοίγουν πόρτες στο κεφάλι σου. Ως συγγραφέας, ψάχνω σε μόνιμη βάση κάτι που να σε “τρώει”, να σου προκαλεί δυσφορία και κανονικά θα προτιμούσες να το αποφύγεις. Γράφω κάπου στο λογοτεχνικό ντεμπούτο μου: “Η δυσφορία είναι καλή, όταν δυσφορούμε είμαστε αληθινοί”. Το πιστεύω. Η δυσανασχέτηση δείχνει, ή μας βοηθά να καταλάβουμε, ποιοι πραγματικά είμαστε».Πιστεύετε πως χρέος της λογοτεχνίας είναι να ξεπερνά τα όρια;«Δεν πιστεύω ότι η λογοτεχνία πρέπει απαραίτητα να ξεπερνά τα όρια. Νομίζω ότι δεν θα έπρεπε να υπάρχουν όρια στη λογοτεχνία. Ολα είναι δυνατά, όλα επιτρέπονται. Δεν υπάρχει θέμα που να το θεωρώ εκτός ορίων. Αν κάτι θεωρείται ταμπού, θέλω να το προσεγγίσω. Υπάρχει μεγάλη ελευθερία στη μυθοπλασία και αυτό το θεωρώ πολύ όμορφο. Αυτή η ελευθερία με έχει βοηθήσει να αναπτυχθώ, ως συγγραφέας, αλλά ακόμα περισσότερο ως άνθρωπος».Την επιτυχία του βιβλίου την περιμένατε;«Δεν είχα καμία προσδοκία. Ηλπιζα απλώς ότι θα το διάβαζαν η κομμώτρια, ο μανάβης και ο χασάπης από το χωριό, δεν περίμενα τίποτε άλλο. Ούτε στα όνειρά μου δεν μπορούσα να φανταστώ την επιτυχία του. Αισθάνομαι μεγάλη ευτυχία που συνάντησε τόσους αναγνώστες».Μεγαλώσατε σε θρησκευόμενη οικογένεια. Πιστεύετε ακόμη στον Θεό;«Πιστεύω ακόμη, παρόλο που δεν πηγαίνω πια στην εκκλησία. Ωστόσο, δεν πιστεύω πως αυτά πάνε μαζί, ότι δεν μπορείς να είσαι πιστός αν δεν πηγαίνεις στην εκκλησία. Ο Θεός ζει στο έργο μου. Ετσι επικοινωνώ μαζί Του. Δεν μπορώ να Τον ξεχάσω, θα ήταν αξιοθρήνητο και σκληρό απέναντί Του. Εχει στη ζωή μου διαφορετικό ρόλο σε σχέση με παλαιότερα. Είναι λιγότερο τιμωρητικός και τρομακτικός. Κι αυτό είναι πολύ ευχάριστο. Η θρησκεία δεν θα έπρεπε να επικεντρώνεται στο κακό αλλά στο καλό».Κυκλοφόρησε πριν από λίγους μήνες στα ολλανδικά το νέο σας μυθιστόρημα με τίτλο «Mijn lieve gunsteling». Πείτε μας λίγα λόγια για αυτό.«Το νέο μου βιβλίο μιλάει για τον απαγορευμένο έρωτα μεταξύ ενός 49χρονου κτηνιάτρου και ενός 14χρονου κοριτσιού. Αφορά δύο ανθρώπους που αναζητούν τον εαυτό τους, που ψάχνουν μια διαφυγή από τη μοναξιά και την αίσθηση κενού. Είναι μια ιστορία για το σωστό και το λάθος, για την ταυτότητα, για την αγάπη».Ποιο βιβλίο έχετε κάνει πιο πολλές φορές δώρο;«Το “Max, Mischa & Tetoffensiven” του Νορβηγού Γιόχαν Χάρσταντ. Μου φάνηκε τόσο απείθαρχο και όμορφο, γεμάτο μεγάλες, ποιητικές προτάσεις. Εξοχο!».Οι περισσότεροι από εμάς κάνουμε μεγάλη προσπάθεια να χωρέσουμε στα κουτάκια του κοινωνικού φύλου και στερούμαστε έτσι πολλές διαστάσεις της φυσικής ανθρώπινης εμπειρίας. Η δική σας ζωή έχει γίνει πιο πλούσια και ελεύθερη από τότε που αυτοπροσδιοριστήκατε ως μη δυαδικό άτομο;«Ναι, για εμένα αυτό έφερε ελευθερία. Οχι τόσο η συγκεκριμένη επιλογή αλλά η συνειδητοποίηση της ύπαρξης μιας επιλογής την οποία μονάχα εγώ μπορού σα να ορίσω».

Διαβάστε τη συνέντευξη που παραχώρησε ο δημιουργός κόμικς και πολιτικός γελοιογράφος στην Διονυσία Μαρίνου για την Εφημερίδα Τα Νέα, με αφορμή το νέο του graphic novel 21: Η μάχη της πλατείας που αναδεικνύει λιγότερο γνωστές πτυχές της Ελληνικής Επανάστασης.Ακόμη και 750 σελίδες μπορεί να μοιάζουν λίγες όταν το θέμα ενός graphic novel είναι η Ελληνική Επανάσταση ως αφήγηση για τη σύγχρονη εποχή. Σε τόσες πάντως κατάφερε να αποτυπώσει ο Soloúp (κατά κόσμον Αντώνης Νικολόπουλος) τη γενέθλια πράξη του νεότερου ελληνικού κράτους, με τις πολεμικές στιγμές, της ηρωοποιήσεις, τις αποσιωπήσεις και τις παραναγνώσεις της. Ολα αυτά μέσα από μία συζήτηση της νεαρής Λίμπυς και του άστεγου Κάρπου Παπαδόπουλου που συναντιούνται για ένα αυτοσχέδιο μάθημα ιστορίας κάτω από το άγαλμα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στην οδό Σταδίου.Ο ίδιος επιμένει ότι αυτό που φαίνεται πλέον μπροστά είναι το προϊόν μιας ομάδας και τριετούς έρευνας. Η δημιουργία του graphic novel «Η μάχη της πλατείας» (εκδόσεις Ικαρος) έγινε με την υποστήριξη του Ελληνικού Ιδρύματος Ερευνας και Τεχνολογίας (ΕΛ1ΔΕΚ) και τη συμβολή του Πανεπιστημίου Αιγίου (ΤΠΤΕ), ενώ έχει τεθεί υπό την αιγίδα του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου (ΕΙΜ). Την ερευνητική ομάδα μάλιστα συναποτελούν οι επιμελήτριες του ΕΙΜ Νατάσα Καστρίτη, Ρεγγίνα Κατσιμάρδου, Παναγιώτα Παναρίτη με την επιστημονική συμβολή της καθηγήτριας Εύης Σαμπανίκου. «Στόχος της εργασίας μας δεν θα μπορούσε να είναι, σε καμία περίπτωση, η πλήρης περιγραφή και κάλυψη των γεγονότων. Σκοπός ήταν να δοθεί μια πολυεπίπεδη προσέγγιση της ιστορίας της περιόδου και να αναδειχθούν λιγότερο γνωστές πτυχές της» σημειώνουν οι ερευνήτριες στο παράρτημα του graphic novel, το οποίο αποτελείται από 21 σπονδυλωτά κεφάλαια. Σε αυτά παρεμβάλλονται 21 ιστορίες βασισμένες σε αφηγήσεις και κείμενα ανθρώπων που έζησαν ή μελέτησαν την Επανάσταση, καθώς και μια σειρά από ένθετα πορτρέτα «ηρώων» και «αντιηρώων» (από τα Απομνημονεύματα του Κολοκοτρώνη και του Φωτάκου έως τα Ενθυμήματα  Κασομούλη και τις επιστολές του Γιάννη Γκούρα).Οπως λέει στη συνέντευξη μας ο Soloúp, με την έκδοση δεν ολοκληρώνεται η προσπάθεια να αναγνώσουν όσο το δυνατόν περισσότεροι την ιστορία με φρέσκια ματιά. Οι συντελεστές του εγχειρήματος έχουν μπροστά τους - στη μεταπανδημική σταδιακή «απελευθέρωση» - εκθέσεις, ντοκιμαντέρ, ένα εργαστηριακό e-book 870 σελίδων και εκπαιδευτικά προγράμματα. Η ενημέρωση μάλιστα για όλες αυτές τις δράσεις γίνεται μέσα από την ιστοσελίδα 1821graphicnovel.gr, που σχεδιάστηκε ακριβώς για να δώσει ένα ευρύτερο πλαίσιο.Ποια πιστεύατε ότι ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση πριν καν ξεκινήσετε το graphic novel για το 1821; Το πόσα πράγμα τα θα συμπεριλάβετε ή π οπτική γωνία που θα επιλέγατε;Νομίζω και τα δυο. Με τις επιμελήτριες του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, τις Νατάσα Καστρίτη, Ρεγγίνα Κατσιμάρδου και Παναγιώτα Παναρίτη, όταν ξεκινούσαμε την έρευνα γνωρίζαμε τις δυσκολίες. Δεν φανταζόμασταν όμως τις άπειρες παραμέτρους που έπρεπε να συνυπολογίσουμε. Γιατί μιλώντας κάποιος σήμερα για το 1821, δεν έχει να αναμετρηθεί μόνο με τα ιστορικά γεγονότα αλλά κυρίως με μια σειρά από στερεότυπα. Επιχειρήσαμε έτσι μια πολυεπίπεδη προσέγγιση, έχοντας για αφηγητές ανθρώπους που έζησαν ή έγραψαν για την Επανάσταση.Οι δύο βασικοί χαρακτήρες μέσα από τα μάτια των οποίων «διαβάζουμε» το '21 είναι σημερινοί. Είχατε αντίστοιχες εμπειρίες, ειδικά για το πώς η νεολαία προσεγγίζει το γεγονός;Σίγουρα στη ματιά της νεαρής αφηγήτριας συναντούμε το βλέμμα των σημερινών ανθρώπων, νεότερων και μεγαλύτερων. Ακόμα το δικό σας βλέμμα και το δικό μου. Εχουν μεγαλώσει πολλές γενιές με τα επαναλαμβανόμενα στερεότυπα για το '21. Κάτι που ωθεί τους περισσότερους να προσπερνούν τα ετήσια επετειακά κλισέ με αδιαφορία. Ομως μια τέτοια αδιαφορία, δυστυχώς παρασέρνει μαζί της και τη διάθεση για κάποια βαθύτερη γνώση, οδηγώντας μας τελικά στην ουσιαστική άγνοια της Ιστορίας.Αφηγητής είναι ένας πλάνης και ανέστιος της σύγχρονης Αθήνας, ένας «αόρατος» συμπολίτης μας, που κρύβει, ωστόσο, την προσωπική του ιστορία (πιθανότατα και το δράμα). Αυτό δίνει σαφώς ελευθερίες σε έναν δημιουργό. Αισθανόσασταν ότι την ίδια στιγμή υπήρχαν και δεσμεύσεις/περιορισμοί τους οποίους δεν έπρεπε να υπερβείτε;Οσο περνούν τα χρόνια υπάρχει όλο και μεγαλύτερη ακαμψία στο να αποδεχόμαστε απόψεις που διαφέρουν από τις δικές μας ή από κάποια κυρίαρχη αίσθηση. Σε μια αφήγηση που επιδιώκει να φωτίσει αλλιώς την Ιστορία, κάτι τέτοιο θα μπορούσε να δημιουργήσει και περιορισμούς. Στα χρόνια λοιπόν που συνεργάζομαι με το περιοδικό «Σχεδία», είχα τη χαρά να κάνω φίλους πολλούς πρώην άστεγους. Ο καθένας με το δικό του βάσανο. Ομως, όταν μιλάς μαζί τους, οι περισσότεροι έχουν να σου πουν και κάτι ουσιαστικό για τη ζωή. Το να είναι λοιπόν κεντρικός αφηγητής ένας άστεγος της πλατείας Κολοκοτρώνη, μου παρείχε αυτήν την ελευθερία που διακρίνατε. Ενας ευαίσθητος άνθρωπος στο περιθώριο της κοινωνίας, θα μπορούσε να διατυπώσει, με θυμό αλλά και με ειλικρίνεια, πράγματα και αλήθειες που θα ήταν δύσκολο να ακουστούν σήμερα από κάποιον άλλο.Είναι εμφανές ότι εκτός από την περιγραφή των ίδιων των περιστατικών δίνετε σημασία στο πώς το γεγονός της Επανάστασης πέρασε στην πολιτισμική μνήμη. Πώς «θυμόσασταν» εσείς προσωπικά την Επανάσταση από τη νεαρή ηλικία έως πρόσφατα;Στην Ε' Δημοτικού με θυμάμαι να φωνάζω στο προαύλιο του σχολείου μετά τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου «φέρτε μου Τούρκους να τους σφάξω!». Μεγάλωσα όπως όλοι μας βλέποντας τον Παπαμιχαήλ στον ρόλο του Παπαφλέσσα και ακούγοντας παντού τα ίδια αφηγήματα, στα σχολικά βιβλία, στην τηλεόραση, στα «Κλασσικά Εικονογραφημένα». Επρεπε να περάσουν αρκετά χρόνια, ειδικότερα όταν βρέθηκα αντιμέτωπος με όλα εκείνα τα πώς και τα γιατί της ιστορίας στην έρευνά μου για το Αϊβαλί, για να κατανοήσω το χάσμα που χωρίζει τα στερεότυπα από τα πραγματικά γεγονότα.Ποιες «λεπτομέρειες», ξεχασμένα περιστατικά, εικόνες ή λόγια άγγιξαν εσάς προσωπικά, περισσότερο ίσως από άλλα που έχουν πάρει τη δική τους θέση στη μνημόνευση του 1821;Α, είναι πάρα πολλά. Αλλά έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον οι συλλογές ανεκδοτολογικών περιστατικών του Γιάννη Βλαχογιάννη. Ειδικά για τον Καραϊσκάκη και τον Κολοκοτρώνη.Στη σελίδα 130 έχετε ενσωματώσει έναν «δημιουργικό αναχρονισμό» με τον κρατούμενο δυτικό άνθρωπο του ISIS. Περνάει ομαλά στην αφήγηση, αλλά νιώθετε ότι παίρνετε ρίσκο; Η Ιστορία είναι, τελικά, ένα συνεχές μοντάζ από εικόνες;Υπάρχει μια ειρωνεία σε αυτό. Συχνά επανέρχεται η αίσθηση ότι «στην εποχή μας» συντελείται η τελείωση του πολιτισμού. Πως στις μέρες μας δεν μπορούν να συμβούν οι φρικαλεότητες του παρελθόντος. Ετσι το σημείο που εντοπίσατε, συνομιλεί με ένα άλλο περιστατικό στη σελίδα 194. Εκεί ο Robert Walsh, ακόλουθος, του λόρδου Strangford στην Πόλη, παρακολουθώντας ως αυτόπτης μάρτυρας τις σφαγές που ακολούθησαν τον απαγχονισμό του Πατριάρχη το 1821, σημειώνει: «Πίστευα πως κάτι τόσο βάρβαρο μπορεί να συνέβαινε σε περασμένους αιώνες. Οχι όμως στην εποχή μας».Σε ένα δεύτερο επίπεδο λειτουργούν οι αφηγήσεις των ξένων που περιγράφουν τα γεγονότα της Επανάστασης. Τι θέλατε να πετύχετε με αυτές;Ο Μπαχτίν σημειώνει πως, θέτοντας ερωτήματα σε έναν ξένο πολιτισμό, αναζητούμε σε αυτόν απαντήσεις στα δικά μας ερωτήματα. Και η δική του απόκριση μας αποκαλύπτει νέες όψεις και νέα νοήματα. Οι ξένοι λοιπόν, εκείνοι δηλαδή που βρέθηκαν εδώ στα χρόνια του Αγώνα είτε ως φιλέλληνες είτε αναζητώντας ευκαιρίες, είδαν με άλλο μάτι την Επανάσταση. Και δεν μιλάμε για μία αλλά για πολλές διαφορετικές οπτικές γωνίες αφού, άλλα ήταν τα συμφέροντα και οι επιδιώξεις των Γάλλων, άλλες εκείνες των Γερμανών, των Βρετανών, των Ιταλών, των Ελβετών.Η στάση του Πολύκαρπου απέναντι στους κοτζαμπάσηδες, τις ελίτ και ειδικά τον Μαυροκορδάτο είναι επικριτική στο μεγαλύτερο μέρος. Εκφράζει και τη δική σας οπτική ή εδώ μιλάει ο χαρακτήρας, τον οποίο πρέπει να αποδώσετε όσο το δυνατόν πειστικότερα;Η δική μου ματιά, όπως σας είπα, ταιριάζει καλύτερα μ' εκείνη της νεαρής αφηγήτριας. Ο Πολύκαρπος εκ των πραγμάτων κατέχει μια ιδεολογικά φορτισμένη θέση. Το ίδιο ισχύει φυσικά και για τον Μαυροκορδάτο και για όλους τους Αγωνιστές. Μετά το τέλος της Επανάστασης υπήρξε μια ευδιάκριτη συγγραφική κόντρα. Από τη μια υπήρχαν οι λόγιοι που προσπαθούσαν να συντάξουν μια «αντικειμενική», επίσημη ιστορία, όπως ο Σπυρίδων Τρικούπης. Από την άλλη, οι αγωνιστές των όπλων που ένιωθαν αδικημένοι, όπως ο Φωτάκος ή ο Μακρυγιάννης, απαντούσαν με απομνημονεύματα. Ο Πολύκαρπος ήταν από τη δεύτερη πλευρά. Λογικό λοιπόν στο graphic novel να κυριαρχεί η οπτική του αφηγητή Πολύκαρπου, που αν θέλετε, αποκαλύπτει και μια λιγότερο γνωστή εκδοχή της Ιστορίας.Αν κάποιος ιστορικός σάς υποδείκνυε ότι τελικά ο Μαυροκορδάτος δεν έχει κερδίσει την αναγνώριση που του πρέπει ως ένας από τους πρώιμους φιλελεύθερους της εποχής, τι θα λέγατε;Ο Μαυροκορδάτος συχνά αναφέρεται ως «αμφιλεγόμενη» προσωπικότητα, έχοντας διαχρονικά αποκτήσει φανατικούς εχθρούς και ένθερμους φίλους. Από τη μια πολλοί τον περιγράφουν ως «Σατανά», δολοπλόκο, θανάσιμο εχθρό του Βαρνακιώτη, του Καραϊσκάκη, του Κολοκοτρώνη, του Ανδρούτσου, του Δημήτριου Υψηλάντη... Από την άλλη οι υποστηρικτές του μιλούν για τον κομβικό του ρόλο στα Συντάγματα, τη διπλωματία, τα δάνεια, τη δημιουργία κεντρικής εξουσίας. Μπορεί πράγματι ο χαρακτηρισμός του ως «Σατανά» να είναι υπερβολικός. Ομως απ' όσα τουλάχιστον συνάντησα στη βιβλιογραφία, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τις ευθύνες του σε μια σειρά γεγονότων που συμμετείχε. Το ότι υπήρχε αντικειμενική ανάγκη να αναλάβει κάποιος τους δύσκολους ρόλους που πήρε, δεν σημαίνει πως εκείνος τους διαχειρίστηκε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, βάζοντας πάντα το «εθνικό συμφέρον» πάνω και από τις δικές του επιδιώξεις. Και ο Καποδίστριας για παράδειγμα υπήρξε άριστος διπλωμάτης επιδιώκοντας το ίδιο την οργάνωση μιας κεντρικής διοίκησης, αλλά ο Μαυροκορδάτος έκανε τα πάντα για να τον υπονομεύσει. Το ζήτημα όμως της ευθύνης των προσώπων στην Ιστορία, είναι μια άλλη τεράστια κουβέντα.Ποιο αίσθημα θα θέλατε να πάρει ιδανικά ένας 18χρονος αναγνώστης, για παράδειγμα, μετά την ολοκλήρωση του graphic novel;Να γκουγκλάρει όλος περιέργεια τις πηγές κειμένων και εικόνων που παραθέτουμε στο παράρτημα, το οποίο έχουν επιμεληθεί με ιδιαίτερη φροντίδα οι εκδόσεις Ικαρος. Κι ακόμα καλύτερα, να πάει σε ένα βιβλιοπωλείο και να αγοράσει κάποια από αυτά τα βιβλία.Τον επόμενο χρόνο θα μνημονεύουμε το έτος μιας εθνικής καταστροφής, με το οποίο έχετε ασχοληθεί στο «Αϊβαλί». Ποιο αίσθημα κουβαλάτε εσείς πλέον από εκείνη τη δημιουργία;Το «Αϊβαλί» δεν σταμάτησε ούτε στιγμή τα έξι χρόνια της κυκλοφορίας του να παραμένει ζωντανό στους αναγνώστες και στα σχολεία. Αλλωστε περιμένουμε άμεσα και την ισπανική του μετάφραση, μετά την αμερικανική, τη γαλλική και την τουρκική. Υπάρχουν πολλές προτάσεις υπό διαμόρφωση για την επετειακή χρονιά που έρχεται. Εκείνο όμως που θα χαροποιήσει τους φανατικούς αναγνώστες του είναι πως ακολουθεί και ένα δεύτερο graphic novel για το 1922 που συνδέεται άμεσα με το «Αϊβαλί». Ομως μέχρι τότε μεσολαβούν πολύ σημαντικές δράσεις με τη «Μάχη της Πλατείας», έχοντας με την πολύτιμη υποστήριξη του ΕΛΙΔΕΚ, τη βοήθεια του Πανεπιστημίου Αιγαίου και τη συμβολή της της καθηγήτριας Εύης Σαμπανίκου: εκθέσεις, ντοκιμαντέρ, ένα εργαστηριακό e-book 870 σελίδων, εκπαιδευτικά προγράμματα... Θα ενημερώνουμε γι' αυτές τις δράσεις και μέσω του site μας: 1821graphicnovel.gr.Θα λέγατε ότι έχουμε μάθει να συνομιλούμε με το παρελθόν μας ή η «εκπαίδευση» χρειάζεται κι άλλο χρόνο;Νομίζω πως έχουμε ακόμα πολύ δρόμο. Ελπίζουμε όμως πως σιγά σιγά, δουλειές όπως «Η μάχη της πλατείας» θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως αφορμές συζήτησης για την ιστορία από εκπαιδευτικούς ή γονείς.